Kanda.Sarga 6.85

तस्य तद्वचनं श्रुत्वा राघवः शोककर्शितः।नोपधारयते व्यक्तं यदुक्तं तेन रक्षसा॥

tasya tadvacanaṃ śrutvā rāghavaḥ śokakarśitaḥ |nopadhārayate vyaktaṃ yaduktaṃ tena rakṣasā ||

ततो धैर्यमवष्टभ्य रामः परपुरञ्जयः।विभीषणमुपासीनमुवाच कपिसन्निधौ॥

tato dhairyamavaṣṭabhya rāmaḥ parapurañjayaḥ |vibhīṣaṇamupāsīnamuvāca kapisannidhau ||

नैर्ऋताधिपते वाक्यं यदुक्तं ते विभीषण।भूयस्तच्छ्रोतुमिच्छामि ब्रूहि यत्ते विवक्षितम्॥

nairṛtādhipate vākyaṃ yaduktaṃ te vibhīṣaṇa |bhūyastacchrotumicchāmi brūhi yatte vivakṣitam ||

राघवस्य वचः श्रुत्वा वाक्यं वाक्यविशारदः।यत्तत्पुनरिदं वाक्यं बभाषे स विभीषणः॥

rāghavasya vacaḥ śrutvā vākyaṃ vākyaviśāradaḥ |yattatpunaridaṃ vākyaṃ babhāṣe sa vibhīṣaṇaḥ ||

यथाज्ञप्तं महाबाहो त्वया गुल्मनिवेशनम्।तत्तथा ऽनुष्ठितं वीर त्वद्वाक्यसमनन्तरम्॥

yathājñaptaṃ mahābāho tvayā gulmaniveśanam |tattathā 'nuṣṭhitaṃ vīra tvadvākyasamanantaram ||

तान्यनीकानि सर्वाणि विभक्तानि समन्ततः।विन्यस्ता यूथपाश्चैव यथान्यायं विभागशः॥

tānyanīkāni sarvāṇi vibhaktāni samantataḥ |vinyastā yūthapāścaiva yathānyāyaṃ vibhāgaśaḥ ||

भूयस्तु मम विज्ञाप्यं तच्छृणुष्व महायशः॥

bhūyastu mama vijñāpyaṃ tacchṛṇuṣva mahāyaśaḥ ||

त्वय्यकारणसन्तप्ते सन्तप्तहृदया वयम्।त्यज राजन्निमं शोकं मिथ्या सन्तापमागतम्॥

tvayyakāraṇasantapte santaptahṛdayā vayam |tyaja rājannimaṃ śokaṃ mithyā santāpamāgatam ||

तदियं त्यज्यतां चिन्ता शत्रुहर्षविवर्धनी।उद्यमः क्रियतां वीर हर्षः समुपसेव्यताम्॥

tadiyaṃ tyajyatāṃ cintā śatruharṣavivardhanī |udyamaḥ kriyatāṃ vīra harṣaḥ samupasevyatām ||

प्राप्तव्या वदि ते सीता हन्तव्याश्च निशाचराः।रघुनन्दन वक्ष्यामि श्रूयतां मे हितं वचः॥

prāptavyā vadi te sītā hantavyāśca niśācarāḥ |raghunandana vakṣyāmi śrūyatāṃ me hitaṃ vacaḥ ||

साध्वयं यातु सौमित्रिर्बलेन महता वृतः।निकुम्भिलायां सम्प्राप्य हन्तुं रावणिमाहवे॥

sādhvayaṃ yātu saumitrirbalena mahatā vṛtaḥ |nikumbhilāyāṃ samprāpya hantuṃ rāvaṇimāhave ||

धनुर्मण्डलनिर्मुक्तैराशीविषविषोपमैः।शरैर्हन्तुं महेष्वासो रावणिं समितिञ्जयः॥

dhanurmaṇḍalanirmuktairāśīviṣaviṣopamaiḥ |śarairhantuṃ maheṣvāso rāvaṇiṃ samitiñjayaḥ ||

तेन वीर्येण तपसा वरदानात् स्वयम्भुवः।अस्त्रं ब्रह्मशिरः प्राप्तं कामगाश्च तुरङ्गमाः॥

tena vīryeṇa tapasā varadānāt svayambhuvaḥ |astraṃ brahmaśiraḥ prāptaṃ kāmagāśca turaṅgamāḥ ||

स एष सह सैन्येन प्राप्तः किल निकुम्भिलाम्।यद्युत्तिष्ठेत् कृतं कर्म हतान् सर्वांश्च विद्धि नः॥

sa eṣa saha sainyena prāptaḥ kila nikumbhilām |yadyuttiṣṭhet kṛtaṃ karma hatān sarvāṃśca viddhi naḥ ||

निकुम्भिलामसम्प्राप्तमहुताग्निं च यो रिपुः।त्वामाततायिनं हन्यादिन्द्रशत्रोः स ते वधः।वरो दत्तो महाबाहो सर्वलोकेश्वरेण वै॥

nikumbhilāmasamprāptamahutāgniṃ ca yo ripuḥ |tvāmātatāyinaṃ hanyādindraśatroḥ sa te vadhaḥ |varo datto mahābāho sarvalokeśvareṇa vai ||

इत्येवं विहितो राजन् वधस्तस्यैष धीमतः।वधायेन्द्रजितो राम सन्दिशस्व महाबल।हते तस्मिन् हतं विद्धि रावणं ससुहृज्जनम्॥

ityevaṃ vihito rājan vadhastasyaiṣa dhīmataḥ |vadhāyendrajito rāma sandiśasva mahābala |hate tasmin hataṃ viddhi rāvaṇaṃ sasuhṛjjanam ||

विभीषणवचः श्रुत्वा राघवो वाक्यमब्रवीत्॥

vibhīṣaṇavacaḥ śrutvā rāghavo vākyamabravīt ||

जानामि तस्य रौद्रस्य मायां सत्यपराक्रम।स हि ब्रह्मास्त्रवित् प्राज्ञो महामायो महाबलः।करोत्यसञ्ज्ञान् सङ्ग्रामे देवान् सवरुणानपि॥

jānāmi tasya raudrasya māyāṃ satyaparākrama |sa hi brahmāstravit prājño mahāmāyo mahābalaḥ |karotyasañjñān saṅgrāme devān savaruṇānapi ||

तस्यान्तरिक्षे चरतो रथस्थस्य महायशः।न गतिर्ज्ञायते तस्य सूर्यस्येवाभ्रसम्प्लवे॥

tasyāntarikṣe carato rathasthasya mahāyaśaḥ |na gatirjñāyate tasya sūryasyevābhrasamplave ||

राघवस्तु रिपोर्ज्ञात्वामायावीर्यं दुरात्मनः।लक्ष्मणं कीर्तिसम्पन्नमिदं वचनमब्रवीत्॥

rāghavastu riporjñātvāmāyāvīryaṃ durātmanaḥ |lakṣmaṇaṃ kīrtisampannamidaṃ vacanamabravīt ||

यद्वानरेन्द्रस्य बलं तेन सर्वेण संवृतः।हनुमत्प्रमुखैश्चैव यूथपैः सह लक्ष्मण॥

yadvānarendrasya balaṃ tena sarveṇa saṃvṛtaḥ |hanumatpramukhaiścaiva yūthapaiḥ saha lakṣmaṇa ||

जाम्बवेनर्क्षपतिना सहसैन्येन संवृतः।जहि तं राक्षससुतं मायाबलविशारदम्॥

jāmbavenarkṣapatinā sahasainyena saṃvṛtaḥ |jahi taṃ rākṣasasutaṃ māyābalaviśāradam ||

अयं त्वां सचिवैः सार्द्धं महात्मा रजनीचरः।अभिज्ञस्तस्य देशस्य पृष्ठतो ऽनुगमिष्यति॥

ayaṃ tvāṃ sacivaiḥ sārddhaṃ mahātmā rajanīcaraḥ |abhijñastasya deśasya pṛṣṭhato 'nugamiṣyati ||

राघवस्य वचः श्रुत्वा लक्ष्मणः सविभीषणः।जाग्राह कार्मुकश्रेष्ठमत्यद्भुतपराक्रमः॥

rāghavasya vacaḥ śrutvā lakṣmaṇaḥ savibhīṣaṇaḥ |jāgrāha kārmukaśreṣṭhamatyadbhutaparākramaḥ ||

सन्नद्धः कवची खड्गी सशरो हेमचापधृत्।रामपादावुपस्पृश्य हृष्टः सौमित्रिरब्रवीत्॥

sannaddhaḥ kavacī khaḍgī saśaro hemacāpadhṛt |rāmapādāvupaspṛśya hṛṣṭaḥ saumitrirabravīt ||

अद्य मत्कार्मुकोन्मुक्ताः शरा निर्भिद्य रावणिम्।लङ्कामभिपतिष्यन्ति हंसाः पुष्करिणीमिव॥

adya matkārmukonmuktāḥ śarā nirbhidya rāvaṇim |laṅkāmabhipatiṣyanti haṃsāḥ puṣkariṇīmiva ||

अद्यैव तस्य रौद्रस्य शरीरं मामकाः शराः।विधमिष्यन्ति भित्त्वा तं महाचापगुणच्युताः॥

adyaiva tasya raudrasya śarīraṃ māmakāḥ śarāḥ |vidhamiṣyanti bhittvā taṃ mahācāpaguṇacyutāḥ ||

स एवमुक्त्वा द्युतिमान् वचनं भ्रातुरग्रतः।स रावणिवधाकाङ्क्षी लक्ष्मणस्त्वरितो ययौ॥

sa evamuktvā dyutimān vacanaṃ bhrāturagrataḥ |sa rāvaṇivadhākāṅkṣī lakṣmaṇastvarito yayau ||

सो ऽभिवाद्य गुरोः पादौ कृत्वा चापि प्रदक्षिणम्।निकुम्भिलामभिययौ चैत्यं रावणिपालितम्॥

so 'bhivādya guroḥ pādau kṛtvā cāpi pradakṣiṇam |nikumbhilāmabhiyayau caityaṃ rāvaṇipālitam ||

विभीषणेन सहितो राजपुत्रः प्रतापवान्।कृतस्वस्त्ययनो भ्रात्रा लक्ष्मणस्त्वरितो ययौ॥

vibhīṣaṇena sahito rājaputraḥ pratāpavān |kṛtasvastyayano bhrātrā lakṣmaṇastvarito yayau ||

वानराणां सहस्रैस्तु हनुमान् बहुभिर्वृतः।विभीषणश्च सामात्यस्तदा लक्ष्मणमन्वगात्॥

vānarāṇāṃ sahasraistu hanumān bahubhirvṛtaḥ |vibhīṣaṇaśca sāmātyastadā lakṣmaṇamanvagāt ||

महता हरिसैन्येन सवेगमभिसंवृतः।ऋक्षराजबलं चैव ददर्श पथि विष्ठितम्॥

mahatā harisainyena savegamabhisaṃvṛtaḥ |ṛkṣarājabalaṃ caiva dadarśa pathi viṣṭhitam ||

स गत्वा दूरमध्वानं सौमित्रिर्मित्रनन्दनः।राक्षसेन्द्रबलं दूरादपश्यद् व्यूहमास्थितम्॥

sa gatvā dūramadhvānaṃ saumitrirmitranandanaḥ |rākṣasendrabalaṃ dūrādapaśyad vyūhamāsthitam ||

स तं प्राप्य धनुष्पाणिर्मायायोगमरिन्दमः।तस्थौ ब्रह्मविधानेन विजेतुं रघुनन्दनः॥

sa taṃ prāpya dhanuṣpāṇirmāyāyogamarindamaḥ |tasthau brahmavidhānena vijetuṃ raghunandanaḥ ||

विभीषणेन सहितो राजपुत्रः प्रतापवान्।अङ्गदेन च वीरेण तथा ऽनिलसुतेन च॥

vibhīṣaṇena sahito rājaputraḥ pratāpavān |aṅgadena ca vīreṇa tathā 'nilasutena ca ||

विविधममलशस्त्रभास्वरं तद् ध्वजगहनं विपुलं महारथैश्च।प्रतिभयतममप्रमेयवेगं तिमिरमिव द्विषतां बलं विवेश॥

vividhamamalaśastrabhāsvaraṃ tad dhvajagahanaṃ vipulaṃ mahārathaiśca |pratibhayatamamaprameyavegaṃ timiramiva dviṣatāṃ balaṃ viveśa ||

इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीये आदिकाव्ये श्रीमद्युद्धकाण्डे पञ्चाशीतितमः सर्गः॥

ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīye ādikāvye śrīmadyuddhakāṇḍe pañcāśītitamaḥ sargaḥ ||