Loading
वाल्मीकि रामायण · 32 श्लोक
यह अध्याय पुस्तक में पढ़ेंततः कुमुदषण्डाभो निर्मलम् निर्मलोदयः ।प्रजगाम नभश्चन्द्रो हंसो नीलमिवोदकम्॥
tataḥ kumudaṣaṇḍābho nirmalam nirmalodayaḥ |prajagāma nabhaścandro haṃso nīlamivodakam ||
साचिव्यमिव कुर्वन् स प्रभया निर्मलप्रभः ।चन्द्रमा रश्मभिः शीतैः सिषेवे पवनात्मजम्॥
sācivyamiva kurvan sa prabhayā nirmalaprabhaḥ |candramā raśmabhiḥ śītaiḥ siṣeve pavanātmajam ||
स ददर्श ततः सीताम् पूर्णचन्द्रनिभाननाम् ।शोकभारैरिव न्यस्तां भारैर्नावमिवाम्भसि॥
sa dadarśa tataḥ sītām pūrṇacandranibhānanām |śokabhārairiva nyastāṃ bhārairnāvamivāmbhasi ||
दिदृक्षमाणो वैदेहीम् हनुमान् मारुतात्मजः ।स ददर्शाविदूरस्था राक्षसीर्घोरदर्शनाः॥
didṛkṣamāṇo vaidehīm hanumān mārutātmajaḥ |sa dadarśāvidūrasthā rākṣasīrghoradarśanāḥ ||
एकाक्षीमेककर्णाम् च कर्णप्रावरणाम् तथा ।अकर्णाम् शङ्कुकर्णाम् च मस्तकोच्छ्वासनासिकाम्॥
ekākṣīmekakarṇām ca karṇaprāvaraṇām tathā |akarṇām śaṅkukarṇām ca mastakocchvāsanāsikām ||
अतिकायोत्तमाङ्गीं च तनुदीर्घशिरोधराम् ।ध्वस्तकेशीम् तथाकेशीम् केशकम्बलधारिणीम्॥
atikāyottamāṅgīṃ ca tanudīrghaśirodharām |dhvastakeśīm tathākeśīm keśakambaladhāriṇīm ||
लम्बकर्णललाटाम् च लम्बोदरपयोधराम् ।लम्बोष्ठीं चुबुकोष्ठीं च लम्बास्याम् लम्बजानुकाम्॥
lambakarṇalalāṭām ca lambodarapayodharām |lamboṣṭhīṃ cubukoṣṭhīṃ ca lambāsyām lambajānukām ||
ह्रस्वाम् दीर्घाम् च कुब्जाम् विकटाम् वामनां तथा ।करालाम् भुग्नवक्त्राम् च पिङ्गाक्षीम् विकृताननाम्॥
hrasvām dīrghām ca kubjām vikaṭām vāmanāṃ tathā |karālām bhugnavaktrām ca piṅgākṣīm vikṛtānanām ||
विकृताः पिङ्गलाः कालीः क्रोधनाः कलहप्रियाः ।कालायसमहाशूलकूटमुद्गधारिणीः॥
vikṛtāḥ piṅgalāḥ kālīḥ krodhanāḥ kalahapriyāḥ |kālāyasamahāśūlakūṭamudgadhāriṇīḥ ||
वराहमृगशार्दूलमहिषाजशिवामुखीः ।गजोष्ट्र हयपादीश्च निखातशिरसोपराः॥
varāhamṛgaśārdūlamahiṣājaśivāmukhīḥ |gajoṣṭra hayapādīśca nikhātaśirasoparāḥ ||
एकहस्तैकपादाश्च खरकर्ण्यश्वकर्णिकाः ।गोकर्णीर्हस्तिकर्णीईश्च हरिकर्णीस्तथापराः॥
ekahastaikapādāśca kharakarṇyaśvakarṇikāḥ |gokarṇīrhastikarṇīīśca harikarṇīstathāparāḥ ||
अतिनासाश्च तिर्यङ्नासा अनासिकाः ।गजनन्निभनासाश्च ललाटोच्च्वासनासिकाः॥
atināsāśca tiryaṅnāsā anāsikāḥ |gajanannibhanāsāśca lalāṭoccvāsanāsikāḥ ||
हस्तिपादा महापादा गोपादाः पादचूळिकाः ।अतिमात्रशिरोग्रीवा अतिमात्रकुचोदरीः॥
hastipādā mahāpādā gopādāḥ pādacūḷikāḥ |atimātraśirogrīvā atimātrakucodarīḥ ||
अतिमात्रस्यनेत्राश्च दीर्घजिह्वानखास्तथा ।अजामुखीर्हस्तिमुखीर्गोमुखाः सूकरीमुखीः॥
atimātrasyanetrāśca dīrghajihvānakhāstathā |ajāmukhīrhastimukhīrgomukhāḥ sūkarīmukhīḥ ||
हयोष्ट्रखरवक्त्राश्च राक्षसीर्घोरदर्शनाः ।शूलमुद्गरहस्ताश्च क्रोधनाः कलहप्रियाः॥
hayoṣṭrakharavaktrāśca rākṣasīrghoradarśanāḥ |śūlamudgarahastāśca krodhanāḥ kalahapriyāḥ ||
कराळा धूम्रकेशीश्च राक्षसीर्विकृताननाः ।पिबन्तीः सततं पानं सदा मां ससुराप्रियाः॥
karāḷā dhūmrakeśīśca rākṣasīrvikṛtānanāḥ |pibantīḥ satataṃ pānaṃ sadā māṃ sasurāpriyāḥ ||
मांसशोणितदिग्धाङ्गीर्मांसशोणितभोजनाः ।ता ददर्श कपिश्रेष्ठो रोमहर्षणदर्शनाः॥
māṃsaśoṇitadigdhāṅgīrmāṃsaśoṇitabhojanāḥ |tā dadarśa kapiśreṣṭho romaharṣaṇadarśanāḥ ||
स्कन्धवन्तमुपासीनाः परिवार्य वनस्पतिम् ।तस्याधस्ताच्च ताम् देवीम् राजपुत्रीमनिन्दिताम्॥
skandhavantamupāsīnāḥ parivārya vanaspatim |tasyādhastācca tām devīm rājaputrīmaninditām ||
लक्षयामास लक्ष्मीवान् हनुमान् जन्कात्मजाम् ।निष्प्रभाम् षोकसन्तप्ताम् मलसम्कुलमूर्धजाम्॥
lakṣayāmāsa lakṣmīvān hanumān jankātmajām |niṣprabhām ṣokasantaptām malasamkulamūrdhajām ||
क्षीणपुण्याम् च्युताम् भूमौ ताराम् निपतितामिव ।चारित्रव्यपदेशाड्यां भर्तृदर्शनदुर्गताम्॥
kṣīṇapuṇyām cyutām bhūmau tārām nipatitāmiva |cāritravyapadeśāḍyāṃ bhartṛdarśanadurgatām ||
भूषणैरुत्तमोर्हीनाम् भर्तृवात्सल्यभूषणाम् ।राक्षसाधिपसम्रुद्धाम् बन्धुभिश्च विना कृताम्॥
bhūṣaṇairuttamorhīnām bhartṛvātsalyabhūṣaṇām |rākṣasādhipasamruddhām bandhubhiśca vinā kṛtām ||
वियूथाम् सिम्हसम्रुद्धाम् बद्धाम् गजवधूमिव ।चन्द्ररेखाम् पयोदान्ते शारदाब्रैरिवावृताम्॥
viyūthām simhasamruddhām baddhām gajavadhūmiva |candrarekhām payodānte śāradābrairivāvṛtām ||
क्लिष्टरूपामसंस्पर्शादयुक्तामिव वल्लकीम् ।स ताम् भर्तवशे युक्तामयुक्ताम् राक्षसीवशे॥
kliṣṭarūpāmasaṃsparśādayuktāmiva vallakīm |sa tām bhartavaśe yuktāmayuktām rākṣasīvaśe ||
अशोकवनिकामध्ये शोकसागरमाप्लुताम् ।ताभिः परिवृताम् तत्र सग्रहामिव रोहिणीम्॥
aśokavanikāmadhye śokasāgaramāplutām |tābhiḥ parivṛtām tatra sagrahāmiva rohiṇīm ||
ददर्श हनुमान् देवीम् लतामकुसुमामिव ।सा मलेन च दिग्धाङ्गीवपुषा चाप्यलंकृता॥
dadarśa hanumān devīm latāmakusumāmiva |sā malena ca digdhāṅgīvapuṣā cāpyalaṃkṛtā ||
मृणाली पङ्कदिग्धेव विभाति च न भाति च ।मलिनेन तु वस्त्रेण परिक्लिष्टेन भामिनीम्॥
mṛṇālī paṅkadigdheva vibhāti ca na bhāti ca |malinena tu vastreṇa parikliṣṭena bhāminīm ||
संवृताम् मृगशाबाक्षीं ददर्श हनुमान् कपिः ।ताम् देवीं दीनवदनामदीनां भर्तृतेजसा॥
saṃvṛtām mṛgaśābākṣīṃ dadarśa hanumān kapiḥ |tām devīṃ dīnavadanāmadīnāṃ bhartṛtejasā ||
रक्षिताम् स्वेन शीलेन सीतामसितलोचनाम् ।ताम् दृष्ट्वा हनुमान् सीताम् मृगशाबनिभेक्षणाम् ।मृगकन्यामिव त्रस्ताम् वीक्षमाणाम् समन्ततः॥
rakṣitām svena śīlena sītāmasitalocanām |tām dṛṣṭvā hanumān sītām mṛgaśābanibhekṣaṇām |mṛgakanyāmiva trastām vīkṣamāṇām samantataḥ ||
दहन्तीमिव निःश्वासैर्वृक्षान् पल्लवधारिणः ।सम्घातमिव शोकानाम् दुःखस्योर्मिमिवोथिताम्॥
dahantīmiva niḥśvāsairvṛkṣān pallavadhāriṇaḥ |samghātamiva śokānām duḥkhasyormimivothitām ||
ताम् क्षमां सुविभक्ताङ्गीं विनाभरणशोभिनीम् ।प्रहर्षमतुलम् लेभे मारुतिः प्रेक्ष्य मैथिलीम्॥
tām kṣamāṃ suvibhaktāṅgīṃ vinābharaṇaśobhinīm |praharṣamatulam lebhe mārutiḥ prekṣya maithilīm ||
हर्षजानि च सोऽश्रूणि ताम् दृष्ट्वा मदिरेक्षणाम् ।मुमुचे हनुमांस्तत्र नमश्चक्रे च राघवम्॥
harṣajāni ca so'śrūṇi tām dṛṣṭvā madirekṣaṇām |mumuce hanumāṃstatra namaścakre ca rāghavam ||
नमस्कृत्वा रामाय लक्ष्मणाय च वीर्यवान् ।सीतादर्शनसम्हृष्टो हनुमान् सम्वृतोऽभवत्॥
namaskṛtvā rāmāya lakṣmaṇāya ca vīryavān |sītādarśanasamhṛṣṭo hanumān samvṛto'bhavat ||