Kanda.Sarga 2.44

विलपन्तीम् तथा ताम् तु कौसल्याम् प्रमद उत्तमाम् ।इदम् धर्मे स्थिता धर्म्यम् सुमित्रा वाक्यम् अब्रवीत्॥

vilapantīm tathā tām tu kausalyām pramada uttamām |idam dharme sthitā dharmyam sumitrā vākyam abravīt ||

तव आर्ये सद् गुणैः युक्तः पुत्रः स पुरुष उत्तमः ।किम् ते विलपितेन एवम् कृपणम् रुदितेन वा॥

tava ārye sad guṇaiḥ yuktaḥ putraḥ sa puruṣa uttamaḥ |kim te vilapitena evam kṛpaṇam ruditena vā ||

यः तव आर्ये गतः पुत्रः त्यक्त्वा राज्यम् महा बलः ।साधु कुर्वन् महात्मानम् पितरम् सत्य वादिनाम्॥

yaḥ tava ārye gataḥ putraḥ tyaktvā rājyam mahā balaḥ |sādhu kurvan mahātmānam pitaram satya vādinām ||

शिष्टैः आचरिते सम्यक् शश्वत् प्रेत्य फल उदये ।रामः धर्मे स्थितः श्रेष्ठो न स शोच्यः कदाचन॥

śiṣṭaiḥ ācarite samyak śaśvat pretya phala udaye |rāmaḥ dharme sthitaḥ śreṣṭho na sa śocyaḥ kadācana ||

वर्तते च उत्तमाम् वृत्तिम् लक्ष्मणो अस्मिन् सदा अनघः ।दयावान् सर्व भूतेषु लाभः तस्य महात्मनः॥

vartate ca uttamām vṛttim lakṣmaṇo asmin sadā anaghaḥ |dayāvān sarva bhūteṣu lābhaḥ tasya mahātmanaḥ ||

अरण्य वासे यद् दुह्खम् जानती वै सुख उचिता ।अनुगच्चति वैदेही धर्म आत्मानम् तव आत्मजम्॥

araṇya vāse yad duhkham jānatī vai sukha ucitā |anugaccati vaidehī dharma ātmānam tava ātmajam ||

कीर्ति भूताम् पताकाम् यो लोके भ्रामयति प्रभुः ।दम सत्य व्रत परः किम् न प्राप्तः तव आत्मजः॥

kīrti bhūtām patākām yo loke bhrāmayati prabhuḥ |dama satya vrata paraḥ kim na prāptaḥ tava ātmajaḥ ||

व्यक्तम् रामस्य विज्ञाय शौचम् माहात्म्यम् उत्तमम् ।न गात्रम् अम्शुभिः सूर्यः सम्तापयितुम् अर्हति॥

vyaktam rāmasya vijñāya śaucam māhātmyam uttamam |na gātram amśubhiḥ sūryaḥ samtāpayitum arhati ||

शिवः सर्वेषु कालेषु काननेभ्यो विनिह्सृतः ।राघवम् युक्त शीत उष्णः सेविष्यति सुखो अनिलः॥

śivaḥ sarveṣu kāleṣu kānanebhyo vinihsṛtaḥ |rāghavam yukta śīta uṣṇaḥ seviṣyati sukho anilaḥ ||

शयानम् अनघम् रात्रौ पिता इव अभिपरिष्वजन् ।रश्मिभिः सम्स्पृशन् शीतैः चन्द्रमा ह्लादयिष्यति॥

śayānam anagham rātrau pitā iva abhipariṣvajan |raśmibhiḥ samspṛśan śītaiḥ candramā hlādayiṣyati ||

ददौ च अस्त्राणि दिव्यानि यस्मै ब्रह्मा महा ओजसे ।दानव इन्द्रम् हतम् दृष्ट्वा तिमि ध्वज सुतम् रणे॥

dadau ca astrāṇi divyāni yasmai brahmā mahā ojase |dānava indram hatam dṛṣṭvā timi dhvaja sutam raṇe ||

स शूरः पुरुषव्याघ्रः स्वबाहुबलमाश्रितः ।असन्त्रस्तोऽ प्यरण्यस्थो वेश्मनीव निवत्स्यति॥

sa śūraḥ puruṣavyāghraḥ svabāhubalamāśritaḥ |asantrasto' pyaraṇyastho veśmanīva nivatsyati ||

यस्येषुपदमासाद्य विनाशम् यान्ति शत्रवः ।कथम् न प्R^थिवी तस्य शासने स्थातुमर्हति॥

yasyeṣupadamāsādya vināśam yānti śatravaḥ |katham na pR^thivī tasya śāsane sthātumarhati ||

या श्रीःशौर्यम् च रामस्य या च कल्याणसत्वता ।निवृत्तारण्यवासः स्वं क्षिप्रम् राज्यमवाप्स्यति॥

yā śrīḥśauryam ca rāmasya yā ca kalyāṇasatvatā |nivṛttāraṇyavāsaḥ svaṃ kṣipram rājyamavāpsyati ||

सूर्यस्यापि भवेत्सूर्योह्यग्नेरग्निः प्रभोः प्रभोः ।श्रियश्च श्रीर्भवेदग्र्या कीर्त्याः क्षमाक्षमा॥

sūryasyāpi bhavetsūryohyagneragniḥ prabhoḥ prabhoḥ |śriyaśca śrīrbhavedagryā kīrtyāḥ kṣamākṣamā ||

दैवतम् दैवतानाम् च भूतानाम् भूतसत्तमः ।तस्य केह्यगुणा देवि वने वा प्यथवा पुरे॥

daivatam daivatānām ca bhūtānām bhūtasattamaḥ |tasya kehyaguṇā devi vane vā pyathavā pure ||

पृथिव्या सह वैदेह्या श्रिया च पुरुष ऋषभः ।क्षिप्रम् तिसृभिर् एताभिः सह रामः अभिषेक्ष्यते॥

pṛthivyā saha vaidehyā śriyā ca puruṣa ṛṣabhaḥ |kṣipram tisṛbhir etābhiḥ saha rāmaḥ abhiṣekṣyate ||

दुह्खजम् विसृजन्ति अस्रम् निष्क्रामन्तम् उदीक्ष्य यम् ।समुत्स्रक्ष्यसि नेत्राभ्याम् क्षिप्रम् आनन्दजम् पयः॥

duhkhajam visṛjanti asram niṣkrāmantam udīkṣya yam |samutsrakṣyasi netrābhyām kṣipram ānandajam payaḥ ||

कुशचीरधरम् देवम् गच्छन्तमपराजितम् ।सीतेवानुगता लक्ष्मीस्तस्य किम् नाम दुर्लभम्॥

kuśacīradharam devam gacchantamaparājitam |sītevānugatā lakṣmīstasya kim nāma durlabham ||

धनुर्ग्रहवरो यस्य बाणखड्गास्त्रभृत्स्वयम् ।लक्ष्मणोव्रजति ह्यग्रे तस्य किम् नाम दुर्लभम्॥

dhanurgrahavaro yasya bāṇakhaḍgāstrabhṛtsvayam |lakṣmaṇovrajati hyagre tasya kim nāma durlabham ||

निवृत्तवनवासम् तम् द्रष्टासि पुनरागतम् ।जहिशोकम् च मोहम् च देवि सत्यम् ब्रवीमि ते॥

nivṛttavanavāsam tam draṣṭāsi punarāgatam |jahiśokam ca moham ca devi satyam bravīmi te ||

शिरसा चरणावेतौ वन्दमानमनिन्दिते ।पुनर्द्रक्ष्यसि कल्याणि! पुत्रं चन्द्रमिवोदितम्॥

śirasā caraṇāvetau vandamānamanindite |punardrakṣyasi kalyāṇi! putraṃ candramivoditam ||

पुनः प्रविष्टम् द्R^ष्ट्वा तमभिषिक्तम् महाश्रियम् ।समुत्स्रक्ष्यसि नेत्राभ्याम् क्षिप्रमान्न्दजम् पयः॥

punaḥ praviṣṭam dR^ṣṭvā tamabhiṣiktam mahāśriyam |samutsrakṣyasi netrābhyām kṣipramānndajam payaḥ ||

मा शोको देवि दुःखम् वा न राअमे दृअह्य्RWऽशिवम् ।क्षिप्रम् द्रक्ष्यसि पुत्रम् त्वम् ससीतम् सह लक्ष्मणम्॥

mā śoko devi duḥkham vā na rāame dṛahyRW'śivam |kṣipram drakṣyasi putram tvam sasītam saha lakṣmaṇam ||

त्वया शेषोओ जनश्चैव समाश्वास्यो यदाऽनघे ।किमिदानीमिदम् देवि करोषि हृदि विक्लबम्॥

tvayā śeṣoo janaścaiva samāśvāsyo yadā'naghe |kimidānīmidam devi karoṣi hṛdi viklabam ||

नार्हा त्वम् शोचितुम् देवि यस्यास्ते राघवस्सुतः ।न हि रामात्परो लोके विद्यते सत्पथे स्थितः॥

nārhā tvam śocitum devi yasyāste rāghavassutaḥ |na hi rāmātparo loke vidyate satpathe sthitaḥ ||

अभिवादयमानम् तम् दृष्ट्वा ससुहृदम् सुतम् ।मुदा अश्रु मोक्ष्यसे क्षिप्रम् मेघ लेका इव वार्षिकी॥

abhivādayamānam tam dṛṣṭvā sasuhṛdam sutam |mudā aśru mokṣyase kṣipram megha lekā iva vārṣikī ||

पुत्रः ते वरदः क्षिप्रम् अयोध्याम् पुनर् आगतः ।पाणिभ्याम् मृदुपीनाभ्याम् चरणौ पीडयिष्यति॥

putraḥ te varadaḥ kṣipram ayodhyām punar āgataḥ |pāṇibhyām mṛdupīnābhyām caraṇau pīḍayiṣyati ||

अभिवाद्य नमस्यन्तम् शूरम् ससुहृदम् सुतम् ।मुदास्रैः प्रोक्ष्यसि पुनर्मेघराजि रिवाचलम्॥

abhivādya namasyantam śūram sasuhṛdam sutam |mudāsraiḥ prokṣyasi punarmegharāji rivācalam ||

आश्वासयन्ती विविधैश्च वाक्यै ।र्वाक्योपचारे कुशलानाद्या ।रामस्य ताम् मातरमेवमुक्त्वा ।देवी सुमित्राविरराम रामा॥

āśvāsayantī vividhaiśca vākyai |rvākyopacāre kuśalānādyā |rāmasya tām mātaramevamuktvā |devī sumitrāvirarāma rāmā ||

निशम्य तल् लक्ष्मण मातृ वाक्यम् ।रामस्य मातुर् नर देव पत्न्याः ।सद्यः शरीरे विननाश शोकः ।शरद् गतः मेघैव अल्प तोयः॥

niśamya tal lakṣmaṇa mātṛ vākyam |rāmasya mātur nara deva patnyāḥ |sadyaḥ śarīre vinanāśa śokaḥ |śarad gataḥ meghaiva alpa toyaḥ ||