Kanda.Sarga 3.64

स दीनो दीनया वाचा लक्ष्मणम् वाक्यम् अब्रवीत् ।शीघ्रम् लक्ष्मण जानीहि गत्वा गोदावरीम् नदीम्॥

sa dīno dīnayā vācā lakṣmaṇam vākyam abravīt |śīghram lakṣmaṇa jānīhi gatvā godāvarīm nadīm ||

अपि गोदावरीम् सीता पद्मानि आनयितुम् गता ।एवम् उक्तः तु रामेण लक्ष्मणः पुनः एव हि॥

api godāvarīm sītā padmāni ānayitum gatā |evam uktaḥ tu rāmeṇa lakṣmaṇaḥ punaḥ eva hi ||

नदीम् गोदावरीम् रम्याम् जगाम लघु विक्रमः ।ताम् लक्ष्मणः तीर्थवतीम् विचित्वा रामम् अब्रवीत्॥

nadīm godāvarīm ramyām jagāma laghu vikramaḥ |tām lakṣmaṇaḥ tīrthavatīm vicitvā rāmam abravīt ||

नैनाम् पश्यामि तीर्थेषु क्रोशतो न शृणोति मे ।कम् नु सा देशम् आपन्ना वैदेही क्लेश नाशिनी॥

nainām paśyāmi tīrtheṣu krośato na śṛṇoti me |kam nu sā deśam āpannā vaidehī kleśa nāśinī ||

न हि तम् वेद्मि वै राम यत्र सा तनु मध्यमा ।लक्ष्मणस्य वचः श्रुत्वा दीनः संताप मोहितः॥

na hi tam vedmi vai rāma yatra sā tanu madhyamā |lakṣmaṇasya vacaḥ śrutvā dīnaḥ saṃtāpa mohitaḥ ||

रामः समभिचक्राम स्वयम् गोदावरीम् नदीम् ।स ताम् उपस्थितो रामः क्व सीते इति एवम् अब्रवीत्॥

rāmaḥ samabhicakrāma svayam godāvarīm nadīm |sa tām upasthito rāmaḥ kva sīte iti evam abravīt ||

भूतानि राक्षसेन्द्रेण वध अर्हेण हृताम् अपि ।न ताम् शशंसू रामाय तथा गोदावरी नदी॥

bhūtāni rākṣasendreṇa vadha arheṇa hṛtām api |na tām śaśaṃsū rāmāya tathā godāvarī nadī ||

ततः प्रचोदिता भूतैः शंस च अस्मै प्रियाम् इति ।न च सा हि अवदत् सीताम् पृष्टा रामेण शोचता॥

tataḥ pracoditā bhūtaiḥ śaṃsa ca asmai priyām iti |na ca sā hi avadat sītām pṛṣṭā rāmeṇa śocatā ||

रावणस्य च तत् रूपम् कर्माणि च दुरात्मनः ।ध्यात्वा भयात् तु वैदेहीम् सा नदी न शशंस ह॥

rāvaṇasya ca tat rūpam karmāṇi ca durātmanaḥ |dhyātvā bhayāt tu vaidehīm sā nadī na śaśaṃsa ha ||

निराशः तु तया नद्या सीताया दर्शने कृतः ।उवाच रामः सौमित्रिम् सीता दर्शन कर्शितः॥

nirāśaḥ tu tayā nadyā sītāyā darśane kṛtaḥ |uvāca rāmaḥ saumitrim sītā darśana karśitaḥ ||

एषा गोदावरी सौम्य किंचन् न प्रतिभाषते ।किम् नु लक्ष्मण वक्ष्यामि समेत्य जनकम् वचः॥

eṣā godāvarī saumya kiṃcan na pratibhāṣate |kim nu lakṣmaṇa vakṣyāmi sametya janakam vacaḥ ||

मातरम् चैव वैदेह्या विना ताम् अहम् अप्रियम् ।या मे राज्य विहीनस्य वने वन्येन जीवतः॥

mātaram caiva vaidehyā vinā tām aham apriyam |yā me rājya vihīnasya vane vanyena jīvataḥ ||

सर्वम् व्यपनयत् शोकम् वैदेही क्व नु सा गता ।ज्ञाति वर्ग विहीनस्य राज पुत्रीम् अपश्यतः॥

sarvam vyapanayat śokam vaidehī kva nu sā gatā |jñāti varga vihīnasya rāja putrīm apaśyataḥ ||

मन्ये दीर्घा भविष्यन्ति रात्रयो मम जाग्रतः ।मंदाकिनीम् जनस्थानम् इमम् प्रस्रवणम् गिरिम्॥

manye dīrghā bhaviṣyanti rātrayo mama jāgrataḥ |maṃdākinīm janasthānam imam prasravaṇam girim ||

सर्वाणि अनुचरिष्यामि यदि सीता हि लभ्यते ।एते महा मृगा वीर माम् ईक्षन्ते पुनः पुनः॥

sarvāṇi anucariṣyāmi yadi sītā hi labhyate |ete mahā mṛgā vīra mām īkṣante punaḥ punaḥ ||

वक्तु कामा इह हि मे इंगितानि अनुपलक्षये ।तान् तु दृष्ट्वा नरव्याघ्र राघवः प्रत्युवाच ह॥

vaktu kāmā iha hi me iṃgitāni anupalakṣaye |tān tu dṛṣṭvā naravyāghra rāghavaḥ pratyuvāca ha ||

क्व सीत इति निरीक्षन् वै बाष्प संरुद्धया गिरा ।एवम् उक्ता नरेन्द्रेण ते मृगाः सहसा उत्थिता॥

kva sīta iti nirīkṣan vai bāṣpa saṃruddhayā girā |evam uktā narendreṇa te mṛgāḥ sahasā utthitā ||

दक्षिण अभिमुखाः सर्वे दर्शयन्तो नभः स्थलम् ।मैथिली ह्रियमाणा सा दिशम् याम् अभ्यपद्यत॥

dakṣiṇa abhimukhāḥ sarve darśayanto nabhaḥ sthalam |maithilī hriyamāṇā sā diśam yām abhyapadyata ||

तेन मार्गेण गच्छन्तो निरीक्षन्तो नराधिपम् ।येन मार्गम् च भूमिम् च निरीक्षन्ते स्म ते मृगाः॥

tena mārgeṇa gacchanto nirīkṣanto narādhipam |yena mārgam ca bhūmim ca nirīkṣante sma te mṛgāḥ ||

पुनः नदन्तो गच्छन्ति लक्ष्मणेन उपलक्षिताः ।तेषाम् वचन सर्वस्वम् लक्षयामास च इन्गितम्॥

punaḥ nadanto gacchanti lakṣmaṇena upalakṣitāḥ |teṣām vacana sarvasvam lakṣayāmāsa ca ingitam ||

उवाच लक्ष्मणो धीमान् ज्येष्ठम् भ्रातरम् आर्तवत् ।क्व सीत इति त्वया पृष्टा यथा इमे सहसा उथिताः॥

uvāca lakṣmaṇo dhīmān jyeṣṭham bhrātaram ārtavat |kva sīta iti tvayā pṛṣṭā yathā ime sahasā uthitāḥ ||

दर्शयन्ति क्षितिम् चैव दक्षिणाम् च दिशम् मृगाः ।सधु गच्छावहे देव दिशम् एताम् च नैर्ऋतीम्॥

darśayanti kṣitim caiva dakṣiṇām ca diśam mṛgāḥ |sadhu gacchāvahe deva diśam etām ca nairṛtīm ||

यदि तस्य आगमः कश्चित् आर्या वा सा अथ लक्ष्यते ।बाढम् इति एव काकुत्स्थः प्रस्थितो दक्षिणाम् दिशम्॥

yadi tasya āgamaḥ kaścit āryā vā sā atha lakṣyate |bāḍham iti eva kākutsthaḥ prasthito dakṣiṇām diśam ||

लक्ष्मण अनुगत श्रीमान् वीक्ष्यमाणो वसुन्धराम् ।एवम् संभाषमाणौ तौ अन्योन्यम् भ्रातरौ उभौ॥

lakṣmaṇa anugata śrīmān vīkṣyamāṇo vasundharām |evam saṃbhāṣamāṇau tau anyonyam bhrātarau ubhau ||

वसुन्धरायाम् पतित पुष्प मार्गम् अपश्यताम् ।पुष्प वृष्टिम् निपतिताम् दृष्ट्वा रामो मही तले॥

vasundharāyām patita puṣpa mārgam apaśyatām |puṣpa vṛṣṭim nipatitām dṛṣṭvā rāmo mahī tale ||

उवाच लक्ष्मणम् वीरो दुःखितो दुःखितम् वचः ।अभिजानामि पुष्पाणि तानि इमानि इह लक्ष्मण॥

uvāca lakṣmaṇam vīro duḥkhito duḥkhitam vacaḥ |abhijānāmi puṣpāṇi tāni imāni iha lakṣmaṇa ||

अपिनद्धानि वैदेह्या मया दत्तानि कानने ।मन्ये सूर्यः च वायुः च मेदिनी च यशशिविनि॥

apinaddhāni vaidehyā mayā dattāni kānane |manye sūryaḥ ca vāyuḥ ca medinī ca yaśaśivini ||

अभिरक्षन्ति पुष्पाणि प्रकुर्वन्तो मम प्रियम् ।एवम् उक्त्वा महाबाहुः लक्ष्मणम् पुरुषर्षभम्॥

abhirakṣanti puṣpāṇi prakurvanto mama priyam |evam uktvā mahābāhuḥ lakṣmaṇam puruṣarṣabham ||

उवाच रामो धर्मात्मा गिरिम् प्रसवण आकुलम् ।कच्चित् क्षिति भृताम् नाथ दृष्टा सर्वांग सुंदरीम्॥

uvāca rāmo dharmātmā girim prasavaṇa ākulam |kaccit kṣiti bhṛtām nātha dṛṣṭā sarvāṃga suṃdarīm ||

रामा रम्ये वनोद् देशे मया विरहिता त्वया ।क्रुद्धो अब्रवीत् गिरिम् तत्र सिंहः क्षुद्र मृगम् यथा॥

rāmā ramye vanod deśe mayā virahitā tvayā |kruddho abravīt girim tatra siṃhaḥ kṣudra mṛgam yathā ||

ताम् हेम वर्णाम् हेम अंगीम् सीताम् दर्शय पर्वत ।यावत् सानूनि सर्वाणि न ते विध्वंसयामि अहम्॥

tām hema varṇām hema aṃgīm sītām darśaya parvata |yāvat sānūni sarvāṇi na te vidhvaṃsayāmi aham ||

एवम् उक्तः तु रामेण पर्वतो मैथिलीम् प्रति ।दर्शयन् इव ताम् सीताम् न दर्शयत राघवे॥

evam uktaḥ tu rāmeṇa parvato maithilīm prati |darśayan iva tām sītām na darśayata rāghave ||

ततो दाशरथी राम उवाच शिलोच्चयम् ।मम बाण अग्नि निर्दग्धो भस्मी भूतो भविष्यसि॥

tato dāśarathī rāma uvāca śiloccayam |mama bāṇa agni nirdagdho bhasmī bhūto bhaviṣyasi ||

असेव्यः सततम् चैव निस्तृण द्रुम पल्लवः ।इमाम् वा सरितम् च अद्य शोषयिष्यामि लक्ष्मण॥

asevyaḥ satatam caiva nistṛṇa druma pallavaḥ |imām vā saritam ca adya śoṣayiṣyāmi lakṣmaṇa ||

यदि न आख्याति मे सीताम् अद्य चन्द्र निभ आननाम् ।एवम् प्ररुषितो रामो दिधक्षन् इव चक्षुषा॥

yadi na ākhyāti me sītām adya candra nibha ānanām |evam praruṣito rāmo didhakṣan iva cakṣuṣā ||

ददर्श भूमौ निष्क्रांतम् राक्षसस्य पदम् महत् ।त्रस्तया राम काङ्क्षिण्याः प्रधावन्त्या इतः ततः॥

dadarśa bhūmau niṣkrāṃtam rākṣasasya padam mahat |trastayā rāma kāṅkṣiṇyāḥ pradhāvantyā itaḥ tataḥ ||

राक्षसेन अनुवृत्तया वैदेह्या च पादानि तु ।स समीक्ष्य परिक्रान्तम् सीताया राक्षसस्य च॥

rākṣasena anuvṛttayā vaidehyā ca pādāni tu |sa samīkṣya parikrāntam sītāyā rākṣasasya ca ||

भंगम् धनुः च तूणी च विकीर्णाम् बहुधा रथम् ।संभ्रांत हृदयो रामः शशंस भ्रातरम् प्रियम्॥

bhaṃgam dhanuḥ ca tūṇī ca vikīrṇām bahudhā ratham |saṃbhrāṃta hṛdayo rāmaḥ śaśaṃsa bhrātaram priyam ||

पश्य लक्ष्मण वैदेह्याः कीर्णाम् कनक बिन्दवः ।भूषणानाम् हि सौमित्रे माल्यानि विविधानि च॥

paśya lakṣmaṇa vaidehyāḥ kīrṇām kanaka bindavaḥ |bhūṣaṇānām hi saumitre mālyāni vividhāni ca ||

तप्त बिन्दु निकाशैः च चित्रैः क्षतज बिन्दुभिः ।आवृतम् पश्य सौमित्रे सर्वतो धरणी तलम्॥

tapta bindu nikāśaiḥ ca citraiḥ kṣataja bindubhiḥ |āvṛtam paśya saumitre sarvato dharaṇī talam ||

मन्ये लक्ष्मण वैदेही राक्षसैः काम रूपिभिः ।भित्त्वा भित्त्वा विभक्ता वा भक्षिता वा भविष्यति॥

manye lakṣmaṇa vaidehī rākṣasaiḥ kāma rūpibhiḥ |bhittvā bhittvā vibhaktā vā bhakṣitā vā bhaviṣyati ||

तस्या निमित्तम् वैदेह्या द्वयोः विवदमानयोः ।बभूव युद्धम् सौमित्रे घोरम् राक्षसयोः इह॥

tasyā nimittam vaidehyā dvayoḥ vivadamānayoḥ |babhūva yuddham saumitre ghoram rākṣasayoḥ iha ||

मुक्ता मणि चितम् च इदम् तपनीय विभूषितम् ।धरण्याम् पतितम् सौम्य कस्य भग्नम् महत् धनुः॥

muktā maṇi citam ca idam tapanīya vibhūṣitam |dharaṇyām patitam saumya kasya bhagnam mahat dhanuḥ ||

राक्षसानाम् इदम् वस्त सुराणाम् अधवा अपि ।तरुण आदित्य संकाशम् वैदूर्य गुलिका चितम्॥

rākṣasānām idam vasta surāṇām adhavā api |taruṇa āditya saṃkāśam vaidūrya gulikā citam ||

विशीर्णम् पतितम् भूमौ कवचम् कस्य कांचनम् ।छत्रम् शत शलाकम् च दिव्य माल्य उपशोभितम्॥

viśīrṇam patitam bhūmau kavacam kasya kāṃcanam |chatram śata śalākam ca divya mālya upaśobhitam ||

भग्न दण्डम् इदम् कस्य भूमौ सौम्य निपातितम् ।कान्चन उरः छदाः च इमे पिशाच वदनाः खराः॥

bhagna daṇḍam idam kasya bhūmau saumya nipātitam |kāncana uraḥ chadāḥ ca ime piśāca vadanāḥ kharāḥ ||

भीम रूपा महाकायाः कस्य वा निहता रणे ।दीप्त पावक संकाशो द्युतिमान् समर ध्वजः॥

bhīma rūpā mahākāyāḥ kasya vā nihatā raṇe |dīpta pāvaka saṃkāśo dyutimān samara dhvajaḥ ||

अपविद्धः च भग्नः च कस्य सांग्रामिको रथः ।रथ अक्ष मात्रा विशिखाः तपनीय विभूषणाः॥

apaviddhaḥ ca bhagnaḥ ca kasya sāṃgrāmiko rathaḥ |ratha akṣa mātrā viśikhāḥ tapanīya vibhūṣaṇāḥ ||

कस्य इमे निहता बाणाः प्रकीर्णा घोर दर्शनः ।शरावरौ शरैः पूर्णौ विध्वस्तौ पश्य लक्ष्मण॥

kasya ime nihatā bāṇāḥ prakīrṇā ghora darśanaḥ |śarāvarau śaraiḥ pūrṇau vidhvastau paśya lakṣmaṇa ||

प्रतोद अभीशु हस्तो अयम् कस्य वा सारथिः हतः ।पदवी पुरुषस्य एषा व्यक्तम् कस्य अपि राक्षसः॥

pratoda abhīśu hasto ayam kasya vā sārathiḥ hataḥ |padavī puruṣasya eṣā vyaktam kasya api rākṣasaḥ ||

वैरम् शत गुणम् पश्य मम तैः जीवित अंतकम् ।सुघोर हृदयैः सौम्य राक्षसैः काम रूपिभिः॥

vairam śata guṇam paśya mama taiḥ jīvita aṃtakam |sughora hṛdayaiḥ saumya rākṣasaiḥ kāma rūpibhiḥ ||

हृता मृता वा सीता हि भक्षिता वा तपस्विनी ।न धर्मः त्रायते सीताम् ह्रियमाणाम् महावने॥

hṛtā mṛtā vā sītā hi bhakṣitā vā tapasvinī |na dharmaḥ trāyate sītām hriyamāṇām mahāvane ||

भक्षितायाम् हि वैदेह्याम् हृतायाम् अपि लक्ष्मण ।के हि लोके प्रियम् कर्तुम् शक्ताः सौम्य मम ईश्वराः॥

bhakṣitāyām hi vaidehyām hṛtāyām api lakṣmaṇa |ke hi loke priyam kartum śaktāḥ saumya mama īśvarāḥ ||

कर्तारम् अपि लोकानाम् शूरम् करुण वेदिनम् ।अज्ञानात् अवमन्येरन् सर्व भूतानि लक्ष्मण॥

kartāram api lokānām śūram karuṇa vedinam |ajñānāt avamanyeran sarva bhūtāni lakṣmaṇa ||

मृदुम् लोक हिते युक्तम् दांतम् करुण वेदिनम् ।निर्वीर्य इति मन्यन्ते नूनम् माम् त्रिदश ईश्वराः॥

mṛdum loka hite yuktam dāṃtam karuṇa vedinam |nirvīrya iti manyante nūnam mām tridaśa īśvarāḥ ||

माम् प्राप्य हि गुणो दोषः संवृत्तः पश्य लक्ष्मण ।अद्य एव सर्व भूतानाम् रक्षसाम् अभवाय च॥

mām prāpya hi guṇo doṣaḥ saṃvṛttaḥ paśya lakṣmaṇa |adya eva sarva bhūtānām rakṣasām abhavāya ca ||

संहृत्य एव शशि ज्योत्स्नाम् महान् सूर्य इव उदितः ।संहृत्य एव गुणान् सर्वान् मम तेजः प्रकाश्ते॥

saṃhṛtya eva śaśi jyotsnām mahān sūrya iva uditaḥ |saṃhṛtya eva guṇān sarvān mama tejaḥ prakāśte ||

न एव यक्षा न गंधर्वा न पिशाचा न राक्षसाः ।किन्नरा वा मनुष्या वा सुखम् प्राप्स्यन्ति लक्ष्मण॥

na eva yakṣā na gaṃdharvā na piśācā na rākṣasāḥ |kinnarā vā manuṣyā vā sukham prāpsyanti lakṣmaṇa ||

मम अस्त्र बाण संपूर्णम् आकाशम् पश्य लक्ष्मण ।असंपातम् करिष्यामि हि अद्य त्रैलोक्य चारिणाम्॥

mama astra bāṇa saṃpūrṇam ākāśam paśya lakṣmaṇa |asaṃpātam kariṣyāmi hi adya trailokya cāriṇām ||

संनिरुद्धग्रहगणमावारितनिशाकरम् ।विप्रनष्टानलमरुद्भास्करद्युतिसंवृतम्।यद्व -संनिरुद्ध ग्रह गणम् आवारित निशा करम् ।विप्रनष्ट अनल मरुत् भास्कर द्युति संवृतम्॥

saṃniruddhagrahagaṇamāvāritaniśākaram |vipranaṣṭānalamarudbhāskaradyutisaṃvṛtam |yadva -saṃniruddha graha gaṇam āvārita niśā karam |vipranaṣṭa anala marut bhāskara dyuti saṃvṛtam ||

विनिर्मथितशैलाग्रम्शुष्यमाणजलाअशयम् ।ध्वस्तद्रुमलतागुल्मम्विप्रणाशितसागरम्।यद्वा -विनिर्मथित शैल अग्रम् शुष्यमाण जल आशयम् ।ध्वस्त द्रुम लता गुल्मम् विप्रणाशित सागरम्॥

vinirmathitaśailāgramśuṣyamāṇajalāaśayam |dhvastadrumalatāgulmamvipraṇāśitasāgaram |yadvā -vinirmathita śaila agram śuṣyamāṇa jala āśayam |dhvasta druma latā gulmam vipraṇāśita sāgaram ||

त्रै लोक्यम् तु करिष्यामि संयुक्तम् काल कर्मणा ।न ते कुशलिनीम् सीताम् प्रदास्यन्ति मम ईश्वराः॥

trai lokyam tu kariṣyāmi saṃyuktam kāla karmaṇā |na te kuśalinīm sītām pradāsyanti mama īśvarāḥ ||

अस्मिन् मुहूर्ते सौमित्रे मम द्रक्ष्यन्ति विक्रमम् ।न आकाशम् उत्पतिष्यन्ति सर्व भूतानि लक्ष्मण॥

asmin muhūrte saumitre mama drakṣyanti vikramam |na ākāśam utpatiṣyanti sarva bhūtāni lakṣmaṇa ||

मम चाप गुण उन्मुक्तैः बाण जालैः निरंतरम् ।मर्दितम् मम नाराचैः ध्वस्त भ्रांत मृग द्विजम्॥

mama cāpa guṇa unmuktaiḥ bāṇa jālaiḥ niraṃtaram |marditam mama nārācaiḥ dhvasta bhrāṃta mṛga dvijam ||

समाकुलम् अमर्यादम् जगत् पश्य अद्य लक्ष्मण ।आकर्णपूर्णैरिषुभिर्जीवलोकंदुरावरैः।यद्वा -आकर्ण पूर्णैर् इषुभिर् जीव लोकम् दुरावरैः॥

samākulam amaryādam jagat paśya adya lakṣmaṇa |ākarṇapūrṇairiṣubhirjīvalokaṃdurāvaraiḥ |yadvā -ākarṇa pūrṇair iṣubhir jīva lokam durāvaraiḥ ||

करिष्ये मैथिली हेतोः अपिशाचम् अराक्षसम् ।मम रोष प्रयुक्तानाम् विशिखानाम् बलम् सुराः॥

kariṣye maithilī hetoḥ apiśācam arākṣasam |mama roṣa prayuktānām viśikhānām balam surāḥ ||

द्रक्ष्यन्ति अद्य विमुक्तानाम् अमर्षात् दूर गामिनाम् ।न एव देवा न दैतेया न पिशाचा न राक्षसाः॥

drakṣyanti adya vimuktānām amarṣāt dūra gāminām |na eva devā na daiteyā na piśācā na rākṣasāḥ ||

भविष्यन्ति मम क्रोधात् त्रैलोक्ये विप्रणाशिते ।देव दानव यक्षाणाम् लोका ये रक्षसाम् अपि॥

bhaviṣyanti mama krodhāt trailokye vipraṇāśite |deva dānava yakṣāṇām lokā ye rakṣasām api ||

बहुधानिपतिष्यन्तिबाणोघैश्शकलीकृताः ।यद्वा -बहुधा नि पतिष्यन्ति बाण ओघैः शकली कृताः ।निर्मर्यादानिमाँल्लोकान्करिष्याम्यद्यसायकैः।यद्वा -निर् मर्यादान् इमान् लोकान् करिष्यामि अद्य सायकैः॥

bahudhānipatiṣyantibāṇoghaiśśakalīkṛtāḥ |yadvā -bahudhā ni patiṣyanti bāṇa oghaiḥ śakalī kṛtāḥ |nirmaryādānimām̐llokānkariṣyāmyadyasāyakaiḥ |yadvā -nir maryādān imān lokān kariṣyāmi adya sāyakaiḥ ||

हृताम् मृताम् वा सौमित्रे न दास्यन्ति मम ईश्वराः ।तथा रूपम् हि वैदेहीम् न दास्यन्ति यदि प्रियाम्॥

hṛtām mṛtām vā saumitre na dāsyanti mama īśvarāḥ |tathā rūpam hi vaidehīm na dāsyanti yadi priyām ||

नाशयामि जगत् सर्वम् त्रैलोक्यम् स चर अचरम् ।यावत् दर्शनम् अस्या वै तापयामि च सायकैः॥

nāśayāmi jagat sarvam trailokyam sa cara acaram |yāvat darśanam asyā vai tāpayāmi ca sāyakaiḥ ||

इति उक्त्वा क्रोध ताम्र अक्षः स्फुरमाण ओष्ट संपुटः ।वल्कल अजिनम् आबद्ध्य जटा भारम् बन्धयत्॥

iti uktvā krodha tāmra akṣaḥ sphuramāṇa oṣṭa saṃpuṭaḥ |valkala ajinam ābaddhya jaṭā bhāram bandhayat ||

तस्य क्रुद्धस्य रामस्य तथा अभूतस्य धीमतः ।त्रि पुरम् जग्नुषः पूर्वम् रुद्रस्य इव बभौ तनुः॥

tasya kruddhasya rāmasya tathā abhūtasya dhīmataḥ |tri puram jagnuṣaḥ pūrvam rudrasya iva babhau tanuḥ ||

लक्ष्मणात् अथ च आदाय रामो निष्पीड्य कार्मुकम् ।शरम् आदाय संदीप्तम् घोरम् अशी विष उपमम्॥

lakṣmaṇāt atha ca ādāya rāmo niṣpīḍya kārmukam |śaram ādāya saṃdīptam ghoram aśī viṣa upamam ||

संदधे धनुषि श्रीमान् रामः पर पुरंजयः ।युग अन्त अग्निः इव क्रुद्धः इदम् वचनम् अब्रवीत्॥

saṃdadhe dhanuṣi śrīmān rāmaḥ para puraṃjayaḥ |yuga anta agniḥ iva kruddhaḥ idam vacanam abravīt ||

यथा जरा यथा मृत्युः यथा कालो यथा विधिः ।नित्यम् न प्रतिहन्यन्ते सर्व भूतेषु लक्ष्मण ।तथा अहम् क्रोध संयुक्तो न निवार्यो अस्मि असंशयम्॥

yathā jarā yathā mṛtyuḥ yathā kālo yathā vidhiḥ |nityam na pratihanyante sarva bhūteṣu lakṣmaṇa |tathā aham krodha saṃyukto na nivāryo asmi asaṃśayam ||

पुरा इव मे चारु दतीम् अनिन्दिताम्दिशन्ति सीताम् यदि न अद्य मैथिलीम् ।सदेव गन्धर्व मनुष्य पन्नगम्जगत् स शैलम् परिवर्तयामि अहम्॥

purā iva me cāru datīm aninditāmdiśanti sītām yadi na adya maithilīm |sadeva gandharva manuṣya pannagamjagat sa śailam parivartayāmi aham ||