Kanda.Sarga 7.19

अथ जित्वा मरुत्तं स प्रययौ राक्षसाधिपः ।नगराणि नरेन्द्राणां युद्धकाङ्क्षी दशाननः॥

atha jitvā maruttaṃ sa prayayau rākṣasādhipaḥ |nagarāṇi narendrāṇāṃ yuddhakāṅkṣī daśānanaḥ ||

समासाद्य तु राजेन्द्रान्महेन्द्रवरुणोपमान् ।अब्रवीद्राक्षसेन्द्रस्तु युद्धं मे दीयतामिति॥

samāsādya tu rājendrānmahendravaruṇopamān |abravīdrākṣasendrastu yuddhaṃ me dīyatāmiti ||

निर्जिताः स्मेति वा ब्रूत एष मे हि सुनिश्चयः ।अन्यथा कुर्वतामेवं मोक्षो नैवोपपद्यते ॥ ७.१९.३ ॥ततस्त्वभीरवः प्राज्ञाः पार्थिवा धर्मनिश्चयाः ।मन्त्रयित्वा ततो ऽन्योन्यं राजानः सुमहाबलाः ।निर्जिताः स्मेत्यभाषन्त ज्ञात्वा वरबलं रिपोः॥

nirjitāḥ smeti vā brūta eṣa me hi suniścayaḥ |anyathā kurvatāmevaṃ mokṣo naivopapadyate || 7.19.3 ||tatastvabhīravaḥ prājñāḥ pārthivā dharmaniścayāḥ |mantrayitvā tato 'nyonyaṃ rājānaḥ sumahābalāḥ |nirjitāḥ smetyabhāṣanta jñātvā varabalaṃ ripoḥ ||

दुष्यन्तः सुरथो गाधिर्गयो राजा पुरूरवाः ।एते सर्वे ऽब्रुवंस्तात निर्जिताः स्मेति पार्थिवाः॥

duṣyantaḥ suratho gādhirgayo rājā purūravāḥ |ete sarve 'bruvaṃstāta nirjitāḥ smeti pārthivāḥ ||

अथायोध्यां समासाद्य रावणो राक्षसाधिपः॥

athāyodhyāṃ samāsādya rāvaṇo rākṣasādhipaḥ ||

सुगुप्तामनरण्येन शक्रेणेवामरावतीम् ।स तं पुरुषशार्दूलं पुरन्दरसमं बले॥

suguptāmanaraṇyena śakreṇevāmarāvatīm |sa taṃ puruṣaśārdūlaṃ purandarasamaṃ bale ||

प्राह राजानमासाद्य युद्धं देहीति रावणः ।निर्जितो ऽस्मीति वा ब्रूहि त्वमेवं मम शासनम्॥

prāha rājānamāsādya yuddhaṃ dehīti rāvaṇaḥ |nirjito 'smīti vā brūhi tvamevaṃ mama śāsanam ||

अयोध्याधिपतिस्तस्य श्रुत्वा पापात्मनो वचः ।अनरण्यस्तु सङ्क्रुद्धो राक्षसेन्द्रमथाब्रवीत्॥

ayodhyādhipatistasya śrutvā pāpātmano vacaḥ |anaraṇyastu saṅkruddho rākṣasendramathābravīt ||

दीयते द्वन्द्वयुद्धं ते राक्षसाधिपते मया ।सन्तिष्ठ क्षिप्रमायत्तो भव चैवं भवाम्यहम्॥

dīyate dvandvayuddhaṃ te rākṣasādhipate mayā |santiṣṭha kṣipramāyatto bhava caivaṃ bhavāmyaham ||

अथ पूर्वं श्रुतार्थेन निर्जितं सुमहद्बलम् ।निष्क्रामत्तन्नरेन्द्रस्य बलं रक्षोवधोद्यतम्॥

atha pūrvaṃ śrutārthena nirjitaṃ sumahadbalam |niṣkrāmattannarendrasya balaṃ rakṣovadhodyatam ||

नागानां दशसाहस्रं वाजिनां नियुतं तथा ।रथानां बहुसाहस्रं पत्तीनां च नरोत्तम॥

nāgānāṃ daśasāhasraṃ vājināṃ niyutaṃ tathā |rathānāṃ bahusāhasraṃ pattīnāṃ ca narottama ||

महीं सञ्छाद्य निष्क्रान्तं सपदातिरथं रणे ।ततः प्रवृत्तं सुमहद्युद्धं युद्धविशारद॥

mahīṃ sañchādya niṣkrāntaṃ sapadātirathaṃ raṇe |tataḥ pravṛttaṃ sumahadyuddhaṃ yuddhaviśārada ||

अनरण्यस्य नृपते राक्षसेन्द्रस्य चाद्भुतम् ।तद्रावणबलं प्राप्य बलं तस्य महीपतेः॥

anaraṇyasya nṛpate rākṣasendrasya cādbhutam |tadrāvaṇabalaṃ prāpya balaṃ tasya mahīpateḥ ||

प्राणश्यत तदा सर्वं हव्यं हुतमिवानले ।युद्ध्वा च सुचिरं कालं कृत्वा विक्रममुत्तमम्॥

prāṇaśyata tadā sarvaṃ havyaṃ hutamivānale |yuddhvā ca suciraṃ kālaṃ kṛtvā vikramamuttamam ||

प्रज्वलन्तं तमासाद्य क्षिप्रमेवावशेषितम् ।प्राविशत्सङ्कुलं तत्र शलभा इव पावकम् ।नश्यति स्म बलं तत्र हव्यं हुतमिवानले॥

prajvalantaṃ tamāsādya kṣipramevāvaśeṣitam |prāviśatsaṅkulaṃ tatra śalabhā iva pāvakam |naśyati sma balaṃ tatra havyaṃ hutamivānale ||

सो ऽपश्यत्तन्नरेन्द्रस्तु नश्यमानं महाबलम् ।महार्णवं समासाद्य वनापगशतं यथा॥

so 'paśyattannarendrastu naśyamānaṃ mahābalam |mahārṇavaṃ samāsādya vanāpagaśataṃ yathā ||

ततः शक्रधनुःप्रख्यं धनुर्विस्फारयन्स्वयम् ।आससाद नरेन्द्रस्तं रावणं क्रोधमूर्च्छितः॥

tataḥ śakradhanuḥprakhyaṃ dhanurvisphārayansvayam |āsasāda narendrastaṃ rāvaṇaṃ krodhamūrcchitaḥ ||

अनरण्येन ते ऽमात्या मारीचशुकसारणाः ।प्रहस्तसहिता भग्ना व्यद्रवन्त मृगा इव॥

anaraṇyena te 'mātyā mārīcaśukasāraṇāḥ |prahastasahitā bhagnā vyadravanta mṛgā iva ||

ततो बाणशतान्यष्टौ पातयामास मूर्धनि ।तस्य राक्षसराजस्य इक्ष्वाकुकुलनन्दनः॥

tato bāṇaśatānyaṣṭau pātayāmāsa mūrdhani |tasya rākṣasarājasya ikṣvākukulanandanaḥ ||

तस्य बाणाः पतन्तस्ते चक्रिरे न क्षतं क्वचित् ।वारिधारा इवाभ्रेभ्यः पतन्त्यो गिरिमूर्धनि॥

tasya bāṇāḥ patantaste cakrire na kṣataṃ kvacit |vāridhārā ivābhrebhyaḥ patantyo girimūrdhani ||

ततो राक्षसराजेन क्रुद्धेन नृपतिस्तदा ।तलेनाभिहतो मूर्ध्नि स रथान्निपपात ह॥

tato rākṣasarājena kruddhena nṛpatistadā |talenābhihato mūrdhni sa rathānnipapāta ha ||

स राजा पतितो भूमौ विह्वलाङ्गः प्रवेपितः ।वज्रदग्ध इवारण्ये सालो निपतितो यथा॥

sa rājā patito bhūmau vihvalāṅgaḥ pravepitaḥ |vajradagdha ivāraṇye sālo nipatito yathā ||

तं प्रहस्याब्रवीद्द्रक्ष इक्ष्वाकुं पृथिवीपतिम् ।किमिदानीं फलं प्राप्तं त्वया मां प्रति युद्ध्यता॥

taṃ prahasyābravīddrakṣa ikṣvākuṃ pṛthivīpatim |kimidānīṃ phalaṃ prāptaṃ tvayā māṃ prati yuddhyatā ||

त्रैलोक्ये नास्ति यो द्वन्द्वं मम दद्यान्नराधिप ।शङ्के प्रसक्तो भोगेषु न शृणोषि बलं मम॥

trailokye nāsti yo dvandvaṃ mama dadyānnarādhipa |śaṅke prasakto bhogeṣu na śṛṇoṣi balaṃ mama ||

तस्यैवं ब्रुवतो राजा मन्दासुर्वाक्यमब्रवीत् ।किं शक्यमिह कर्तुं वै कालो हि दुरतिक्रमः॥

tasyaivaṃ bruvato rājā mandāsurvākyamabravīt |kiṃ śakyamiha kartuṃ vai kālo hi duratikramaḥ ||

नह्यहं निर्जितो रक्षस्त्वया चात्मप्रशंसिना ।कालेनैव विपन्नो ऽहं हेतुभूतस्तु मे भवान्॥

nahyahaṃ nirjito rakṣastvayā cātmapraśaṃsinā |kālenaiva vipanno 'haṃ hetubhūtastu me bhavān ||

किं त्विदानीं मया शक्यं कर्तुं प्राणपरिक्षये ।नह्यहं विमुखी रक्षो युध्यमानस्त्वया हतः॥

kiṃ tvidānīṃ mayā śakyaṃ kartuṃ prāṇaparikṣaye |nahyahaṃ vimukhī rakṣo yudhyamānastvayā hataḥ ||

इक्ष्वाकुपरिभावित्वाद्वचो वक्ष्यामि राक्षस ।यदि दत्तं यदि हुतं यदि मे सुकृतं तपः ॥

ikṣvākuparibhāvitvādvaco vakṣyāmi rākṣasa |yadi dattaṃ yadi hutaṃ yadi me sukṛtaṃ tapaḥ ||

यदि गुप्ताः प्रजाः सम्यक्तदा सत्यं वचो ऽस्तु मे॥

yadi guptāḥ prajāḥ samyaktadā satyaṃ vaco 'stu me ||

उत्पत्स्यते कुले ह्यस्मिन्निक्ष्वाकूणां महात्मनाम् ।रामो दाशरथिर्नाम यस्ते प्राणान्हरिष्यति॥

utpatsyate kule hyasminnikṣvākūṇāṃ mahātmanām |rāmo dāśarathirnāma yaste prāṇānhariṣyati ||

ततो जलधरोदग्रस्ताडितो देवदुन्दुभिः ।तस्मिन्नुदाहृते शापे पुष्पवृष्टिश्च खाच्च्युता॥

tato jaladharodagrastāḍito devadundubhiḥ |tasminnudāhṛte śāpe puṣpavṛṣṭiśca khāccyutā ||

ततः स राजा राजेन्द्र गतः स्थानं त्रिविष्टपम् ।स्वर्गते च नृपे तस्मिन्राक्षसः सो ऽपसर्पत॥

tataḥ sa rājā rājendra gataḥ sthānaṃ triviṣṭapam |svargate ca nṛpe tasminrākṣasaḥ so 'pasarpata ||