Kanda.Sarga 2.91

कृतबुद्धिं निवासाय तत्रैव स मुनिस्तदा ।भरतं कैकयीपुत्रमातिथ्येन न्यमन्त्रयत्॥

kṛtabuddhiṃ nivāsāya tatraiva sa munistadā |bharataṃ kaikayīputramātithyena nyamantrayat ||

अब्रवीद्भरतस्त्वेनं नन्विदं भवता कृतम् ।पाद्यमर्घ्यं तथातिथ्यं वने यदुपपद्यते॥

abravīdbharatastvenaṃ nanvidaṃ bhavatā kṛtam |pādyamarghyaṃ tathātithyaṃ vane yadupapadyate ||

अथोवाच भरद्वाजो भरतं प्रहसन्निव ।जाने त्वां प्रीतिसंयुक्तं तुष्येस्त्वं येन केनचित्॥

athovāca bharadvājo bharataṃ prahasanniva |jāne tvāṃ prītisaṃyuktaṃ tuṣyestvaṃ yena kenacit ||

सेनायास्तु तवैतस्या: कर्तुमिच्छामि भोजनम् ।मम प्रीतिर्यथारूपा त्वमर्हो मनुजाधिप॥

senāyāstu tavaitasyā: kartumicchāmi bhojanam |mama prītiryathārūpā tvamarho manujādhipa ||

किमर्थं चापि निक्षिप्य दूरे बलमिहागत: ।कस्मान्नेहोपयातोसि सबल: पुरुषर्षभ॥

kimarthaṃ cāpi nikṣipya dūre balamihāgata: |kasmānnehopayātosi sabala: puruṣarṣabha ||

भरत: प्रत्युवाचेदं प्राञ्जलिस्तं तपोधनम् ।ससैन्यो नोपयातो ऽस्मि भगवन् भगवद्भयात्॥

bharata: pratyuvācedaṃ prāñjalistaṃ tapodhanam |sasainyo nopayāto 'smi bhagavan bhagavadbhayāt ||

राज्ञा च भगवन् नित्यं राजपुत्रेण वा सदा ।यत्नत: परिहर्त्तव्या विषयेषु तपस्विन:॥

rājñā ca bhagavan nityaṃ rājaputreṇa vā sadā |yatnata: pariharttavyā viṣayeṣu tapasvina: ||

वाजिमुख्या मनुष्याश्च मत्ताश्च वरवारणा: ।प्रच्छाद्य भगवन् भूमिं महतीमनुयान्ति माम्॥

vājimukhyā manuṣyāśca mattāśca varavāraṇā: |pracchādya bhagavan bhūmiṃ mahatīmanuyānti mām ||

ते वृक्षानुदकं भूमिमाश्रमेषूटजांस्तथा ।न हिंस्युरिति तेनाहमेक एव समागत:॥

te vṛkṣānudakaṃ bhūmimāśrameṣūṭajāṃstathā |na hiṃsyuriti tenāhameka eva samāgata: ||

आनीयतामित: सेनेत्याज्ञप्त: परमर्षिणा ।ततस्तु चक्रे भरत: सेनाया: समुपागमम्॥

ānīyatāmita: senetyājñapta: paramarṣiṇā |tatastu cakre bharata: senāyā: samupāgamam ||

अग्निशालां प्रविश्याथ पीत्वाप: परिमृज्य च ।आतिथ्यस्य क्रियाहेतोर्विश्वकर्माणमाह्वयत्॥

agniśālāṃ praviśyātha pītvāpa: parimṛjya ca |ātithyasya kriyāhetorviśvakarmāṇamāhvayat ||

आह्वये विश्वकर्माणमहं त्वष्टारमेव च ।आतिथ्यं कर्तुमिच्छामि तत्र मे संविधीयताम्॥

āhvaye viśvakarmāṇamahaṃ tvaṣṭārameva ca |ātithyaṃ kartumicchāmi tatra me saṃvidhīyatām ||

आह्वये लोकपालांस्त्रीन् देवान् शक्रमुखांस्तथा ।आतिथ्यं कर्तुमिच्छामि तत्र मे संविधीयताम्॥

āhvaye lokapālāṃstrīn devān śakramukhāṃstathā |ātithyaṃ kartumicchāmi tatra me saṃvidhīyatām ||

प्राक्स्रोतसश्च या नद्य: प्रत्यक्स्रोतस एव च ।पृथिव्यामन्तरिक्षे च समायान्त्वद्य सर्वश:॥

prāksrotasaśca yā nadya: pratyaksrotasa eva ca |pṛthivyāmantarikṣe ca samāyāntvadya sarvaśa: ||

अन्या: स्रवन्तु मैरेयं सुरामन्या: सुनिष्ठिताम् ।अपराश्चोदकं शीतमिक्षुकाण्डरसोपमम्॥

anyā: sravantu maireyaṃ surāmanyā: suniṣṭhitām |aparāścodakaṃ śītamikṣukāṇḍarasopamam ||

आह्वये देवगन्धर्वान् विश्वावसुहहाहुहून् ।तथैवाप्सरसो देवीर्गन्धर्व्वीश्चापि सर्वश:॥

āhvaye devagandharvān viśvāvasuhahāhuhūn |tathaivāpsaraso devīrgandharvvīścāpi sarvaśa: ||

घृताचीमथ विश्वाचीं मिश्रकेशीमलम्बुसाम् ।नागदन्तां च हेमां च हिमामद्रिकृतस्थलाम्॥

ghṛtācīmatha viśvācīṃ miśrakeśīmalambusām |nāgadantāṃ ca hemāṃ ca himāmadrikṛtasthalām ||

शक्रं याश्चोपतिष्ठन्ति ब्रह्माणं याश्च योषित: ।सर्वास्तुम्बुरुणा सार्द्धमाह्वये सपरिच्छदा:॥

śakraṃ yāścopatiṣṭhanti brahmāṇaṃ yāśca yoṣita: |sarvāstumburuṇā sārddhamāhvaye saparicchadā: ||

वनं कुरुषु यद्दिव्यं वासोभूषणपत्ऺत्रवत् ।दिव्यनारीफलं शश्वत्तत्कौबेरमिहैतु च॥

vanaṃ kuruṣu yaddivyaṃ vāsobhūṣaṇapatऺtravat |divyanārīphalaṃ śaśvattatkauberamihaitu ca ||

इह मे भगवान् सोमो विधत्तामन्नमुत्तमम् ।भक्ष्यं भोज्यं च चोष्यं च लेह्यं च विविधं बहु॥

iha me bhagavān somo vidhattāmannamuttamam |bhakṣyaṃ bhojyaṃ ca coṣyaṃ ca lehyaṃ ca vividhaṃ bahu ||

विचित्राणि च माल्यानि पादपप्रच्युतानि च ।सुरादीनि च पेयानि मांसानि विविधानि च॥

vicitrāṇi ca mālyāni pādapapracyutāni ca |surādīni ca peyāni māṃsāni vividhāni ca ||

एवं समाधिना युक्तस्तेजसा ऽप्रतिमेन च ।शीक्षास्वरसमायुक्तं तपसा चाब्रवीन्मुनि:॥

evaṃ samādhinā yuktastejasā 'pratimena ca |śīkṣāsvarasamāyuktaṃ tapasā cābravīnmuni: ||

मनसा ध्यायतस्तस्य प्राङ्मुखस्य कृताञ्जले: ।आजग्मुस्तानि सर्वाणि दैवतानि पृथक्पृथक्॥

manasā dhyāyatastasya prāṅmukhasya kṛtāñjale: |ājagmustāni sarvāṇi daivatāni pṛthakpṛthak ||

मलयं दर्दुरं चैव तत: स्वेदनुदऽ ऽनिल: ।उपस्पृश्य ववौ युक्त्या सुप्रियात्मा सुख: शिव:॥

malayaṃ darduraṃ caiva tata: svedanuda' 'nila: |upaspṛśya vavau yuktyā supriyātmā sukha: śiva: ||

ततोभ्यवर्तन्त घना दिव्या: कुसुमवृष्टय: ।दिव्यदुन्दुभिघोषश्च दिक्षु सर्वासु शुश्रुवे॥

tatobhyavartanta ghanā divyā: kusumavṛṣṭaya: |divyadundubhighoṣaśca dikṣu sarvāsu śuśruve ||

प्रववुश्चोत्तमा वाताननृतुश्चाप्सरोगणा: ।प्रजगुर्देवगन्धर्वा वीणा: प्रमुमुचु: स्वरान्॥

pravavuścottamā vātānanṛtuścāpsarogaṇā: |prajagurdevagandharvā vīṇā: pramumucu: svarān ||

स शब्दो द्यां च भूमिं च प्राणिनां श्रवणानि च ।विवेशोऺच्चारित: श्लक्ष्ण: समो लयगुणान्वित:॥

sa śabdo dyāṃ ca bhūmiṃ ca prāṇināṃ śravaṇāni ca |viveśoऺccārita: ślakṣṇa: samo layaguṇānvita: ||

तस्मिन्नुपरते शब्दे दिव्ये श्रोतृ(त्र)सुखे नृणाम् ।ददर्श भारतं सैन्यं विधानं विश्वकर्मण:॥

tasminnuparate śabde divye śrotṛ(tra)sukhe nṛṇām |dadarśa bhārataṃ sainyaṃ vidhānaṃ viśvakarmaṇa: ||

बभूव हि समा भूमि: समन्तात्पञ्चयोजना ।शाद्वलैर्बहुभिश्छन्ना नीलवैडूर्य्यसन्निभै:॥

babhūva hi samā bhūmi: samantātpañcayojanā |śādvalairbahubhiśchannā nīlavaiḍūryyasannibhai: ||

तस्मिन् बिल्वा: कपित्थाश्च पनसा बीजपूरका: ।आमलक्यो बभूवुश्च चूताश्च फलभूषणा:॥

tasmin bilvā: kapitthāśca panasā bījapūrakā: |āmalakyo babhūvuśca cūtāśca phalabhūṣaṇā: ||

उत्तरेभ्य: कुरुभ्यश्च वनं दिव्योपभोगवत् ।आजगाम नदी दिव्या तीजैर्बहुभिर्वृता॥

uttarebhya: kurubhyaśca vanaṃ divyopabhogavat |ājagāma nadī divyā tījairbahubhirvṛtā ||

चतु:शालानि शुभ्राणि शालाश्च गजवाजिनाम् ।हर्म्यप्रासादसम्बाधास्तोरणानि शुभानि च॥

catu:śālāni śubhrāṇi śālāśca gajavājinām |harmyaprāsādasambādhāstoraṇāni śubhāni ca ||

सितमेघनिभं चापि राजवेश्मसु तोरणम् ।दिव्यमाल्यकृताकारं दिव्यगन्धसमुक्षितम्॥

sitameghanibhaṃ cāpi rājaveśmasu toraṇam |divyamālyakṛtākāraṃ divyagandhasamukṣitam ||

चतुरश्रमसम्बाधं शयनासनयानवत् ।दिव्यै: सर्वरसैर्युक्तं दिव्यभोजनवस्त्रवत् ।उपकल्पितसर्वान्नं धौतनिर्मलभाजनम्॥

caturaśramasambādhaṃ śayanāsanayānavat |divyai: sarvarasairyuktaṃ divyabhojanavastravat |upakalpitasarvānnaṃ dhautanirmalabhājanam ||

क्लृप्तसर्वासनं श्रीमत् स्वास्तीर्णशयनोत्तमम् ।प्रविवेश महाबाहुरनुज्ञातो महर्षिणा ।वेश्म तद्रत्नसम्पूर्णं भरत: केकयीसुत:॥

klṛptasarvāsanaṃ śrīmat svāstīrṇaśayanottamam |praviveśa mahābāhuranujñāto maharṣiṇā |veśma tadratnasampūrṇaṃ bharata: kekayīsuta: ||

अनुजग्मुश्च तं सर्वे मन्त्रिण: सपुरोहिता: ।बभूवुश्च मुदा युक्ता दृष्ट्वा तं वेश्मसंविधिम्॥

anujagmuśca taṃ sarve mantriṇa: sapurohitā: |babhūvuśca mudā yuktā dṛṣṭvā taṃ veśmasaṃvidhim ||

तत्र राजासनं दिव्यं व्यजनं छत्रमेव च ।भरतो मन्त्रिभि: सार्द्धमभ्यवर्त्तत राजवत्॥

tatra rājāsanaṃ divyaṃ vyajanaṃ chatrameva ca |bharato mantribhi: sārddhamabhyavarttata rājavat ||

आसनं पूजयामास रामायाभिप्रणम्य च ।वालव्यजनमादाय न्यषीदत् सचिवासने॥

āsanaṃ pūjayāmāsa rāmāyābhipraṇamya ca |vālavyajanamādāya nyaṣīdat sacivāsane ||

आनुपूर्व्यानिषेदुश्च सर्वे मन्त्रिपुरोहिता: ।तत: सेनापति: पश्चात् प्रशास्ता च निषेदतु:॥

ānupūrvyāniṣeduśca sarve mantripurohitā: |tata: senāpati: paścāt praśāstā ca niṣedatu: ||

ततस्तत्र मुहूर्त्तेन नद्य: पायसकर्दमा: ।उपातिष्ठन्त भरतं भरद्वाजस्य शासनात्॥

tatastatra muhūrttena nadya: pāyasakardamā: |upātiṣṭhanta bharataṃ bharadvājasya śāsanāt ||

तासामुभयत:कूलं पाण्डुमृत्तिकलेपना: ।रम्याश्चावसथा दिव्या ब्रह्मणस्तु प्रसादजा:॥

tāsāmubhayata:kūlaṃ pāṇḍumṛttikalepanā: |ramyāścāvasathā divyā brahmaṇastu prasādajā: ||

तेनैव च मुहूर्त्तेन दिव्याभरणभूषिता: ।आगुर्विंशतिसाहस्रा ब्रह्मणा प्रहिता: स्त्रिय:॥

tenaiva ca muhūrttena divyābharaṇabhūṣitā: |āgurviṃśatisāhasrā brahmaṇā prahitā: striya: ||

सुवर्णमणिमुक्तेन प्रवालेन च शोभिता: ।आगुर्विंशतिसाहस्रा: कुबेरप्रहिता: स्त्रिय:॥

suvarṇamaṇimuktena pravālena ca śobhitā: |āgurviṃśatisāhasrā: kuberaprahitā: striya: ||

याभिर्गृहीतपुरुष: सोन्माद इव लक्ष्यते ।आगुर्विंशतिसाहस्रा नन्दनादप्सरोगणा:॥

yābhirgṛhītapuruṣa: sonmāda iva lakṣyate |āgurviṃśatisāhasrā nandanādapsarogaṇā: ||

नारदस्तुम्बुरुर्गोप: प्रवरा: सूर्य्यवर्चस: ।एते गन्धर्वराजानो भरतस्याग्रतो जगु:॥

nāradastumbururgopa: pravarā: sūryyavarcasa: |ete gandharvarājāno bharatasyāgrato jagu: ||

अलम्बुसा मिश्रकेशी पुण्डरीकाथ वामना ।उपानृत्यंस्तु भरत भरद्वाजस्य शासनात्॥

alambusā miśrakeśī puṇḍarīkātha vāmanā |upānṛtyaṃstu bharata bharadvājasya śāsanāt ||

यानि माल्यानि देवेषु यानि चैत्ररथे वने ।प्रयागे तान्यदृश्यन्त भरद्वाजस्य तेजसा॥

yāni mālyāni deveṣu yāni caitrarathe vane |prayāge tānyadṛśyanta bharadvājasya tejasā ||

बिल्वा मार्दङ्गिका आसन् शम्याग्राहा विभीतका: ।अश्वत्थानर्त्तकाश्चासन् भरद्वाजस्य शासनात्॥

bilvā mārdaṅgikā āsan śamyāgrāhā vibhītakā: |aśvatthānarttakāścāsan bharadvājasya śāsanāt ||

तत: सरलतालाश्च तिलका नक्तमालका: ।प्रहृष्टास्तत्र सम्पेतु: कुब्जा भूत्वाथ वामना:॥

tata: saralatālāśca tilakā naktamālakā: |prahṛṣṭāstatra sampetu: kubjā bhūtvātha vāmanā: ||

शिंशुपामलकीजम्ब्वो याश्चान्या: काननेषु ता: ।मालती मल्लिका जातिर्याश्चान्या: कानने लता:॥

śiṃśupāmalakījambvo yāścānyā: kānaneṣu tā: |mālatī mallikā jātiryāścānyā: kānane latā: ||

प्रमदाविग्रहं कृत्वा भरद्वाजाश्रमे ऽवदन् ।सुरा: सुरापा: पिबत पायसं च बुभुक्षिता: ।मांसानि च सुमेध्यानि भक्ष्यन्तां यावदिच्छथ॥

pramadāvigrahaṃ kṛtvā bharadvājāśrame 'vadan |surā: surāpā: pibata pāyasaṃ ca bubhukṣitā: |māṃsāni ca sumedhyāni bhakṣyantāṃ yāvadicchatha ||

उच्छाद्य स्नापयन्ति स्म नदीतीरेषु वल्गुषु ।अप्येकमेकं पुरुषं प्रमदा: सप्त चाष्ट च॥

ucchādya snāpayanti sma nadītīreṣu valguṣu |apyekamekaṃ puruṣaṃ pramadā: sapta cāṣṭa ca ||

संवाहन्त्य: समापेतुर्नार्यो रुचिरलोचना: ।परिमृज्य तथान्योन्यं पाययन्ति वराङ्गना:॥

saṃvāhantya: samāpeturnāryo ruciralocanā: |parimṛjya tathānyonyaṃ pāyayanti varāṅganā: ||

हयान् गजान् खरानुष्ट्रांस्तथैव सुरभे: सुतान् ।अभोजयन् वाहनपास्तेषां भोज्यं यथाविधि॥

hayān gajān kharānuṣṭrāṃstathaiva surabhe: sutān |abhojayan vāhanapāsteṣāṃ bhojyaṃ yathāvidhi ||

इक्षूंश्च मधुलाजांश्च भोजयन्ति स्म वाहनान् ।इक्ष्वाकुवरयोधानां चोदयन्तो महाबला:॥

ikṣūṃśca madhulājāṃśca bhojayanti sma vāhanān |ikṣvākuvarayodhānāṃ codayanto mahābalā: ||

नाश्वबन्धो ऽश्वमाजानान्न गजं कुञ्जरग्रह: ।मत्तप्रमत्तमुदिता नमू: सा तत्र सम्बभौ॥

nāśvabandho 'śvamājānānna gajaṃ kuñjaragraha: |mattapramattamuditā namū: sā tatra sambabhau ||

तर्पिता: सर्वकामैस्ते रक्तचन्दनरूषिता: ।अप्सरोगणसंयुक्ता: सैन्या वाचमुदैरयन्॥

tarpitā: sarvakāmaiste raktacandanarūṣitā: |apsarogaṇasaṃyuktā: sainyā vācamudairayan ||

नैवायोध्यां गमिष्यामो न गमिष्याम दण्डकान् ।कुशलं भरतस्यास्तु रामस्यास्तु तथा सुखम्॥

naivāyodhyāṃ gamiṣyāmo na gamiṣyāma daṇḍakān |kuśalaṃ bharatasyāstu rāmasyāstu tathā sukham ||

इति पादातयोधाश्च हस्त्यश्वारोह बन्धका: ।अनाथास्तं विधिं लब्ध्वा वाचमेतामुदैरयन्॥

iti pādātayodhāśca hastyaśvāroha bandhakā: |anāthāstaṃ vidhiṃ labdhvā vācametāmudairayan ||

सम्प्रहृष्टा विनेदुस्ते नरास्तत्र सहस्रश: ।भरतस्यानुयातार: स्वर्गोयमिति चाब्रुवन्॥

samprahṛṣṭā vineduste narāstatra sahasraśa: |bharatasyānuyātāra: svargoyamiti cābruvan ||

नृत्यन्ति स्म हसन्ति स्म गायन्ति स्म च सैनिका: ।समन्तात् परिधावन्ति माल्योपेता: सहस्रश:॥

nṛtyanti sma hasanti sma gāyanti sma ca sainikā: |samantāt paridhāvanti mālyopetā: sahasraśa: ||

ततो भुक्तवतां तेषां तदन्नममृतोपमम् ।दिव्यानुद्वीक्ष्य भक्ष्यांस्तानभवद्भक्षणे मति:॥

tato bhuktavatāṃ teṣāṃ tadannamamṛtopamam |divyānudvīkṣya bhakṣyāṃstānabhavadbhakṣaṇe mati: ||

प्रेष्याश्चेष्ट्यश्च वध्वश्च बलस्थाश्च सहस्रश: ।बभूवुस्ऺते भृशं दृप्ता: सर्वे चाहतवासस:॥

preṣyāśceṣṭyaśca vadhvaśca balasthāśca sahasraśa: |babhūvusऺte bhṛśaṃ dṛptā: sarve cāhatavāsasa: ||

कुञ्जराश्च खरोष्ट्राश्च गोश्वाश्च मृगपक्षिण: ।बभूवु: सुभृतास्तत्र नान्यो ह्यन्यमकल्पयत्॥

kuñjarāśca kharoṣṭrāśca gośvāśca mṛgapakṣiṇa: |babhūvu: subhṛtāstatra nānyo hyanyamakalpayat ||

नाशुक्लवासास्तत्रासीत् क्षुधितो मलिनो ऽपि वा ।रजसा ध्वस्तकेशो वा नर: कश्चिददृश्यत॥

nāśuklavāsāstatrāsīt kṣudhito malino 'pi vā |rajasā dhvastakeśo vā nara: kaścidadṛśyata ||

आजैश्चापि च वाराहैर्निष्ठानवरसञ्चयै: ।फलनिर्यूहसंसिद्धै: सूपैर्गन्धरसान्वितै:॥

ājaiścāpi ca vārāhairniṣṭhānavarasañcayai: |phalaniryūhasaṃsiddhai: sūpairgandharasānvitai: ||

पुष्पध्वजवती: पूर्णा: शुक्लस्यान्नस्य चाभित: ।ददृशुर्विस्मितास्तत्र नरा लौही: सहस्रश:॥

puṣpadhvajavatī: pūrṇā: śuklasyānnasya cābhita: |dadṛśurvismitāstatra narā lauhī: sahasraśa: ||

बभूवुर्वनपार्श्वेषु कूपा: पायसकर्दमा: ।ताश्च कामदुघा गावो द्रुमाश्चासन् मधुस्रुत:॥

babhūvurvanapārśveṣu kūpā: pāyasakardamā: |tāśca kāmadughā gāvo drumāścāsan madhusruta: ||

वाप्यो मैरेयपूर्णाश्च मृष्टमांसचयैर्वृता: ।प्रतप्तपिठरैश्चापि मार्गमायूरकौक्कुटै:॥

vāpyo maireyapūrṇāśca mṛṣṭamāṃsacayairvṛtā: |prataptapiṭharaiścāpi mārgamāyūrakaukkuṭai: ||

पात्रीणां च सहस्राणि स्थालीनां नियुतानि च ।न्यर्बुदानि च पात्राणि शातकुम्भमयानि च॥

pātrīṇāṃ ca sahasrāṇi sthālīnāṃ niyutāni ca |nyarbudāni ca pātrāṇi śātakumbhamayāni ca ||

स्थाल्य: कुम्भ्य: करम्भ्यश्च दधिपूर्णा: सुसंस्कृता: ।यौवनस्थस्य गौरस्य कपित्थस्य सुगन्धिन:॥

sthālya: kumbhya: karambhyaśca dadhipūrṇā: susaṃskṛtā: |yauvanasthasya gaurasya kapitthasya sugandhina: ||

ह्रदा: पूर्णा रसालस्य दघ्न: श्वेतस्य चापरे ।बभूवु: पायसस्यान्ये शर्करायाश्च सञ्चया:॥

hradā: pūrṇā rasālasya daghna: śvetasya cāpare |babhūvu: pāyasasyānye śarkarāyāśca sañcayā: ||

कल्कांश्चूर्णकषायांश्च स्नानानि विविधानि च ।ददृशुर्भाजनस्थानि तीर्थेषु सरितां नरा:॥

kalkāṃścūrṇakaṣāyāṃśca snānāni vividhāni ca |dadṛśurbhājanasthāni tīrtheṣu saritāṃ narā: ||

शुक्लानंशुमतश्चापि दन्तधावनसञ्चयान् ।शुक्लांश्चन्दनकल्कांश्च समुद्गेष्ववतिष्ठत:॥

śuklānaṃśumataścāpi dantadhāvanasañcayān |śuklāṃścandanakalkāṃśca samudgeṣvavatiṣṭhata: ||

दर्पणान् परिमृष्टांश्च वाससां चापि सञ्चयान् ।पादुकोपानहश्चैव युग्मानि च सहस्रश:॥

darpaṇān parimṛṣṭāṃśca vāsasāṃ cāpi sañcayān |pādukopānahaścaiva yugmāni ca sahasraśa: ||

आञ्जनी: कङ्कतान् कूर्चान् शस्त्राणि च धनूंषि च ।मर्मत्राणानि चित्राणि शयनान्यासनानि च॥

āñjanī: kaṅkatān kūrcān śastrāṇi ca dhanūṃṣi ca |marmatrāṇāni citrāṇi śayanānyāsanāni ca ||

प्रतिपानह्रदान् पूर्णान् खरोष्ट्रगजवाजिनाम् ।अवगाह्य सुतीर्थांश्च ह्रदान् सोत्पलपुष्करान्॥

pratipānahradān pūrṇān kharoṣṭragajavājinām |avagāhya sutīrthāṃśca hradān sotpalapuṣkarān ||

आकाशवर्णप्रतिमान् स्वच्छतोयान् सुखप्लवान् ।नीलवैडूर्य्यवर्णांश्च मृदून् यवससञ्चयान्॥

ākāśavarṇapratimān svacchatoyān sukhaplavān |nīlavaiḍūryyavarṇāṃśca mṛdūn yavasasañcayān ||

निर्वापार्थान् पशूनां ते ददृशुस्तत्र सर्वश:॥

nirvāpārthān paśūnāṃ te dadṛśustatra sarvaśa: ||

व्यस्मयन्त मनुष्यास्ते स्वप्नकल्पं तदद्भुतम् ।दृष्ट्वातिथ्यं कृतं तादृक् भरतस्य महर्षिणा॥

vyasmayanta manuṣyāste svapnakalpaṃ tadadbhutam |dṛṣṭvātithyaṃ kṛtaṃ tādṛk bharatasya maharṣiṇā ||

इत्येवं रममाणानां देवानामिव नन्दने ।भरद्वाजाश्रमे रम्ये सा रात्रिर्व्यत्यवर्त्तत॥

ityevaṃ ramamāṇānāṃ devānāmiva nandane |bharadvājāśrame ramye sā rātrirvyatyavarttata ||

प्रतिजग्मुश्च ता नद्यो गन्धर्वाश्च यथागतम् ।भरद्वाजमनुज्ञाप्य ताश्च सर्वा वराङ्गना:॥

pratijagmuśca tā nadyo gandharvāśca yathāgatam |bharadvājamanujñāpya tāśca sarvā varāṅganā: ||

तथैव मत्ता मदिरोत्कटा नरास्तथैव दिव्यागुरुचन्दनोक्षिता: ।तथैव दिव्या विविधा: स्रगुत्तमा: पृथक् प्रकीर्णा मनुजै: प्रमर्दिता:॥

tathaiva mattā madirotkaṭā narāstathaiva divyāgurucandanokṣitā: |tathaiva divyā vividhā: sraguttamā: pṛthak prakīrṇā manujai: pramarditā: ||