Kanda.Sarga 3.74

तौ कबन्धेन तम् मार्गम् पम्पाया दर्शितम् वने ।आतस्थतुः दिशम् गृह्य प्रतीचीम् नृ वर आत्मजौ॥

tau kabandhena tam mārgam pampāyā darśitam vane |ātasthatuḥ diśam gṛhya pratīcīm nṛ vara ātmajau ||

तौ शैलेषु आचित अनेकान् क्षौद्र कल्प फल द्रुमान् ।वीक्षन्तौ जग्मतुः द्रष्टुम् सुग्रीवम् राम लक्ष्मणौ॥

tau śaileṣu ācita anekān kṣaudra kalpa phala drumān |vīkṣantau jagmatuḥ draṣṭum sugrīvam rāma lakṣmaṇau ||

कृत्वा च शैल पृष्ठे तु तौ वासम् रघु नन्दनौ ।पंपायाः पश्चिमम् तीरम् राघवौ उपतस्थतुः॥

kṛtvā ca śaila pṛṣṭhe tu tau vāsam raghu nandanau |paṃpāyāḥ paścimam tīram rāghavau upatasthatuḥ ||

तौ पुष्करिण्याः पंपायाः तीरम् आसाद्य पश्चिमम् ।अपश्यताम् ततः तत्र शबर्या रम्यम् आश्रमम्॥

tau puṣkariṇyāḥ paṃpāyāḥ tīram āsādya paścimam |apaśyatām tataḥ tatra śabaryā ramyam āśramam ||

तौ तम् आश्रमम् आसाद्य द्रुमैः बहुभिः आवृतम् ।सु रम्यम् अभिवीक्षन्तौ शबरीम् अभ्युपेयतुः॥

tau tam āśramam āsādya drumaiḥ bahubhiḥ āvṛtam |su ramyam abhivīkṣantau śabarīm abhyupeyatuḥ ||

तौ दृष्ट्वा तु तदा सिद्धा समुत्थाय कृतांजलिः ।पादौ जग्राह रामस्य लक्ष्मणस्य च धीमतः॥

tau dṛṣṭvā tu tadā siddhā samutthāya kṛtāṃjaliḥ |pādau jagrāha rāmasya lakṣmaṇasya ca dhīmataḥ ||

पाद्यम् आचमनीयम् च सर्वम् प्रददात् यथा विधि ।ताम् उवाच ततो रामः श्रमणीम् धर्म संस्थिताम्॥

pādyam ācamanīyam ca sarvam pradadāt yathā vidhi |tām uvāca tato rāmaḥ śramaṇīm dharma saṃsthitām ||

कच्चित् ते निर्जिता विघ्नाः कच्चित् ते वर्धते तपः ।कच्चित् ते नियतः कोप आहारः च तपोधने॥

kaccit te nirjitā vighnāḥ kaccit te vardhate tapaḥ |kaccit te niyataḥ kopa āhāraḥ ca tapodhane ||

कच्चित् ते नियमाः प्राप्ताः कच्चित् ते मनसः सुखम् ।कच्चित् ते गुरु शुश्रूषा सफला चारु भाषिणि॥

kaccit te niyamāḥ prāptāḥ kaccit te manasaḥ sukham |kaccit te guru śuśrūṣā saphalā cāru bhāṣiṇi ||

रामेण तापसी पृष्ठा सा सिद्धा सिद्ध सम्मता ।शशंस शबरी वृद्धा रामाय प्रति अवस्थिता॥

rāmeṇa tāpasī pṛṣṭhā sā siddhā siddha sammatā |śaśaṃsa śabarī vṛddhā rāmāya prati avasthitā ||

अद्य प्राप्ता तपः सिद्धिः तव संदर्शनात् मया ।अद्य मे सफलम् जन्म गुरवः च सुपूजिताः॥

adya prāptā tapaḥ siddhiḥ tava saṃdarśanāt mayā |adya me saphalam janma guravaḥ ca supūjitāḥ ||

अद्य मे सफलम् तप्तम् स्वर्गः चैव भविष्यति ।त्वयि देव वरे राम पूजिते पुरुषर्षभ॥

adya me saphalam taptam svargaḥ caiva bhaviṣyati |tvayi deva vare rāma pūjite puruṣarṣabha ||

तव अहम् चक्षुषा सौम्य पूता सौम्येन मानद ।गमिष्याम्यक्षयांलोकांस्वत्प्रसादादरिन्दम - यद्वा -गमिष्यामि अक्षयान् लोकान् त्वत् प्रसादात् अरिंदम॥

tava aham cakṣuṣā saumya pūtā saumyena mānada |gamiṣyāmyakṣayāṃlokāṃsvatprasādādarindama - yadvā -gamiṣyāmi akṣayān lokān tvat prasādāt ariṃdama ||

चित्रकूटम् त्वयि प्राप्ते विमानैः अतुल प्रभैः ।इतः ते दिवम् आरूढा यान् अहम् पर्यचारिषम्॥

citrakūṭam tvayi prāpte vimānaiḥ atula prabhaiḥ |itaḥ te divam ārūḍhā yān aham paryacāriṣam ||

तैः च अहम् उक्ता धर्म ज्ञैः महाभागैः महर्षिभिः ।आगमिष्यति ते रामः सु पुण्यम् इमम् आश्रमम्॥

taiḥ ca aham uktā dharma jñaiḥ mahābhāgaiḥ maharṣibhiḥ |āgamiṣyati te rāmaḥ su puṇyam imam āśramam ||

स ते प्रतिग्रहीतव्यः सौमित्रि सहितो अतिथिः ।तम् च दृष्ट्वा वरान् लोकान् अक्षयान् त्वम् गमिष्यसि॥

sa te pratigrahītavyaḥ saumitri sahito atithiḥ |tam ca dṛṣṭvā varān lokān akṣayān tvam gamiṣyasi ||

एवम् उक्ता महाभागैः तदा अहम् पुरुषर्षभ ।मया तु विविधम् वन्यम् संचितम् पुरुषर्षभ॥

evam uktā mahābhāgaiḥ tadā aham puruṣarṣabha |mayā tu vividham vanyam saṃcitam puruṣarṣabha ||

तव अर्थे पुरुषव्याघ्र पम्पायाः तीर संभवम् ।एवम् उक्तः स धर्मात्मा शबर्या शबरीम् इदम्॥

tava arthe puruṣavyāghra pampāyāḥ tīra saṃbhavam |evam uktaḥ sa dharmātmā śabaryā śabarīm idam ||

राघवः प्राह विज्ञाने ताम् नित्यम् अबहिष्कृताम् ।दनोः सकाशात् तत्त्वेन प्रभावम् ते महात्मनः॥

rāghavaḥ prāha vijñāne tām nityam abahiṣkṛtām |danoḥ sakāśāt tattvena prabhāvam te mahātmanaḥ ||

श्रुतम् प्रत्यक्षम् इच्छामि संद्रष्टुम् यदि मन्यसे ।एतत् तु वचनम् श्रुत्वा राम वक्त्रात् विनिःसृतम्॥

śrutam pratyakṣam icchāmi saṃdraṣṭum yadi manyase |etat tu vacanam śrutvā rāma vaktrāt viniḥsṛtam ||

शबरी दर्शयामास तौ उभौ तत् वनम् महत् ।पश्य मेघ घन प्रख्यम् मृग पक्षि समाकुलम्॥

śabarī darśayāmāsa tau ubhau tat vanam mahat |paśya megha ghana prakhyam mṛga pakṣi samākulam ||

मतंग वनम् इति एव विश्रुतम् रघुनंदन ।इह ते भावित आत्मानो गुरवो मे महाद्युते ।जुहवान् चक्रिरे नीडम् मंत्रवत् मंत्र पूजितम्॥

mataṃga vanam iti eva viśrutam raghunaṃdana |iha te bhāvita ātmāno guravo me mahādyute |juhavān cakrire nīḍam maṃtravat maṃtra pūjitam ||

इयम् प्रत्यक् स्थली वेदी यत्र ते मे सुसत्कृताः ।पुष्प उपहारम् कुर्वन्ति श्रमात् उद् वेपिभिः करैः॥

iyam pratyak sthalī vedī yatra te me susatkṛtāḥ |puṣpa upahāram kurvanti śramāt ud vepibhiḥ karaiḥ ||

तेषाम् तपः प्रभावेन पश्य अद्य अपि रघूत्तम ।द्योतयन्ति दिशः सर्वाः श्रिया वेद्यः अतुल प्रभाः॥

teṣām tapaḥ prabhāvena paśya adya api raghūttama |dyotayanti diśaḥ sarvāḥ śriyā vedyaḥ atula prabhāḥ ||

अशक्नुवद्भिस्तैर्गन्तुमुपवासश्रमालसैः - यद्वा -अशक्नुवद्भिः तैः गन्तुम् उपवास श्रम आलसैः ।चिन्तिते अभ्यागतान् पश्य समेतान् सप्त सागरान्॥

aśaknuvadbhistairgantumupavāsaśramālasaiḥ - yadvā -aśaknuvadbhiḥ taiḥ gantum upavāsa śrama ālasaiḥ |cintite abhyāgatān paśya sametān sapta sāgarān ||

कृत अभिषेकैः तैः न्यस्ता वल्कलाः पादपेषु इह ।अद्य अपि न विशुष्यन्ति प्रदेशे रघुनंदन॥

kṛta abhiṣekaiḥ taiḥ nyastā valkalāḥ pādapeṣu iha |adya api na viśuṣyanti pradeśe raghunaṃdana ||

देव कार्याणि कुर्वद्भिः यानि इमानि कृतानि वै ।पुष्पैः कुवलयैः सार्थम् म्लानत्वम् न तु यान्ति वै॥

deva kāryāṇi kurvadbhiḥ yāni imāni kṛtāni vai |puṣpaiḥ kuvalayaiḥ sārtham mlānatvam na tu yānti vai ||

कृत्स्नम् वनम् इदम् दृष्टम् श्रोतव्यम् च श्रुतम् त्वया ।तत् इच्छामि अभ्यनुज्ञाता त्यक्ष्यामि एतत् कलेवरम्॥

kṛtsnam vanam idam dṛṣṭam śrotavyam ca śrutam tvayā |tat icchāmi abhyanujñātā tyakṣyāmi etat kalevaram ||

तेषाम् इच्छामि अहम् गन्तुम् समीपम् भावित आत्मनाम् ।मुनीनाम् आश्रमो येषाम् अहम् च परिचारिणी॥

teṣām icchāmi aham gantum samīpam bhāvita ātmanām |munīnām āśramo yeṣām aham ca paricāriṇī ||

धर्मिष्ठम् तु वचः श्रुत्वा राघवः सह लक्ष्मणः ।प्रहर्सम् अतुलम् लेभे आश्चर्यम् इदम् च अब्रवीत्॥

dharmiṣṭham tu vacaḥ śrutvā rāghavaḥ saha lakṣmaṇaḥ |praharsam atulam lebhe āścaryam idam ca abravīt ||

ताम् उवाच ततो रामः शबरी संश्रित व्रताम् ।अर्चितो अहम् त्वया भद्रे गच्छ कामम् यथा सुखम्॥

tām uvāca tato rāmaḥ śabarī saṃśrita vratām |arcito aham tvayā bhadre gaccha kāmam yathā sukham ||

इति एवम् उक्ता जटिला चीर कृष्ण अजिन अंबरा ।अनुज्ञाता तु रामेण हुत्वा आत्मानम् हुत अशने॥

iti evam uktā jaṭilā cīra kṛṣṇa ajina aṃbarā |anujñātā tu rāmeṇa hutvā ātmānam huta aśane ||

ज्वलत् पावक संकाशा स्वर्गम् एव जगाम सा ।दिव्यम् आभरण संयुक्ता दिव्य माल्य अनुलेपना॥

jvalat pāvaka saṃkāśā svargam eva jagāma sā |divyam ābharaṇa saṃyuktā divya mālya anulepanā ||

दिव्य अंबर धरा तत्र बभूव प्रिय दर्शन ।विराजयन्ती तम् देशम् विद्युत् सौदामिनी यथा॥

divya aṃbara dharā tatra babhūva priya darśana |virājayantī tam deśam vidyut saudāminī yathā ||

यत्र ते सुकृत आत्मानो विहरन्ति महर्षयः ।तत् पुण्यम् शबरी स्थानम् जगाम आत्म समाधिना॥

yatra te sukṛta ātmāno viharanti maharṣayaḥ |tat puṇyam śabarī sthānam jagāma ātma samādhinā ||