Valmiki Ramayana · 20 verses
Read this chapter as a bookइति उक्तः तारया वाक्यम् प्रश्रितम् धर्म संहितम् ।मृदु स्वभावः सौमित्रिः प्रतिजग्राह तत् वचः॥
iti uktaḥ tārayā vākyam praśritam dharma saṃhitam |mṛdu svabhāvaḥ saumitriḥ pratijagrāha tat vacaḥ ||
तस्मिन् प्रतिगृहीते तु वाक्ये हरि गण ईश्वरः ।लक्ष्मणात् सुमहत् त्रासम् वस्त्रम् क्लिन्नम् इव अत्यजत्॥
tasmin pratigṛhīte tu vākye hari gaṇa īśvaraḥ |lakṣmaṇāt sumahat trāsam vastram klinnam iva atyajat ||
ततः कण्ठ गतम् माल्यम् चित्रम् बहु गुणम् महत् ।चिच्छेद विमदः च आसीत् सुग्रीवो वानर ईश्वरः॥
tataḥ kaṇṭha gatam mālyam citram bahu guṇam mahat |ciccheda vimadaḥ ca āsīt sugrīvo vānara īśvaraḥ ||
स लक्ष्मणम् भीम बलम् सर्व वानर सत्तमः ।अब्रवीत् प्रश्रितम् वाक्यम् सुग्रीवः संप्रहर्षयन्॥
sa lakṣmaṇam bhīma balam sarva vānara sattamaḥ |abravīt praśritam vākyam sugrīvaḥ saṃpraharṣayan ||
प्रनष्टा श्रीः च कीर्तिः च कपि राज्यम् च शाश्वतम् ।राम प्रसादात् सौमित्रे पुनः च आप्तम् इदम् मया॥
pranaṣṭā śrīḥ ca kīrtiḥ ca kapi rājyam ca śāśvatam |rāma prasādāt saumitre punaḥ ca āptam idam mayā ||
कः शक्तः तस्य देवस्य ख्यातस्य स्वेन कर्मणा ।तादृशम् प्रतिकुर्वीत अंशेन अपि नृपात्मज॥
kaḥ śaktaḥ tasya devasya khyātasya svena karmaṇā |tādṛśam pratikurvīta aṃśena api nṛpātmaja ||
सीताम् प्राप्स्यति धर्मात्मा वधिष्यति च रावणम् ।सहाय मात्रेण मया राघवः स्वेन तेजसा॥
sītām prāpsyati dharmātmā vadhiṣyati ca rāvaṇam |sahāya mātreṇa mayā rāghavaḥ svena tejasā ||
सहाय कृत्यम् किम् तस्य येन सप्त महाद्रुमाः ।शैलः च वसुधा चैव बाणेन एकेन दारिताः॥
sahāya kṛtyam kim tasya yena sapta mahādrumāḥ |śailaḥ ca vasudhā caiva bāṇena ekena dāritāḥ ||
धनुर् विस्फारमाणस्य यस्य शब्देन लक्ष्मण ।स शैला कम्पिता भूमिः सहायैः किम् नु तस्य वै॥
dhanur visphāramāṇasya yasya śabdena lakṣmaṇa |sa śailā kampitā bhūmiḥ sahāyaiḥ kim nu tasya vai ||
अनुयात्राम् नर इन्द्रस्य करिष्ये अहम् नरषभ ।गच्छतो रावणम् हन्तुम् वैरिणम् स पुरःसरम्॥
anuyātrām nara indrasya kariṣye aham naraṣabha |gacchato rāvaṇam hantum vairiṇam sa puraḥsaram ||
यदि किंचित् अतिक्रान्तम् विश्वासात् प्रणयेन वा ।प्रेष्यस्य क्षमितव्यम् मे न कश्चिन् न अपराध्यति॥
yadi kiṃcit atikrāntam viśvāsāt praṇayena vā |preṣyasya kṣamitavyam me na kaścin na aparādhyati ||
इति तस्य ब्रुवाणस्य सुग्रीवस्य महात्मनः ।अभवत् लक्ष्मणः प्रीतः प्रेम्णा च इदम् उवाच ह॥
iti tasya bruvāṇasya sugrīvasya mahātmanaḥ |abhavat lakṣmaṇaḥ prītaḥ premṇā ca idam uvāca ha ||
सर्वथा हि मम भ्राता स नाथो वानरेश्वर ।त्वया नाथेन सुग्रीव प्रश्रितेन विशेषतः॥
sarvathā hi mama bhrātā sa nātho vānareśvara |tvayā nāthena sugrīva praśritena viśeṣataḥ ||
यः ते प्रभावः सुग्रीव यत् च ते शौचम् ईदृशम् ।अर्हः तम् कपि राज्यस्य श्रियम् भोक्तुम् अनुत्तमाम्॥
yaḥ te prabhāvaḥ sugrīva yat ca te śaucam īdṛśam |arhaḥ tam kapi rājyasya śriyam bhoktum anuttamām ||
सहायेन च सुग्रीव त्वया रामः प्रतापवान् ।वधिष्यति रणे शत्रून् अचिरात् न अत्र संशयः॥
sahāyena ca sugrīva tvayā rāmaḥ pratāpavān |vadhiṣyati raṇe śatrūn acirāt na atra saṃśayaḥ ||
धर्मज्ञस्य कृतज्ञस्य संग्रामेषु अनिवर्तिनः ।उपपन्नम् च युक्तम् च सुग्रीव तव भाषितम्॥
dharmajñasya kṛtajñasya saṃgrāmeṣu anivartinaḥ |upapannam ca yuktam ca sugrīva tava bhāṣitam ||
दोषज्ञः सति सामर्थ्ये को अन्यो भाषितुम् अर्हति ।वर्जयित्वा मम ज्येष्ठम् त्वाम् च वानर सत्तम॥
doṣajñaḥ sati sāmarthye ko anyo bhāṣitum arhati |varjayitvā mama jyeṣṭham tvām ca vānara sattama ||
सदृशः च असि रामस्य विक्रमेण बलेन च ।सहायो दैवतैः दत्तः चिराय हरि पुंगव॥
sadṛśaḥ ca asi rāmasya vikrameṇa balena ca |sahāyo daivataiḥ dattaḥ cirāya hari puṃgava ||
किम् तु शीघ्रम् इतो वीर निष्क्राम त्वम् मया सह ।सान्त्वयस्व वयस्यम् च भार्या हरण दुःखितम्॥
kim tu śīghram ito vīra niṣkrāma tvam mayā saha |sāntvayasva vayasyam ca bhāryā haraṇa duḥkhitam ||
यत् च शोक अभिभूतस्य श्रुत्वा रामस्य भाषितम् ।मया त्वम् परुषाणि उक्तः तत् क्षमस्व सखे मम॥
yat ca śoka abhibhūtasya śrutvā rāmasya bhāṣitam |mayā tvam paruṣāṇi uktaḥ tat kṣamasva sakhe mama ||