Loading
Valmiki Ramayana · 19 verses
Read this chapter as a bookपुनरेवं ब्रुवाणं तं भरतं लक्ष्मणाग्रज: ।प्रत्युवाच तत: श्रीमान् ज्ञातिमध्ये ऽभिसत्कृत:॥
punarevaṃ bruvāṇaṃ taṃ bharataṃ lakṣmaṇāgraja: |pratyuvāca tata: śrīmān jñātimadhye 'bhisatkṛta: ||
उपपन्नमिदं वाक्यं यत्त्वमेवमभाषथा: ।जात: पुत्रो दशरथात् कैकेय्यां राजसत्तमात्॥
upapannamidaṃ vākyaṃ yattvamevamabhāṣathā: |jāta: putro daśarathāt kaikeyyāṃ rājasattamāt ||
पुरा भ्रात: पिता न: स मातरं ते समुद्वहन् ।मातामहे समाश्रौषीद्राज्यशुल्कमनुत्तमम्॥
purā bhrāta: pitā na: sa mātaraṃ te samudvahan |mātāmahe samāśrauṣīdrājyaśulkamanuttamam ||
दैवासुरे च सङ्ग्रामे जनन्यै तव पार्थिव: ।सम्प्रहृष्टो ददौ राजा वरमाराधित: प्रभु:॥
daivāsure ca saṅgrāme jananyai tava pārthiva: |samprahṛṣṭo dadau rājā varamārādhita: prabhu: ||
तत: सा सम्प्रतिश्राव्य तव माता यशस्विनी ।अयाचत नरश्रेष्ठं द्वौ वरौ वरवर्णिनी॥
tata: sā sampratiśrāvya tava mātā yaśasvinī |ayācata naraśreṣṭhaṃ dvau varau varavarṇinī ||
तव राज्यं नरव्याघ्र मम प्रव्राजनं तथा ।तौ च राजा तदा तस्यै नियुक्त: प्रददौ वरौ॥
tava rājyaṃ naravyāghra mama pravrājanaṃ tathā |tau ca rājā tadā tasyai niyukta: pradadau varau ||
तेन पित्रा ऽहमप्यत्र नियुक्त: पुरुषर्षभ ।चतुर्दश वने वासं वर्षाणि वरदानिकम्॥
tena pitrā 'hamapyatra niyukta: puruṣarṣabha |caturdaśa vane vāsaṃ varṣāṇi varadānikam ||
सो ऽहं वनमिदं प्राप्तो निर्जनं लक्ष्मणान्वित: ।सीतया चाप्रतिद्वन्द्व: सत्यवादे स्थित: पितु:॥
so 'haṃ vanamidaṃ prāpto nirjanaṃ lakṣmaṇānvita: |sītayā cāpratidvandva: satyavāde sthita: pitu: ||
भवानपि तथेत्येव पितरं सत्यवादिनम् ।कर्त्तुमर्हति राजेन्द्र क्षिप्रमेवाभिषेचनात्॥
bhavānapi tathetyeva pitaraṃ satyavādinam |karttumarhati rājendra kṣipramevābhiṣecanāt ||
ऋणान्मोचय राजानं मत्कृते भरत प्रभुम् ।पितरं चापि धर्मज्ञं मातरं चाभिनन्दय॥
ṛṇānmocaya rājānaṃ matkṛte bharata prabhum |pitaraṃ cāpi dharmajñaṃ mātaraṃ cābhinandaya ||
श्रूयते हि पुरा तात श्रुतिर्गीता यशस्विना ।गयेन यजमानेन गयेष्वेव पितऽन् प्रति॥
śrūyate hi purā tāta śrutirgītā yaśasvinā |gayena yajamānena gayeṣveva pita'n prati ||
पुन्नाम्नो नरकाद्यस्मात् पितरं त्रायते सुत: ।तस्मात् पुत्र इति प्रोक्त: पितऽन् यत्पाति वा सुत:॥
punnāmno narakādyasmāt pitaraṃ trāyate suta: |tasmāt putra iti prokta: pita'n yatpāti vā suta: ||
एष्टव्या बहव: पुत्रा गुणवन्तो बहुश्रुता: ।तेषां वै समवेतानामपि कश्चिद्गयां व्रजेत्॥
eṣṭavyā bahava: putrā guṇavanto bahuśrutā: |teṣāṃ vai samavetānāmapi kaścidgayāṃ vrajet ||
एवं राजर्षय: सर्वे प्रतीता राजनन्दन ।तस्मात् त्राहि नरश्रेष्ठ पितरं नरकात् प्रभो॥
evaṃ rājarṣaya: sarve pratītā rājanandana |tasmāt trāhi naraśreṣṭha pitaraṃ narakāt prabho ||
अयोध्यां गच्छ भरत प्रकृतीरनुरञ्जय ।शत्रुघ्नसहितो वीर सह सर्वैर्द्विजातिभि:॥
ayodhyāṃ gaccha bharata prakṛtīranurañjaya |śatrughnasahito vīra saha sarvairdvijātibhi: ||
प्रवेक्ष्ये दण्डकारण्यमहमप्यविलम्बयन् ।आभ्यां तु सहितो राजन् वैदेह्या लक्ष्मणेन च॥
pravekṣye daṇḍakāraṇyamahamapyavilambayan |ābhyāṃ tu sahito rājan vaidehyā lakṣmaṇena ca ||
त्वं राजा भरत भव स्वयं नराणां वन्यानामहमपि राजराण्मृगाणाम् ।गच्छत्वं पुरवरमद्य सम्प्रहृष्ट: संहृष्टस्त्वहमपि दण्डकान् प्रवेक्ष्ये॥
tvaṃ rājā bharata bhava svayaṃ narāṇāṃ vanyānāmahamapi rājarāṇmṛgāṇām |gacchatvaṃ puravaramadya samprahṛṣṭa: saṃhṛṣṭastvahamapi daṇḍakān pravekṣye ||
छायां ते दिनकरभा: प्रबाधमानं वर्षत्रं भरत करोतु मूर्ध्नि शीताम् ।एतेषामहमपि काननद्रुमाणां छायां तामति शयिनीं सुखी श्रयिष्ये॥
chāyāṃ te dinakarabhā: prabādhamānaṃ varṣatraṃ bharata karotu mūrdhni śītām |eteṣāmahamapi kānanadrumāṇāṃ chāyāṃ tāmati śayinīṃ sukhī śrayiṣye ||
शत्रुघ्न: कुशलमतिस्तु ते सहाय: सौमित्रिर्मम विदित: प्रधानमित्रम् ।चत्वारस्तनयवरा वयं नरेन्द्रं सत्यस्थं भरत चराम मा विषादम्॥
śatrughna: kuśalamatistu te sahāya: saumitrirmama vidita: pradhānamitram |catvārastanayavarā vayaṃ narendraṃ satyasthaṃ bharata carāma mā viṣādam ||