Kanda.Sarga 7.39

ते प्रयाता महात्मानः पार्थिवास्ते प्रहृष्टवत् ।गजवाजिसहस्रौघैः कम्पयन्तो वसुन्धराम्॥

te prayātā mahātmānaḥ pārthivāste prahṛṣṭavat |gajavājisahasraughaiḥ kampayanto vasundharām ||

अक्षौहिण्यो हि तत्रासन्राघवार्थे समुद्यताः ।भरतस्याज्ञया ऽनेकाः प्रहृष्टा बलवाहनाः॥

akṣauhiṇyo hi tatrāsanrāghavārthe samudyatāḥ |bharatasyājñayā 'nekāḥ prahṛṣṭā balavāhanāḥ ||

ऊचुस्ते च महीपाला बलदर्पसमन्विताः ।न रामरावणं युद्धे पश्यामः पुरतः स्थितम्॥

ūcuste ca mahīpālā baladarpasamanvitāḥ |na rāmarāvaṇaṃ yuddhe paśyāmaḥ purataḥ sthitam ||

भरतेन वयं पश्चात्समानीता निरर्थकम् ।हता हि राक्षसाः क्षिप्रं पार्थिवैः स्युर्न संशयः॥

bharatena vayaṃ paścātsamānītā nirarthakam |hatā hi rākṣasāḥ kṣipraṃ pārthivaiḥ syurna saṃśayaḥ ||

रामस्य बाहुवीर्येण रक्षिता लक्ष्मणस्य च ।सुखं पारेसमुद्रस्य युध्येम विगतज्वराः॥

rāmasya bāhuvīryeṇa rakṣitā lakṣmaṇasya ca |sukhaṃ pāresamudrasya yudhyema vigatajvarāḥ ||

एताश्चान्याश्च राजानः कथास्तत्र सहस्रशः ।कथयन्तः स्वराज्यानि जग्मुर्हर्षसमन्विताः॥

etāścānyāśca rājānaḥ kathāstatra sahasraśaḥ |kathayantaḥ svarājyāni jagmurharṣasamanvitāḥ ||

स्वानि राज्यानि मुख्यानि ऋद्धानि मुदितानि च ।समृद्धधनधान्यानि पूर्णानि वसुमन्ति च॥

svāni rājyāni mukhyāni ṛddhāni muditāni ca |samṛddhadhanadhānyāni pūrṇāni vasumanti ca ||

यथापुराणि ते गत्वा रत्नानि विविधान्यथ ।रामस्य प्रियकामार्थमुपहारान् नृपा ददुः॥

yathāpurāṇi te gatvā ratnāni vividhānyatha |rāmasya priyakāmārthamupahārān nṛpā daduḥ ||

अश्वान्यानानि रत्नानि हस्तिनश्च मदोत्कटान् ।चन्दनानि च मुख्यानि दिव्यान्याभरणानि च॥

aśvānyānāni ratnāni hastinaśca madotkaṭān |candanāni ca mukhyāni divyānyābharaṇāni ca ||

मणिमुक्ताप्रवालांस्तु दास्यो रूपसमन्विताः ।अजाविकांश्च विविधान् रथांस्तु विविधान्ददुः॥

maṇimuktāpravālāṃstu dāsyo rūpasamanvitāḥ |ajāvikāṃśca vividhān rathāṃstu vividhāndaduḥ ||

भरतो लक्ष्मणश्चैव शत्रुघ्नश्च महाबलाः ।आदाय तानि रत्नानि स्वां पुरीं पुनरागताः॥

bharato lakṣmaṇaścaiva śatrughnaśca mahābalāḥ |ādāya tāni ratnāni svāṃ purīṃ punarāgatāḥ ||

आगम्य च पुरीं रम्यामयोध्यां पुरुषर्षभाः ।तानि रत्नानि चित्राणि रामाय समुपाहरन्॥

āgamya ca purīṃ ramyāmayodhyāṃ puruṣarṣabhāḥ |tāni ratnāni citrāṇi rāmāya samupāharan ||

प्रतिगृह्य च तत्सर्वं रामः प्रीतिसमन्वितः ।सुग्रीवाय ददौ राज्ञे महात्मा कृतकर्मणे॥

pratigṛhya ca tatsarvaṃ rāmaḥ prītisamanvitaḥ |sugrīvāya dadau rājñe mahātmā kṛtakarmaṇe ||

बिभीषणाय च ददौ तथान्येभ्यो ऽपि राघवः ।राक्षसेभ्यः कपिभ्यश्च यैर्वृतो जयमाप्तवान्॥

bibhīṣaṇāya ca dadau tathānyebhyo 'pi rāghavaḥ |rākṣasebhyaḥ kapibhyaśca yairvṛto jayamāptavān ||

ते सर्वे रामदत्तानि रत्नानि कपिराक्षसाः ।शिरोभिर्धारयामासुर्बाहुभिश्च महाबलाः॥

te sarve rāmadattāni ratnāni kapirākṣasāḥ |śirobhirdhārayāmāsurbāhubhiśca mahābalāḥ ||

हनूमन्तं च नृपतिरिक्ष्वाकूणां महारथः ।अङ्गदं च महाबाहुमङ्कमारोप्य वीर्यवान्॥

hanūmantaṃ ca nṛpatirikṣvākūṇāṃ mahārathaḥ |aṅgadaṃ ca mahābāhumaṅkamāropya vīryavān ||

रामः कमलपत्राक्षः सुग्रीवमिदमब्रवीत् ।अङ्गदस्ते सुपुत्रो ऽयं मन्त्री चाप्यनिलात्मजः॥

rāmaḥ kamalapatrākṣaḥ sugrīvamidamabravīt |aṅgadaste suputro 'yaṃ mantrī cāpyanilātmajaḥ ||

सुग्रीवमन्त्रिते युक्तौ मम चापि हिते रतौ ।अर्हतो विविधां पूजां त्वत्कृते वै हरीश्वर॥

sugrīvamantrite yuktau mama cāpi hite ratau |arhato vividhāṃ pūjāṃ tvatkṛte vai harīśvara ||

इत्युक्त्वा व्यवमुच्याङ्गाद्भूषणानि महायशाः ।स बबन्ध महार्हाणि तदाङ्गदहनूमतोः॥

ityuktvā vyavamucyāṅgādbhūṣaṇāni mahāyaśāḥ |sa babandha mahārhāṇi tadāṅgadahanūmatoḥ ||

आभाष्य च महावीर्यान्राघवो यूथपर्षभान् ।नीलं नलं केसरिणं कुमुदं गन्धमादनम्॥

ābhāṣya ca mahāvīryānrāghavo yūthaparṣabhān |nīlaṃ nalaṃ kesariṇaṃ kumudaṃ gandhamādanam ||

सुषेणं पनसं वीरं मैन्दं द्विविदमेव च ।जाम्बवन्तं गवाक्षं च विनतं धूम्रमेव च॥

suṣeṇaṃ panasaṃ vīraṃ maindaṃ dvividameva ca |jāmbavantaṃ gavākṣaṃ ca vinataṃ dhūmrameva ca ||

वलीमुखं प्रजङ्घं च सन्नादं च महाबलम् ।दरीमुखं दधिमुखमिन्द्रजानुं च यूथपम्॥

valīmukhaṃ prajaṅghaṃ ca sannādaṃ ca mahābalam |darīmukhaṃ dadhimukhamindrajānuṃ ca yūthapam ||

मधुरं श्लक्ष्णया वाचा नेत्राभ्यामापिबन्निव ।सुहृदो मे भवन्तश्च शरीरं भ्रातरस्तथा॥

madhuraṃ ślakṣṇayā vācā netrābhyāmāpibanniva |suhṛdo me bhavantaśca śarīraṃ bhrātarastathā ||

युष्माभिरुद्धृतश्चाहं व्यसनात्काननौकसः ।धन्यो राजा च सुग्रीवो भवद्भिः सुहृदां वरैः॥

yuṣmābhiruddhṛtaścāhaṃ vyasanātkānanaukasaḥ |dhanyo rājā ca sugrīvo bhavadbhiḥ suhṛdāṃ varaiḥ ||

एवमुक्त्वा ददौ तेभ्यो भूषणानि यथार्हतः ।वज्राणि च महार्हाणि सस्वजे च नरर्षभः॥

evamuktvā dadau tebhyo bhūṣaṇāni yathārhataḥ |vajrāṇi ca mahārhāṇi sasvaje ca nararṣabhaḥ ||

ते पिबन्तः सुगन्धीनि मधूनि मधुपिङ्गलाः ।मांसानि च सुमृष्टानि मूलानि च फलानि च॥

te pibantaḥ sugandhīni madhūni madhupiṅgalāḥ |māṃsāni ca sumṛṣṭāni mūlāni ca phalāni ca ||

एवं तेषां निवसतां मासः साग्रो ययौ तदा ।मुहूर्तमिव ते सर्वे रामभक्त्या च मेनिरे॥

evaṃ teṣāṃ nivasatāṃ māsaḥ sāgro yayau tadā |muhūrtamiva te sarve rāmabhaktyā ca menire ||

रामो ऽपि रेमे तैः सार्धं वानरैः कामरूपिभिः ।राक्षसैश्च महावीर्यैर्ऋक्षैश्चैव महाबलैः॥

rāmo 'pi reme taiḥ sārdhaṃ vānaraiḥ kāmarūpibhiḥ |rākṣasaiśca mahāvīryairṛkṣaiścaiva mahābalaiḥ ||

एवं तेषां ययौ मासो द्वितीयः शिशिरः सुखम् ।वानराणां प्रहृष्टानां राक्षसानां च सर्वशः॥

evaṃ teṣāṃ yayau māso dvitīyaḥ śiśiraḥ sukham |vānarāṇāṃ prahṛṣṭānāṃ rākṣasānāṃ ca sarvaśaḥ ||

इक्ष्वाकुनगरे रम्ये परां प्रीतिमुपासताम् ।रामस्य प्रीतिकरणैः कालस्तेषां सुखं ययौ॥

ikṣvākunagare ramye parāṃ prītimupāsatām |rāmasya prītikaraṇaiḥ kālasteṣāṃ sukhaṃ yayau ||