Kanda.Sarga 5.56

ततस्तु शिंशुपामूले जानकीं पर्यवस्थिताम् ।अभिवाद्याब्रवीद्दिष्ट्या पश्यामि त्वामिहाक्षताम्॥

tatastu śiṃśupāmūle jānakīṃ paryavasthitām |abhivādyābravīddiṣṭyā paśyāmi tvāmihākṣatām ||

ततस्तं प्रस्थितं सीता वीक्षमाणा पुनः पुनः ।भर्तृस्नेहान्वितं वाक्यं हनुमन्तमभाषत॥

tatastaṃ prasthitaṃ sītā vīkṣamāṇā punaḥ punaḥ |bhartṛsnehānvitaṃ vākyaṃ hanumantamabhāṣata ||

काममस्य त्वमेवैकः कार्यस्य परिसाधने ।पर्याप्तः परवीरघ्न यशस्यस्ते बलोदयः॥

kāmamasya tvamevaikaḥ kāryasya parisādhane |paryāptaḥ paravīraghna yaśasyaste balodayaḥ ||

शरैस्तु सङ्कुलां कृत्वा लङ्कां परबलार्दनः ।मां नयेद्यदि काकुत्स्थस्तत्तस्य सदृशं भवेत्॥

śaraistu saṅkulāṃ kṛtvā laṅkāṃ parabalārdanaḥ |māṃ nayedyadi kākutsthastattasya sadṛśaṃ bhavet ||

तद्यथा तस्य विक्रान्तमनुरूपं महात्मनः ।भवत्याहवशूरस्य तथा त्वमुपपादय॥

tadyathā tasya vikrāntamanurūpaṃ mahātmanaḥ |bhavatyāhavaśūrasya tathā tvamupapādaya ||

तदर्थोपहितं वाक्यं प्रश्रितं हेतुसंहितम् ।निशम्य हनुमांस्तस्या वाक्यमुत्तरमब्रवीत्॥

tadarthopahitaṃ vākyaṃ praśritaṃ hetusaṃhitam |niśamya hanumāṃstasyā vākyamuttaramabravīt ||

क्षिप्रमेष्यति काकुत्स्थो हर्यृक्षप्रवरैर्वृतः ।यस्ते युधि विजित्यारीन् शोकं व्यपनयिष्यति॥

kṣiprameṣyati kākutstho haryṛkṣapravarairvṛtaḥ |yaste yudhi vijityārīn śokaṃ vyapanayiṣyati ||

एवमाश्वास्य वैदेहीं हनुमान् मारुतात्मजः ।गमनाय मतिं कृत्वा वैदेहीमभ्यवादयत्॥

evamāśvāsya vaidehīṃ hanumān mārutātmajaḥ |gamanāya matiṃ kṛtvā vaidehīmabhyavādayat ||

ततः स कपिशार्दूलः स्वामिसन्दर्शनोत्सुकः ।आरुरोह गिरिश्रेष्ठमरिष्टमरिमर्दनः॥

tataḥ sa kapiśārdūlaḥ svāmisandarśanotsukaḥ |āruroha giriśreṣṭhamariṣṭamarimardanaḥ ||

तुङ्गपद्मकजुष्टाभिर्नीलाभिर्वनराजिभिः ।सोत्तरीयमिवाम्भोदैः श्रृङ्गान्तरविलम्बिभिः॥

tuṅgapadmakajuṣṭābhirnīlābhirvanarājibhiḥ |sottarīyamivāmbhodaiḥ śrṛṅgāntaravilambibhiḥ ||

बोध्यमानमिव प्रीत्या दिवाकरकरैः शुभैः ।उन्मिषन्तमिवोद्धूतैर्लोचनैरिव धातुभिः॥

bodhyamānamiva prītyā divākarakaraiḥ śubhaiḥ |unmiṣantamivoddhūtairlocanairiva dhātubhiḥ ||

तोयौघनिस्वनैर्मन्द्रैः प्राधीतमिव पर्वतम् ।प्रगीतमिव विस्पष्टैर्नानाप्रस्रवणस्वनैः॥

toyaughanisvanairmandraiḥ prādhītamiva parvatam |pragītamiva vispaṣṭairnānāprasravaṇasvanaiḥ ||

देवदारुभिरत्युच्चैरूर्ध्वबाहुमिव स्थितम् ।प्रपातजलनिर्घोषैः प्राक्रृष्टमिव सर्वतः॥

devadārubhiratyuccairūrdhvabāhumiva sthitam |prapātajalanirghoṣaiḥ prākrṛṣṭamiva sarvataḥ ||

वेपमानमिव श्यामैः कम्पमानैः शरद्घनैः ।वेणुभिमारुतोद्धूतैः कूजन्तमिव कीचकैः॥

vepamānamiva śyāmaiḥ kampamānaiḥ śaradghanaiḥ |veṇubhimārutoddhūtaiḥ kūjantamiva kīcakaiḥ ||

निःश्वसन्तमिवामर्षाद्घोरैराशीविषोत्तमैः ।नीहारकृतगम्भीरैर्ध्यायन्तमिव गह्वरैः॥

niḥśvasantamivāmarṣādghorairāśīviṣottamaiḥ |nīhārakṛtagambhīrairdhyāyantamiva gahvaraiḥ ||

मेघपादनिभैः पादैः प्रक्रान्तमिव सर्वतः ।जृम्भमाणमिवाकाशे शिखरैरभ्रमालिभिः॥

meghapādanibhaiḥ pādaiḥ prakrāntamiva sarvataḥ |jṛmbhamāṇamivākāśe śikharairabhramālibhiḥ ||

कूटैश्च बहुधाकीर्णैः शोभितं बहुकन्दरैः ।सालतालाश्वकर्णैश्च वंशैश्च बहुभिर्वृतम्॥

kūṭaiśca bahudhākīrṇaiḥ śobhitaṃ bahukandaraiḥ |sālatālāśvakarṇaiśca vaṃśaiśca bahubhirvṛtam ||

लतावितानैर्विततैः पुष्पवद्भिरलङ्कृतम् ।नानामृगगणाकीर्णं धातुनिष्यन्दभूषितम् ।बहुप्रस्रवणोपेतं शिलासञ्चयसङ्कटम्॥

latāvitānairvitataiḥ puṣpavadbhiralaṅkṛtam |nānāmṛgagaṇākīrṇaṃ dhātuniṣyandabhūṣitam |bahuprasravaṇopetaṃ śilāsañcayasaṅkaṭam ||

महर्षियक्षगन्धर्वकिन्नरोरगसेवितम् ।लतापादपसङ्घातं सिंहाध्युषितकन्दरम्॥

maharṣiyakṣagandharvakinnaroragasevitam |latāpādapasaṅghātaṃ siṃhādhyuṣitakandaram ||

व्याघ्रसङ्घसमाकीर्णं स्वादुमूलकफलद्रुमम्॥

vyāghrasaṅghasamākīrṇaṃ svādumūlakaphaladrumam ||

तमारुरोह हनुमान् पर्वतं पवनात्मजः ।रामदर्शनशीघ्रेण प्रहर्षेणाभिचोदितः॥

tamāruroha hanumān parvataṃ pavanātmajaḥ |rāmadarśanaśīghreṇa praharṣeṇābhicoditaḥ ||

तेन पादतलाक्रान्ता रम्येषु गिरिसानुषु ।सघोषाः समशीर्यन्त शिलाश्चूर्णीकृतास्ततः॥

tena pādatalākrāntā ramyeṣu girisānuṣu |saghoṣāḥ samaśīryanta śilāścūrṇīkṛtāstataḥ ||

स तमारुह्य शैलेन्द्रं व्यवर्धत व्यवर्धत महाकपिः ।दक्षिणादुत्तरं पारं प्रार्थयन् लवणाम्भसः॥

sa tamāruhya śailendraṃ vyavardhata vyavardhata mahākapiḥ |dakṣiṇāduttaraṃ pāraṃ prārthayan lavaṇāmbhasaḥ ||

अधिरूह्य ततो वीरः पर्वतं पवनात्मजः ।ददर्श सागरं भीमं मीनोरगनिषेवितम्॥

adhirūhya tato vīraḥ parvataṃ pavanātmajaḥ |dadarśa sāgaraṃ bhīmaṃ mīnoraganiṣevitam ||

स मारुत इवाकाशं मारुतस्यात्मसम्भवः ।प्रपेदे हरिशार्दूलो दक्षिणादुत्तरां दिशम्॥

sa māruta ivākāśaṃ mārutasyātmasambhavaḥ |prapede hariśārdūlo dakṣiṇāduttarāṃ diśam ||

स तदा पीडितस्तेन कपिना पर्वतोत्तमः ।ररास सह तैर्भूतैः प्रविशन् वसुधातलम् ।कम्पमानैश्च शिखरैः पतद्भिरपि च द्रुमैः॥

sa tadā pīḍitastena kapinā parvatottamaḥ |rarāsa saha tairbhūtaiḥ praviśan vasudhātalam |kampamānaiśca śikharaiḥ patadbhirapi ca drumaiḥ ||

तस्योरुवेगोन्मथिताः पादपाः पुष्पशालिनः ।निपेतुर्भूतले रुग्णाः शक्रायुधहता इव॥

tasyoruvegonmathitāḥ pādapāḥ puṣpaśālinaḥ |nipeturbhūtale rugṇāḥ śakrāyudhahatā iva ||

कन्दरान्तरसंस्थानां पीडितानां महौजसाम् ।सिंहानां निनदो भीमो नभो भिन्दन् स शुश्रुवे॥

kandarāntarasaṃsthānāṃ pīḍitānāṃ mahaujasām |siṃhānāṃ ninado bhīmo nabho bhindan sa śuśruve ||

स्रस्तव्याविद्धवसना व्याकुलीकृतभूषणाः ।विद्याधर्यः समुत्पेतुः सहसा धरणीधरात्॥

srastavyāviddhavasanā vyākulīkṛtabhūṣaṇāḥ |vidyādharyaḥ samutpetuḥ sahasā dharaṇīdharāt ||

अतिप्रमाणा बलिनो दीप्तजिह्वा महाविषाः ।निपीडितशिरोग्रीवा व्यवेष्टन्त महाहयः॥

atipramāṇā balino dīptajihvā mahāviṣāḥ |nipīḍitaśirogrīvā vyaveṣṭanta mahāhayaḥ ||

किन्नरोरगगन्धर्वयक्षविद्याधरास्तदा ।पीडितं तं नगवरं त्यक्त्वा गगनमास्थिताः॥

kinnaroragagandharvayakṣavidyādharāstadā |pīḍitaṃ taṃ nagavaraṃ tyaktvā gaganamāsthitāḥ ||

स च भूमिधरः श्रीमान् बलिना तेन पीडितः ।सवृक्षशिखरोदग्रः प्रविवेश रसातलम्॥

sa ca bhūmidharaḥ śrīmān balinā tena pīḍitaḥ |savṛkṣaśikharodagraḥ praviveśa rasātalam ||

दशयोजनविस्तारस्त्रिंशद्योजनमुच्छ्रितः ।धरण्यां समतां यातः स बभूव धराधरः॥

daśayojanavistārastriṃśadyojanamucchritaḥ |dharaṇyāṃ samatāṃ yātaḥ sa babhūva dharādharaḥ ||

स लिलङ्घयिषुर्भीमं सलीलं लवणार्णवम् ।कल्लोलास्फालवेलान्तमुत्पपात नभो हरिः॥

sa lilaṅghayiṣurbhīmaṃ salīlaṃ lavaṇārṇavam |kallolāsphālavelāntamutpapāta nabho hariḥ ||