Kanda.Sarga 6.45

स तस्य गतिमन्विच्छन् राजपुत्रः प्रतापवान् ।दिदेशातिबलो रामो दश वानरयूथपान्॥

sa tasya gatimanvicchan rājaputraḥ pratāpavān |dideśātibalo rāmo daśa vānarayūthapān ||

द्वौ सुषेणस्य दायादौ नीलं च प्लवगर्षभम् ।अङ्गदं वालिपुत्रं च शरभं च तरस्विनम्॥

dvau suṣeṇasya dāyādau nīlaṃ ca plavagarṣabham |aṅgadaṃ vāliputraṃ ca śarabhaṃ ca tarasvinam ||

विनतं जाम्बवन्तं च सानुप्रस्थं महाबलम् ।ऋषभं चर्षभस्कन्धमादिदेश परन्तपः॥

vinataṃ jāmbavantaṃ ca sānuprasthaṃ mahābalam |ṛṣabhaṃ carṣabhaskandhamādideśa parantapaḥ ||

ते सम्प्रहृष्टा हरयो भीमानुद्यम्य पादपान् ।आकाशं विविशुः सर्वे मार्गमाणा दिशो दश॥

te samprahṛṣṭā harayo bhīmānudyamya pādapān |ākāśaṃ viviśuḥ sarve mārgamāṇā diśo daśa ||

तेषां वेगवतां वेगमिषुभिर्वेगवत्तरैः ।अस्त्रवित् परमास्त्रैस्तु वारयामास रावणिः॥

teṣāṃ vegavatāṃ vegamiṣubhirvegavattaraiḥ |astravit paramāstraistu vārayāmāsa rāvaṇiḥ ||

तं भीमवेगा हरयो नाराचैः क्षतविग्रहाः ।अन्धकारे न ददृशुर्मेघैः सूर्यमिवावृतम्॥

taṃ bhīmavegā harayo nārācaiḥ kṣatavigrahāḥ |andhakāre na dadṛśurmeghaiḥ sūryamivāvṛtam ||

रामलक्ष्मणयोरेव सर्वदेहभिदः शरान् ।भृशमावेशयामास रावणिः समितिञ्जयः॥

rāmalakṣmaṇayoreva sarvadehabhidaḥ śarān |bhṛśamāveśayāmāsa rāvaṇiḥ samitiñjayaḥ ||

निरन्तरशरीरौ तौ भ्रातरौ रामलक्ष्णौ ।क्रुद्धेनेन्द्रजिता वीरौ पन्नगैः शरतां गतैः॥

nirantaraśarīrau tau bhrātarau rāmalakṣṇau |kruddhenendrajitā vīrau pannagaiḥ śaratāṃ gataiḥ ||

तयोः क्षतजमार्गेण सुस्राव रुधिरं बहु ।तावुभौ च प्रकाशेते पुष्पिताविव किंशुकौ॥

tayoḥ kṣatajamārgeṇa susrāva rudhiraṃ bahu |tāvubhau ca prakāśete puṣpitāviva kiṃśukau ||

ततः पर्यन्तरक्ताक्षो भिन्नाञ्जनचयोपमः ।रावणिर्भ्रातरौ वाक्यमन्तर्धानगतो ऽब्रवीत्॥

tataḥ paryantaraktākṣo bhinnāñjanacayopamaḥ |rāvaṇirbhrātarau vākyamantardhānagato 'bravīt ||

युद्ध्यमानमनालक्ष्यं शक्रो ऽपि त्रिदशेश्वरः ।द्रष्टुमासादितुं वापि न शक्तः किं पुनर्युवाम्॥

yuddhyamānamanālakṣyaṃ śakro 'pi tridaśeśvaraḥ |draṣṭumāsādituṃ vāpi na śaktaḥ kiṃ punaryuvām ||

प्रावृताविषुजालेन राघवौ कङ्कपत्रिणा ।एष रोषपरीतात्मा नयामि यमसादनम्॥

prāvṛtāviṣujālena rāghavau kaṅkapatriṇā |eṣa roṣaparītātmā nayāmi yamasādanam ||

एवमुक्त्वा तु धर्मज्ञौ भ्रातरौ रामलक्ष्मणौ ।निर्बिभेद शितैर्बाणैः प्रजहर्ष ननाद च॥

evamuktvā tu dharmajñau bhrātarau rāmalakṣmaṇau |nirbibheda śitairbāṇaiḥ prajaharṣa nanāda ca ||

भिन्नाञ्जनचयश्यामो विस्फार्य विपुलं धनुः ।भूयो भूयः शरान् घोरान् विससर्ज महामृधे॥

bhinnāñjanacayaśyāmo visphārya vipulaṃ dhanuḥ |bhūyo bhūyaḥ śarān ghorān visasarja mahāmṛdhe ||

ततो मर्मसु मर्मज्ञो मज्जयन्निशितान् शरान् ।रामलक्ष्मणयोर्वीरो ननाद च मुहुर्मुहुः॥

tato marmasu marmajño majjayanniśitān śarān |rāmalakṣmaṇayorvīro nanāda ca muhurmuhuḥ ||

बद्धौ तु शरबन्धेन तावुभौ रणमूर्धनि ।निमेषान्तरमात्रेण न शेकतुरुदीक्षितुम्॥

baddhau tu śarabandhena tāvubhau raṇamūrdhani |nimeṣāntaramātreṇa na śekaturudīkṣitum ||

ततो विभिन्नसर्वाङ्गौ शरशल्याचितावुभौ ।ध्वजाविव महेन्द्रस्य रज्जुमुक्तौ प्रकम्पितौ॥

tato vibhinnasarvāṅgau śaraśalyācitāvubhau |dhvajāviva mahendrasya rajjumuktau prakampitau ||

तौ सम्प्रचलितौ वीरौ मर्मभेदेन कर्शितौ ।निपेततुर्महेष्वासौ जगत्यां जगतीपती॥

tau sampracalitau vīrau marmabhedena karśitau |nipetaturmaheṣvāsau jagatyāṃ jagatīpatī ||

तौ वीरशयने वीरौ शयानौ रुधिरोक्षितौ ।शरवेष्टितसर्वाङ्गावार्तौ परमपीडितौ॥

tau vīraśayane vīrau śayānau rudhirokṣitau |śaraveṣṭitasarvāṅgāvārtau paramapīḍitau ||

न ह्यविद्धं तयोर्गात्रे बभूवाङ्गुलमन्तरम् ।नानिर्भिन्नं न चास्तब्धमाकराग्रादजिह्मगैः॥

na hyaviddhaṃ tayorgātre babhūvāṅgulamantaram |nānirbhinnaṃ na cāstabdhamākarāgrādajihmagaiḥ ||

तौ तु क्रूरेण निहतौ रक्षसा कामरूपिणा ।असृक् सुस्रुवतुस्तीव्रं जलं प्रस्रवणाविव॥

tau tu krūreṇa nihatau rakṣasā kāmarūpiṇā |asṛk susruvatustīvraṃ jalaṃ prasravaṇāviva ||

पपात प्रथमं रामो विद्धो मर्मसु मार्गणैः ।क्रोधादिन्द्रजिता येन पुरा शक्रो विनिर्जितः॥

papāta prathamaṃ rāmo viddho marmasu mārgaṇaiḥ |krodhādindrajitā yena purā śakro vinirjitaḥ ||

रुक्मपुङ्खैः प्रसन्नाग्रैरधोगतिभिराशुगैः ।नाराचैरर्धनाराचैर्भल्लैरञ्जलिकैरपि ।विव्याध वत्सदन्तैश्च सिंहदंष्ट्रैः क्षुरैस्तथा॥

rukmapuṅkhaiḥ prasannāgrairadhogatibhirāśugaiḥ |nārācairardhanārācairbhallairañjalikairapi |vivyādha vatsadantaiśca siṃhadaṃṣṭraiḥ kṣuraistathā ||

स वीरशयने शिश्ये विज्यमादाय कार्मुकम् ।भिन्नमुष्टिपरीणाहं त्रिनतं रत्नभूषितम्॥

sa vīraśayane śiśye vijyamādāya kārmukam |bhinnamuṣṭiparīṇāhaṃ trinataṃ ratnabhūṣitam ||

बाणपातान्तरे रामं पतितं पुरुषर्षभम् ।स तत्र लक्ष्मणो दृष्ट्वा निराशो जीविते ऽभवत्॥

bāṇapātāntare rāmaṃ patitaṃ puruṣarṣabham |sa tatra lakṣmaṇo dṛṣṭvā nirāśo jīvite 'bhavat ||

रामं कमलपत्राक्षं शरबन्धपरिक्षतम् ।शुशोच भ्रातरं दृष्ट्वा पतितं घरणीतले॥

rāmaṃ kamalapatrākṣaṃ śarabandhaparikṣatam |śuśoca bhrātaraṃ dṛṣṭvā patitaṃ gharaṇītale ||

हरयश्चापि तं दृष्ट्वा सन्तापं परमं गताः॥

harayaścāpi taṃ dṛṣṭvā santāpaṃ paramaṃ gatāḥ ||

बद्धौ तु वीरौ पतितौ शयानौ तौ वानराः सम्परिवार्य तस्थुः ।समागता वायुसुतप्रमुख्या विषादमार्ताः परमं च जग्मुः॥

baddhau tu vīrau patitau śayānau tau vānarāḥ samparivārya tasthuḥ |samāgatā vāyusutapramukhyā viṣādamārtāḥ paramaṃ ca jagmuḥ ||