Kanda.Sarga 6.77

निकुम्भो भ्रातरं दृष्ट्वा सुग्रीवेण निपातितम्।प्रदहन्निव कोपेन वानरेन्द्रमवैक्षत॥

nikumbho bhrātaraṃ dṛṣṭvā sugrīveṇa nipātitam |pradahanniva kopena vānarendramavaikṣata ||

ततः स्रग्दामसन्नद्धं दत्तपञ्चाङ्गुलं शुभम्।आददे परिघं वीरो नगेन्द्रशिखरोपमम्॥

tataḥ sragdāmasannaddhaṃ dattapañcāṅgulaṃ śubham |ādade parighaṃ vīro nagendraśikharopamam ||

हेमपट्टपरिक्षिप्तं वज्रविद्रुमभूषितम्।यमदण्डोपमं भीमं रक्षसां भयनाशनम्॥

hemapaṭṭaparikṣiptaṃ vajravidrumabhūṣitam |yamadaṇḍopamaṃ bhīmaṃ rakṣasāṃ bhayanāśanam ||

तमाविध्य महातेजाः शक्रध्वजसमं तदा।विननाद विवृत्तास्यो निकुम्भो भीम विक्रमः॥

tamāvidhya mahātejāḥ śakradhvajasamaṃ tadā |vinanāda vivṛttāsyo nikumbho bhīma vikramaḥ ||

उरोगतेन निष्केण भुजस्थैरङ्गदैरपि।कुण्डलाभ्यां च चित्राभ्यां मालया च विचित्रया॥

urogatena niṣkeṇa bhujasthairaṅgadairapi |kuṇḍalābhyāṃ ca citrābhyāṃ mālayā ca vicitrayā ||

निकुम्भो भूषणैर्भाति तेन स्म परिघेण च।यथेन्द्रधनुषा मेघः सविद्युत् स्तनयित्नुमान्॥

nikumbho bhūṣaṇairbhāti tena sma parigheṇa ca |yathendradhanuṣā meghaḥ savidyut stanayitnumān ||

परिघाग्रेण पुस्फोट वातग्रन्थिर्महात्मनः।प्रजज्वाल सघोषश्च विधूम इव पावकः॥

parighāgreṇa pusphoṭa vātagranthirmahātmanaḥ |prajajvāla saghoṣaśca vidhūma iva pāvakaḥ ||

नगर्या विटपावत्या गन्धर्वभवनोत्तमैः।सह चैवामरावत्या सर्वैश्च भवनैः सह॥

nagaryā viṭapāvatyā gandharvabhavanottamaiḥ |saha caivāmarāvatyā sarvaiśca bhavanaiḥ saha ||

सतारग्रहनक्षत्रं सचन्द्रं समहाग्रहम्।निकुम्भपरिघाघूर्णं भ्रमतीव नभस्स्थलम्॥

satāragrahanakṣatraṃ sacandraṃ samahāgraham |nikumbhaparighāghūrṇaṃ bhramatīva nabhassthalam ||

दुरासदश्च सञ्जज्ञे परिघाभरणप्रभः।कपीनां स निकुम्भाग्निर्युगान्ताग्निरिवोत्थितः॥

durāsadaśca sañjajñe parighābharaṇaprabhaḥ |kapīnāṃ sa nikumbhāgniryugāntāgnirivotthitaḥ ||

राक्षसा वानराश्चापि न शेकुः स्पन्दितुं भयात्।हनुमांस्तु विवृत्योरस्तस्थौ प्रमुखतो बली॥

rākṣasā vānarāścāpi na śekuḥ spandituṃ bhayāt |hanumāṃstu vivṛtyorastasthau pramukhato balī ||

परिघोपमबाहुस्तु परिघं भास्करप्रभम्।बली बलवतस्तस्य पातयामास वक्षसि॥

parighopamabāhustu parighaṃ bhāskaraprabham |balī balavatastasya pātayāmāsa vakṣasi ||

स्थिरे तस्योरसि व्यूढे परिघः शतधा कृतः।विशीर्यमाणः सहसा उल्काशतमिवाम्बरे॥

sthire tasyorasi vyūḍhe parighaḥ śatadhā kṛtaḥ |viśīryamāṇaḥ sahasā ulkāśatamivāmbare ||

स तु तेन प्रहारेण विचचाल महाकपिः।परिघेण समाधूतो यथाभूमिचले ऽचलः॥

sa tu tena prahāreṇa vicacāla mahākapiḥ |parigheṇa samādhūto yathābhūmicale 'calaḥ ||

स तदा ऽभिहतस्तेन हनुमान् प्लवगोत्तमः।मुष्टिं संवर्तयामास बलेनातिमहाबलः॥

sa tadā 'bhihatastena hanumān plavagottamaḥ |muṣṭiṃ saṃvartayāmāsa balenātimahābalaḥ ||

तमुद्यम्य महातेजा निकुम्भोरसि वीर्यवान्।अभिचिक्षेप वेगेन वेगवान् वायुविक्रमः॥

tamudyamya mahātejā nikumbhorasi vīryavān |abhicikṣepa vegena vegavān vāyuvikramaḥ ||

ततः पुस्फोट चर्मास्य प्रसुस्राव च शोणितम्।मुष्टिना तेन सञ्जज्ञे ज्वाला विद्युदिवोत्थिता॥

tataḥ pusphoṭa carmāsya prasusrāva ca śoṇitam |muṣṭinā tena sañjajñe jvālā vidyudivotthitā ||

स तु तेन प्रहारेण निकुम्भो विचचाल ह।स्वस्थश्चापि निजग्राह हनुमन्तं महाबलम्॥

sa tu tena prahāreṇa nikumbho vicacāla ha |svasthaścāpi nijagrāha hanumantaṃ mahābalam ||

विचुक्रुशुस्तदा सङ्ख्ये भीमं लङ्कानिवासिनः।निकुम्भेनोद्यतं दृष्ट्वा हनुमन्तं महाबलम्॥

vicukruśustadā saṅkhye bhīmaṃ laṅkānivāsinaḥ |nikumbhenodyataṃ dṛṣṭvā hanumantaṃ mahābalam ||

स तदा ह्रियमाणो ऽपि कुम्भकर्णात्मजेन ह।आजघानानिलसुतो वज्रकल्पेन मुष्टिना॥

sa tadā hriyamāṇo 'pi kumbhakarṇātmajena ha |ājaghānānilasuto vajrakalpena muṣṭinā ||

आत्मानं मोचयित्वा ऽथ क्षितावभ्यवपद्यत।हनुमानुन्ममाथाशु निकुम्भं मारुतात्मजः॥

ātmānaṃ mocayitvā 'tha kṣitāvabhyavapadyata |hanumānunmamāthāśu nikumbhaṃ mārutātmajaḥ ||

निक्षिप्य परमायत्तो निकुम्भं निष्पिपेष ह।उत्पत्य चास्य वेगेन पपातोरसि वीर्यवान्॥

nikṣipya paramāyatto nikumbhaṃ niṣpipeṣa ha |utpatya cāsya vegena papātorasi vīryavān ||

परिगृह्य च बाहुभ्यां परिवृत्य शिरोधराम्।उत्पाटयामास शिरो भैरवं नदतो महत्॥

parigṛhya ca bāhubhyāṃ parivṛtya śirodharām |utpāṭayāmāsa śiro bhairavaṃ nadato mahat ||

अथ विनदति सादिते निकुम्भे पवनसुतेन रणे बभूव युद्धम्।दशरथसुतराक्षसेन्द्रसून्वोर्भृशतरमागतरोषयोः सुभीमम्॥

atha vinadati sādite nikumbhe pavanasutena raṇe babhūva yuddham |daśarathasutarākṣasendrasūnvorbhṛśataramāgataroṣayoḥ subhīmam ||

व्यपेते तु जीवे निकुम्भस्य हृष्टा विनेदुः प्लवङ्गा दिशः सस्वनुश्च।चचालेव चोर्वी पफालेव च द्यौर्भयं राक्षसानां बलं चाविवेश॥

vyapete tu jīve nikumbhasya hṛṣṭā vineduḥ plavaṅgā diśaḥ sasvanuśca |cacāleva corvī paphāleva ca dyaurbhayaṃ rākṣasānāṃ balaṃ cāviveśa ||

इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीये आदिकाव्ये श्रीमद्युद्धकाण्डे सप्तसप्ततितमः सर्गः॥

ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīye ādikāvye śrīmadyuddhakāṇḍe saptasaptatitamaḥ sargaḥ ||