Kanda.Sarga 5.67

एवमुक्तस्तु हनुमान् राघवेण महात्मना ।सीताया भाषितं सर्वं न्यवेदयत राघवे॥

evamuktastu hanumān rāghaveṇa mahātmanā |sītāyā bhāṣitaṃ sarvaṃ nyavedayata rāghave ||

इदमुक्तवती देवी जानकी पुरुषर्षभ ।पूर्ववृत्तमभिज्ञानं चित्रकूटे यथातथम्॥

idamuktavatī devī jānakī puruṣarṣabha |pūrvavṛttamabhijñānaṃ citrakūṭe yathātatham ||

सुखसुप्ता त्वया सार्धं जानकी पूर्वमुत्थिता ।वायसः सहसोत्पत्य विरराद स्तनान्तरे॥

sukhasuptā tvayā sārdhaṃ jānakī pūrvamutthitā |vāyasaḥ sahasotpatya virarāda stanāntare ||

पर्यायेण च सुप्तस्त्वं देव्यङ्के भरताग्रज ।पुनश्च किल पक्षी स देव्या जनयति व्यथाम्॥

paryāyeṇa ca suptastvaṃ devyaṅke bharatāgraja |punaśca kila pakṣī sa devyā janayati vyathām ||

पुनः पुनरुपागम्य विरराद भृशं किल ।ततस्त्वं बोधितस्तस्याः शोणितेन समुक्षितः॥

punaḥ punarupāgamya virarāda bhṛśaṃ kila |tatastvaṃ bodhitastasyāḥ śoṇitena samukṣitaḥ ||

वायसेन च तेनैव सततं बाध्यमानया ।बोधितः किल देव्या त्वं सुखसुप्तः परन्तप॥

vāyasena ca tenaiva satataṃ bādhyamānayā |bodhitaḥ kila devyā tvaṃ sukhasuptaḥ parantapa ||

तां तु दृष्ट्वा महाबाहो दारितां च स्तनान्तरे ।आशीविष इव क्रुद्धो निःश्वसन्नभ्यभाषथाः॥

tāṃ tu dṛṣṭvā mahābāho dāritāṃ ca stanāntare |āśīviṣa iva kruddho niḥśvasannabhyabhāṣathāḥ ||

नखाग्रैः केन ते भीरु दारितं तु स्तनान्तरम् ।कः क्रीडति सरोषेण पञ्चवक्त्रेण भोगिना॥

nakhāgraiḥ kena te bhīru dāritaṃ tu stanāntaram |kaḥ krīḍati saroṣeṇa pañcavaktreṇa bhoginā ||

निरीक्षमाणः सहसा वायसं समवैक्षथाः ।नखैः सरुधिरैस्तीक्ष्णैस्तामेवाभिमुखं स्थितम्॥

nirīkṣamāṇaḥ sahasā vāyasaṃ samavaikṣathāḥ |nakhaiḥ sarudhiraistīkṣṇaistāmevābhimukhaṃ sthitam ||

सुतः किल स शक्रस्य वायसः पततां वरः ।धरान्तरचरः शीघ्रं पवनस्य गतौ समः॥

sutaḥ kila sa śakrasya vāyasaḥ patatāṃ varaḥ |dharāntaracaraḥ śīghraṃ pavanasya gatau samaḥ ||

ततस्तस्मिन् महाबाहो कोपसंवर्तितेक्षणः ।वायसे त्वं कृथाः क्रूरां मतिं मतिमतां वर॥

tatastasmin mahābāho kopasaṃvartitekṣaṇaḥ |vāyase tvaṃ kṛthāḥ krūrāṃ matiṃ matimatāṃ vara ||

स दर्भं संस्तराद् गृह्य ब्रह्मास्त्रेण ह्ययोजयः ।स दीप्त इव कालाग्निर्जज्वालाभिमुखः खगम्॥

sa darbhaṃ saṃstarād gṛhya brahmāstreṇa hyayojayaḥ |sa dīpta iva kālāgnirjajvālābhimukhaḥ khagam ||

क्षिप्तवांस्त्वं प्रदीप्तं हि दर्भं तं वायसं प्रति ।ततस्तु वायसं दीप्तः स दर्भो ऽनुजगाम ह॥

kṣiptavāṃstvaṃ pradīptaṃ hi darbhaṃ taṃ vāyasaṃ prati |tatastu vāyasaṃ dīptaḥ sa darbho 'nujagāma ha ||

स पित्रा च परित्यक्तः सुरैश्च समहर्षिभिः ।त्रिल्लोकान् संपरिक्रम्य त्रातारं नाधिगच्छति॥

sa pitrā ca parityaktaḥ suraiśca samaharṣibhiḥ |trillokān saṃparikramya trātāraṃ nādhigacchati ||

पुनरेवागतस्त्रस्तस्त्वकाशमरिन्दम ।स तं निपतितं भूमौ शरण्यः शरणागतम्॥

punarevāgatastrastastvakāśamarindama |sa taṃ nipatitaṃ bhūmau śaraṇyaḥ śaraṇāgatam ||

वधार्हमपि काकुत्स्थ कृपया पर्यपालयः॥

vadhārhamapi kākutstha kṛpayā paryapālayaḥ ||

मोघमस्त्रं न शक्यं तु कर्तुमित्येव राघव ।भवांस्तस्याक्षि काकस्य हिनस्ति स्म स दक्षिणम्॥

moghamastraṃ na śakyaṃ tu kartumityeva rāghava |bhavāṃstasyākṣi kākasya hinasti sma sa dakṣiṇam ||

राम त्वां स नमस्कृत्य राज्ञे दशरथाय च ।विसृष्टस्तु तदा काकः प्रतिपेदे स्वमालयम्॥

rāma tvāṃ sa namaskṛtya rājñe daśarathāya ca |visṛṣṭastu tadā kākaḥ pratipede svamālayam ||

एवमस्त्रविदां श्रेष्ठः सत्त्ववाञ्छीलवानपि ।किमर्थमस्त्रं रक्षस्सु न योजयति राघवः॥

evamastravidāṃ śreṣṭhaḥ sattvavāñchīlavānapi |kimarthamastraṃ rakṣassu na yojayati rāghavaḥ ||

न नागा नापि गन्धर्वा नासुरा न मरुद्गणाः ।न च सर्वे रणे शक्ता रामं प्रतिसमासितुम्॥

na nāgā nāpi gandharvā nāsurā na marudgaṇāḥ |na ca sarve raṇe śaktā rāmaṃ pratisamāsitum ||

तस्य वीर्यवतः कश्चिद्यद्यस्ति मयि सम्भ्रमः ।क्षिप्रं सुनिशितैर्बाणैर्हन्यतां युधि रावणः॥

tasya vīryavataḥ kaścidyadyasti mayi sambhramaḥ |kṣipraṃ suniśitairbāṇairhanyatāṃ yudhi rāvaṇaḥ ||

भ्रातुरादेशमाज्ञाय लक्ष्मणो वा परन्तपः ।स किमर्थं नरवरो न मां रक्षति राघवः॥

bhrāturādeśamājñāya lakṣmaṇo vā parantapaḥ |sa kimarthaṃ naravaro na māṃ rakṣati rāghavaḥ ||

शक्तौ तौ पुरुषव्याघ्रौ वाय्वग्निसमतेजसौ ।सुराणामपि दुर्धर्षौ किमर्थं मामुपेक्षतः॥

śaktau tau puruṣavyāghrau vāyvagnisamatejasau |surāṇāmapi durdharṣau kimarthaṃ māmupekṣataḥ ||

ममैव दुष्कृतं किंचिन्महदस्ति न संशयः ।समर्थो सहितौ यन्मां नावेक्षेते परन्तपौ॥

mamaiva duṣkṛtaṃ kiṃcinmahadasti na saṃśayaḥ |samartho sahitau yanmāṃ nāvekṣete parantapau ||

वैदेह्या वचनं श्रुत्वा करुणं साश्रुभाषितम् ।पुनरप्यहमार्यां तामिदं वचनमब्रुवम्॥

vaidehyā vacanaṃ śrutvā karuṇaṃ sāśrubhāṣitam |punarapyahamāryāṃ tāmidaṃ vacanamabruvam ||

त्वच्छोकविमुखो रामो देवि सत्येन ते शपे ।रामे दुःखाभिभूते तु लक्ष्मणः परितप्यते॥

tvacchokavimukho rāmo devi satyena te śape |rāme duḥkhābhibhūte tu lakṣmaṇaḥ paritapyate ||

कथंचिद्भवती दृष्टा न कालः परिशोचितुम् ।इम मुहूर्तं दुःखानामन्तं द्रक्ष्यसि भामिनि॥

kathaṃcidbhavatī dṛṣṭā na kālaḥ pariśocitum |ima muhūrtaṃ duḥkhānāmantaṃ drakṣyasi bhāmini ||

तावुभौ नरशार्दूलौ राजपुत्रावनिन्दितौ ।त्वद्दर्शनकृतोत्साहौ लङ्कां भस्मीकरिष्यतः॥

tāvubhau naraśārdūlau rājaputrāvaninditau |tvaddarśanakṛtotsāhau laṅkāṃ bhasmīkariṣyataḥ ||

हत्वा च समरे रौद्र रावण सहबान्धवम् ।राघवस्त्वां वरारोहे स्वां पुरीं नयते ध्रुवम्॥

hatvā ca samare raudra rāvaṇa sahabāndhavam |rāghavastvāṃ varārohe svāṃ purīṃ nayate dhruvam ||

यत्तु रामो विजानीयादभिज्ञानमनिन्दिते ।प्रीतिसञ्जननं तस्य प्रदातुं त्वमिहार्हसि॥

yattu rāmo vijānīyādabhijñānamanindite |prītisañjananaṃ tasya pradātuṃ tvamihārhasi ||

सा ऽभिवीक्ष्य दिशः सर्वा वेण्युद्ग्रथनमुत्तमम् ।मुक्त्वा वस्त्राद्ददौ मह्यं मणिमेतं महाबल॥

sā 'bhivīkṣya diśaḥ sarvā veṇyudgrathanamuttamam |muktvā vastrāddadau mahyaṃ maṇimetaṃ mahābala ||

प्रतिगृह्य मणिं दिव्यं तव हेतो रघूद्वह ।शिरसा तां प्रणम्यार्यामहमागमने त्वरे॥

pratigṛhya maṇiṃ divyaṃ tava heto raghūdvaha |śirasā tāṃ praṇamyāryāmahamāgamane tvare ||

गमने च कृतोत्साहमवेक्ष्य वरवर्णिनी ।विवर्धमानं च हि मामुवाच जनकात्मजा॥

gamane ca kṛtotsāhamavekṣya varavarṇinī |vivardhamānaṃ ca hi māmuvāca janakātmajā ||

अश्रुपूर्णमुखी दीना बाष्पसन्दिग्धभाषिणी ।ममोत्पतनसम्भ्रान्ता शोकवेगसमाहता॥

aśrupūrṇamukhī dīnā bāṣpasandigdhabhāṣiṇī |mamotpatanasambhrāntā śokavegasamāhatā ||

हनुमन् सिंहसङ्काशावुभौ तौ रामलक्ष्मणौ ।सुग्रीवं च सहामात्य सर्वान् ब्रूया ह्यनामयम्॥

hanuman siṃhasaṅkāśāvubhau tau rāmalakṣmaṇau |sugrīvaṃ ca sahāmātya sarvān brūyā hyanāmayam ||

यथा च स महाबाहुर्मां तारयति राघवः ।असमाद्दुःखाम्बुसंरोधात्त्वं समाधातुमर्हसि॥

yathā ca sa mahābāhurmāṃ tārayati rāghavaḥ |asamādduḥkhāmbusaṃrodhāttvaṃ samādhātumarhasi ||

इमं च तीव्रं मम शोकवेगं रक्षोभिरेभिः परिभर्त्सनं च ।ब्रूयास्तु रामस्य गतः समीपं शिवश्च ते ऽध्वा ऽस्तु हरिप्रवीर॥

imaṃ ca tīvraṃ mama śokavegaṃ rakṣobhirebhiḥ paribhartsanaṃ ca |brūyāstu rāmasya gataḥ samīpaṃ śivaśca te 'dhvā 'stu haripravīra ||

एतत्तवार्या नृपराजसिंह सीता वचः प्राह विषादपूर्वम् ।एतच्च बुद्ध्वा गदितं मया त्वं श्रद्धत्स्व सीतां कुशलां समग्राम्॥

etattavāryā nṛparājasiṃha sītā vacaḥ prāha viṣādapūrvam |etacca buddhvā gaditaṃ mayā tvaṃ śraddhatsva sītāṃ kuśalāṃ samagrām ||