Valmiki Ramayana · 29 verses
Read this chapter as a bookअथाहमुत्तरं देव्या पुनरुक्तः ससम्भ्रमः ।तव स्नेहान्नरव्याघ्र सौहार्दादनुमान्य वै॥
athāhamuttaraṃ devyā punaruktaḥ sasambhramaḥ |tava snehānnaravyāghra sauhārdādanumānya vai ||
एवं बहुविधं वाच्यो रामो दाशरथिस्त्वया ।यथा मामाप्नुयाच्छीघ्रं हत्वा रावणमाहवे॥
evaṃ bahuvidhaṃ vācyo rāmo dāśarathistvayā |yathā māmāpnuyācchīghraṃ hatvā rāvaṇamāhave ||
यदि वा मन्यसे वीर वसैकाहमरिन्दम ।कस्मिंश्चित्संवृते देशे विश्रान्तः श्वो गमिष्यसि॥
yadi vā manyase vīra vasaikāhamarindama |kasmiṃścitsaṃvṛte deśe viśrāntaḥ śvo gamiṣyasi ||
मम चाप्यल्पभाग्यायाः सान्निध्यात्तव वीर्यवन् ।अस्य शोकविपाकस्य मुहूर्तं स्याद्विमोक्षणम्॥
mama cāpyalpabhāgyāyāḥ sānnidhyāttava vīryavan |asya śokavipākasya muhūrtaṃ syādvimokṣaṇam ||
गते हि त्वयि विक्रान्ते पुनरागमनाय वै ।प्राणानामपि सन्देहो मम स्यान्नात्र संशयः॥
gate hi tvayi vikrānte punarāgamanāya vai |prāṇānāmapi sandeho mama syānnātra saṃśayaḥ ||
तवादर्शनजः शोको भूयो मां परितापयेत् ।दुःखाद्दुःखपराभूतां दुर्गतां दुःखभागिनीम्॥
tavādarśanajaḥ śoko bhūyo māṃ paritāpayet |duḥkhādduḥkhaparābhūtāṃ durgatāṃ duḥkhabhāginīm ||
अयं च वीर सन्देहस्तिष्ठतीव ममाग्रतः ।सुमहांस्त्वत्सहायेषु हर्यृक्षेषु हरीश्वर॥
ayaṃ ca vīra sandehastiṣṭhatīva mamāgrataḥ |sumahāṃstvatsahāyeṣu haryṛkṣeṣu harīśvara ||
कथं नु खलु दुष्पारं तरिष्यन्ति महोदधिम् ।तानि हर्यृक्षसैन्यानि तौ वा नरवरात्मजौ॥
kathaṃ nu khalu duṣpāraṃ tariṣyanti mahodadhim |tāni haryṛkṣasainyāni tau vā naravarātmajau ||
त्रयाणामेव भूतानां सागरस्यास्य लङ्घने ।शक्तिः स्याद्वैनतेयस्य तव वा मारुतस्य वा॥
trayāṇāmeva bhūtānāṃ sāgarasyāsya laṅghane |śaktiḥ syādvainateyasya tava vā mārutasya vā ||
तदस्मिन् कार्यनिर्योगे वीरैवं दुरतिक्रमे ।किं पश्यसि समाधानं ब्रूहि कार्यविदां वर॥
tadasmin kāryaniryoge vīraivaṃ duratikrame |kiṃ paśyasi samādhānaṃ brūhi kāryavidāṃ vara ||
काममस्य त्वमेवैकः कार्यस्य परिसाधने ।पर्याप्तः परवीरघ्न यशस्यस्ते बलोदयः ॥ ५.६८.११॥
kāmamasya tvamevaikaḥ kāryasya parisādhane |paryāptaḥ paravīraghna yaśasyaste balodayaḥ || 5.68.11 ||
बलैः समग्रैर्यदि मां हत्वा रावणमाहवे ।विजयी स्वां पुरीं रामो नयेत्तत् स्याद्यशस्करम्॥
balaiḥ samagrairyadi māṃ hatvā rāvaṇamāhave |vijayī svāṃ purīṃ rāmo nayettat syādyaśaskaram ||
यथा ऽहं तस्य वीरस्य वनादुपधिना हृता ।रक्षसा तद्भया देव तथा नार्हति राघवः॥
yathā 'haṃ tasya vīrasya vanādupadhinā hṛtā |rakṣasā tadbhayā deva tathā nārhati rāghavaḥ ||
बलैस्तु सङ्कुलां कृत्वा लङ्कां परबलार्दनः ।मां नयेद्यदि काकुत्स्थस्तत्तस्य सदृशं भवेत्॥
balaistu saṅkulāṃ kṛtvā laṅkāṃ parabalārdanaḥ |māṃ nayedyadi kākutsthastattasya sadṛśaṃ bhavet ||
तद्यथा तस्य विक्रान्तमनुरूपं महात्मनः ।भवत्याहवशूरस्य तथा त्वमुपपादय॥
tadyathā tasya vikrāntamanurūpaṃ mahātmanaḥ |bhavatyāhavaśūrasya tathā tvamupapādaya ||
तदर्थोपहितं वाक्यं प्रश्रितं हेतुसंहितम् ।निशम्याहं ततः शेषं वाक्यमुत्तरमब्रुवम्॥
tadarthopahitaṃ vākyaṃ praśritaṃ hetusaṃhitam |niśamyāhaṃ tataḥ śeṣaṃ vākyamuttaramabruvam ||
देवि हर्यृक्षसैन्यानामीश्वरः प्लवतां वरः ।सुग्रीवः सत्त्वसम्पन्नस्तवार्थे कृतनिश्चयः॥
devi haryṛkṣasainyānāmīśvaraḥ plavatāṃ varaḥ |sugrīvaḥ sattvasampannastavārthe kṛtaniścayaḥ ||
तस्य विक्रमसम्पन्नाः सत्त्ववन्तो महाबलाः ।मनस्सङ्कल्पसम्पाता निदेशे हरयः स्थिताः॥
tasya vikramasampannāḥ sattvavanto mahābalāḥ |manassaṅkalpasampātā nideśe harayaḥ sthitāḥ ||
येषां नोपरि नाधस्तान्न तिर्यक् सज्जते गतिः ।न च कर्मसु सीदन्ति महत्स्वमिततेजसः॥
yeṣāṃ nopari nādhastānna tiryak sajjate gatiḥ |na ca karmasu sīdanti mahatsvamitatejasaḥ ||
असकृत्तैर्महाभागैर्वानरैर्बलदर्पितैः ।प्रदक्षिणीकृता भूमिर्वायुमार्गानुसारिभिः॥
asakṛttairmahābhāgairvānarairbaladarpitaiḥ |pradakṣiṇīkṛtā bhūmirvāyumārgānusāribhiḥ ||
मद्विशिष्टाश्च तुल्याश्च सन्ति तत्र वनौकसः ।मत्तः प्रत्यवरः कश्चिन्नास्ति सुग्रीवसन्निधौ॥
madviśiṣṭāśca tulyāśca santi tatra vanaukasaḥ |mattaḥ pratyavaraḥ kaścinnāsti sugrīvasannidhau ||
अहं तावदिह प्राप्तः किं पुनस्ते महाबलाः ।न हि प्रकृष्टाः प्रेष्यन्ते प्रेष्यन्ते हीतरे जनाः॥
ahaṃ tāvadiha prāptaḥ kiṃ punaste mahābalāḥ |na hi prakṛṣṭāḥ preṣyante preṣyante hītare janāḥ ||
तदलं परितापेन देवि मन्युर्व्यपैतु ते ।एकोत्पातेन वै लङ्कामेष्यन्ति हरियूथपाः॥
tadalaṃ paritāpena devi manyurvyapaitu te |ekotpātena vai laṅkāmeṣyanti hariyūthapāḥ ||
मम पृष्ठगतौ तौ च चन्द्रसूर्याविवोदितौ ।त्वत्सकाशं महाभागे नृसिंहावागमिष्यतः॥
mama pṛṣṭhagatau tau ca candrasūryāvivoditau |tvatsakāśaṃ mahābhāge nṛsiṃhāvāgamiṣyataḥ ||
अरिघ्नं सिंहसङ्काशं क्षिप्रं द्रक्ष्यसि राघवम् ।लक्ष्मणं च धनुष्पाणीं लङ्काद्वारमुपस्थितम्॥
arighnaṃ siṃhasaṅkāśaṃ kṣipraṃ drakṣyasi rāghavam |lakṣmaṇaṃ ca dhanuṣpāṇīṃ laṅkādvāramupasthitam ||
नखदंष्ट्रायुधान् वीरान् सिंहशार्दूलविक्रमान् ।वानरान् वारणेन्द्राभान् क्षिप्रं द्रक्ष्यसि सङ्गतान्॥
nakhadaṃṣṭrāyudhān vīrān siṃhaśārdūlavikramān |vānarān vāraṇendrābhān kṣipraṃ drakṣyasi saṅgatān ||
शैलाम्बुदनिकाशानां लङ्कामलयसानुषु ।नर्दतां कपिमुख्यानामचिराच्छ्रोष्यसि स्वनम्॥
śailāmbudanikāśānāṃ laṅkāmalayasānuṣu |nardatāṃ kapimukhyānāmacirācchroṣyasi svanam ||
निवृत्तवनवासं च त्वया सार्धमरिन्दमम् ।अभिषिक्तमयोध्यायां क्षिप्रं द्रक्ष्यसि राघवम्॥
nivṛttavanavāsaṃ ca tvayā sārdhamarindamam |abhiṣiktamayodhyāyāṃ kṣipraṃ drakṣyasi rāghavam ||
ततो मया वाग्भिरदीनभाषिणा शिवाभिरिष्टाभिरभिप्रसादिता ।जगाम शान्तिं मम मैथिलात्मजा तवापि शोकेन तदा ऽभिपीडिता॥
tato mayā vāgbhiradīnabhāṣiṇā śivābhiriṣṭābhirabhiprasāditā |jagāma śāntiṃ mama maithilātmajā tavāpi śokena tadā 'bhipīḍitā ||