Kanda.Sarga 6.40

ततो रामः सुवेलाग्रं योजनद्वयमण्डलम् ।उपारोहत्ससुग्रीवो हरियूथैः समन्वितः॥

tato rāmaḥ suvelāgraṃ yojanadvayamaṇḍalam |upārohatsasugrīvo hariyūthaiḥ samanvitaḥ ||

स्थित्वा मुहूर्तं तत्रैव दिशो दश विलोकयन् ।त्रिख़ूटशिखरे रम्ये निर्मितां विश्वकर्मणा॥

sthitvā muhūrtaṃ tatraiva diśo daśa vilokayan |trik͟hūṭaśikhare ramye nirmitāṃ viśvakarmaṇā ||

ददर्श लङ्कां सुन्यस्तां रम्यकाननशोभिताम् ।तस्यां गोपुरशृङ्गस्थं राक्षसेन्द्रं दुरासदम्॥

dadarśa laṅkāṃ sunyastāṃ ramyakānanaśobhitām |tasyāṃ gopuraśṛṅgasthaṃ rākṣasendraṃ durāsadam ||

श्वेतचामरपर्यन्तं विजयच्चत्रशोभितम् ।रक्तचन्दनसंलिप्तं रक्ताभरणभूषितम्॥

śvetacāmaraparyantaṃ vijayaccatraśobhitam |raktacandanasaṃliptaṃ raktābharaṇabhūṣitam ||

वीलजीमूतसंकाशं हेमसंचादिताम्बरम् ।ऐरावतविषाणाग्रैरुत्कृष्टकिणवक्षसम्॥

vīlajīmūtasaṃkāśaṃ hemasaṃcāditāmbaram |airāvataviṣāṇāgrairutkṛṣṭakiṇavakṣasam ||

शशलोहितरागेण सम्वीतं रक्तवाससा ।संध्यातपेन संचन्नं मेघराशिमिवाम्बरे॥

śaśalohitarāgeṇa samvītaṃ raktavāsasā |saṃdhyātapena saṃcannaṃ megharāśimivāmbare ||

पश्यतां वानरेन्द्राणाम् राघवस्यापि पश्यतः ।दर्शनाद्राक्षसेन्द्रस्य सुग्रीवः सहसोत्थितः॥

paśyatāṃ vānarendrāṇām rāghavasyāpi paśyataḥ |darśanādrākṣasendrasya sugrīvaḥ sahasotthitaḥ ||

क्रोधवेगेन सं युक्तः सत्त्वेन च बलेन च ।अचलाग्रादथोत्थाय पुप्लुवे गोपुरस्थले॥

krodhavegena saṃ yuktaḥ sattvena ca balena ca |acalāgrādathotthāya pupluve gopurasthale ||

स्थित्वा मुहूर्तं सम्प्रेक्ष्य निर्भयेनान्तरात्मना ।तृणीकृत्य च तद्रक्षः सोऽब्रवीत्परुषं वचः॥

sthitvā muhūrtaṃ samprekṣya nirbhayenāntarātmanā |tṛṇīkṛtya ca tadrakṣaḥ so'bravītparuṣaṃ vacaḥ ||

लोकनाथस्य रामस्य सखा दासोऽस्मि राक्षस ।न मया मोक्यसे.द्य त्वं पार्थिवेन्द्रस्य तेजसा॥

lokanāthasya rāmasya sakhā dāso'smi rākṣasa |na mayā mokyase.dya tvaṃ pārthivendrasya tejasā ||

इत्युक्त्वा सहसोत्पत्य प्लुप्लुवे तस्य चोपरि ।आकृष्य मुकुटं चित्रं पातयामास तद्भुवि॥

ityuktvā sahasotpatya plupluve tasya copari |ākṛṣya mukuṭaṃ citraṃ pātayāmāsa tadbhuvi ||

समीक्स्य तूर्णमायान्तं बभाषे तं निशाचरः ।सुग्रीवस्त्वं परोक्षे मे हीनग्रीवो भविष्यसि॥

samīksya tūrṇamāyāntaṃ babhāṣe taṃ niśācaraḥ |sugrīvastvaṃ parokṣe me hīnagrīvo bhaviṣyasi ||

इत्युक्त्वोत्थाय तं क्षिप्रं बाहुभ्यामाक्षिपत्तले ।कन्दुवत्स समुत्थाय बाहुभ्यामाक्षिपद्धरिः॥

ityuktvotthāya taṃ kṣipraṃ bāhubhyāmākṣipattale |kanduvatsa samutthāya bāhubhyāmākṣipaddhariḥ ||

परस्परं स्वेदविदिग्धगात्रौ ।परस्परम् शोणितरक्तदेहौ ।परस्परं श्लिष्टनिरुद्धचेष्टौ ।परस्परं शाल्मलिकिंशुकाविव॥

parasparaṃ svedavidigdhagātrau |parasparam śoṇitaraktadehau |parasparaṃ śliṣṭaniruddhaceṣṭau |parasparaṃ śālmalikiṃśukāviva ||

मुष्टिप्रहारैश्च तलप्रहारै ।ररत्निघातैश्च कराग्रघातैः ।तौ चक्रतुर्युद्धमसह्यरूपं ।महाबलौ राक्षसवानरेन्द्रौ॥

muṣṭiprahāraiśca talaprahārai |raratnighātaiśca karāgraghātaiḥ |tau cakraturyuddhamasahyarūpaṃ |mahābalau rākṣasavānarendrau ||

कृत्वा नियुद्धं भृशमुग्रवेगौ ।कालं चिरं गोपुरवेदिमध्ये ।उत्क्षिप्य चोत्क्षिप्य विनम्य देहौ ।पादक्रमाद्गोपुरवेदिलग्नौ॥

kṛtvā niyuddhaṃ bhṛśamugravegau |kālaṃ ciraṃ gopuravedimadhye |utkṣipya cotkṣipya vinamya dehau |pādakramādgopuravedilagnau ||

अन्योन्यमापीड्य विलग्नदेहौ ।तौ पेतुतुः पालनिखातमध्ये ।उत्पेततुर्भूमितलम् स्पृशन्तौ ।स्थित्वा मुहूर्तं त्वभिनिःश्वसन्तौ॥

anyonyamāpīḍya vilagnadehau |tau petutuḥ pālanikhātamadhye |utpetaturbhūmitalam spṛśantau |sthitvā muhūrtaṃ tvabhiniḥśvasantau ||

आलिङ्ग्य चालिङ्ग़्य च बाहुयोक्त्रैः ।संयोजयामासतुराहवे तौ ।सम्रम्भशिक्षाबलसम्प्रयुक्तौ ।सुचेरतुः सम्प्रति युद्धमार्गे॥

āliṅgya cāliṅġya ca bāhuyoktraiḥ |saṃyojayāmāsaturāhave tau |samrambhaśikṣābalasamprayuktau |suceratuḥ samprati yuddhamārge ||

शार्दूलसिंहविव जातदंष्ट्रौ ।गजेन्द्रपोताविव संप्रयुक्तौ ।संहत्य संवेद्य च तौ कराभ्यां ।तऊ पेतुतुर्वै युगपद्धरायाम्॥

śārdūlasiṃhaviva jātadaṃṣṭrau |gajendrapotāviva saṃprayuktau |saṃhatya saṃvedya ca tau karābhyāṃ |taū petuturvai yugapaddharāyām ||

उद्यम्य चान्योन्यमधिक्षिपन्तौ ।संचक्रमाते बहु युद्धमार्गे ।व्यायामशिक्षाबलसंप्रयुक्तौ ।क्लमं न तौ जग्मतुराशु वीरौ॥

udyamya cānyonyamadhikṣipantau |saṃcakramāte bahu yuddhamārge |vyāyāmaśikṣābalasaṃprayuktau |klamaṃ na tau jagmaturāśu vīrau ||

बाहुत्तमैर्वारणवारणाभै ।र्निवारयन्तौ परवारणाभौ।चिरेण कालेन भृशं प्रयुद्धौ ।संचेरतुर्मण्डलमार्गमाशु॥

bāhuttamairvāraṇavāraṇābhai |rnivārayantau paravāraṇābhau |cireṇa kālena bhṛśaṃ prayuddhau |saṃceraturmaṇḍalamārgamāśu ||

तौ परस्पर मासाद्य यत्तावन्योन्यसूदने ।मार्जाराविव भक्षार्थेऽवतस्थाते मुहुर्मुहुः॥

tau paraspara māsādya yattāvanyonyasūdane |mārjārāviva bhakṣārthe'vatasthāte muhurmuhuḥ ||

मण्डलानि विचित्राणि स्थानानि विविधानि च ।गोमूत्रकाणि चित्राणि गतप्रत्यागतानि च॥

maṇḍalāni vicitrāṇi sthānāni vividhāni ca |gomūtrakāṇi citrāṇi gatapratyāgatāni ca ||

तीर्शीनगतान्येव तथा वक्रगतानि च ।परिमोक्षं प्रहाराणां वर्जनं परिधावनम्॥

tīrśīnagatānyeva tathā vakragatāni ca |parimokṣaṃ prahārāṇāṃ varjanaṃ paridhāvanam ||

अभिद्रवणमाप्लावमवस्थानं सविग्रहम् ।परावृत्तमपावृत्तमपद्रुतमवप्लुतम्॥

abhidravaṇamāplāvamavasthānaṃ savigraham |parāvṛttamapāvṛttamapadrutamavaplutam ||

उपन्यस्तमपन्यस्तं युद्धमार्गविशारदौ ।तौ विचेरतुर्न्योन्यं वानरेन्द्रश्च रावणः॥

upanyastamapanyastaṃ yuddhamārgaviśāradau |tau viceraturnyonyaṃ vānarendraśca rāvaṇaḥ ||

एतस्मिन्नन्तरे रक्षो मायाबलमथात्मनः ।आरब्दुमुपसम् पेदे ज्ञात्वा तम् वानराधिपः॥

etasminnantare rakṣo māyābalamathātmanaḥ |ārabdumupasam pede jñātvā tam vānarādhipaḥ ||

उत्पपात तदाकाशं जितकाशी जितक्लमः ।रावणः स्थित एवात्र हरिराजेन वञ्चितः॥

utpapāta tadākāśaṃ jitakāśī jitaklamaḥ |rāvaṇaḥ sthita evātra harirājena vañcitaḥ ||

अथ हरिवरनाथः प्राप्तसंग्रामकीर्ति ।र्निशिचरपतिमाजौ योजयित्वा श्रमेण ।गगनमतिविशालं लङ्घयित्वार्कसूम ।र्हरिगणबलमध्ये रामपार्श्वं जगाम्॥

atha harivaranāthaḥ prāptasaṃgrāmakīrti |rniśicarapatimājau yojayitvā śrameṇa |gaganamativiśālaṃ laṅghayitvārkasūma |rharigaṇabalamadhye rāmapārśvaṃ jagām ||

स इति सवितृसूनुस्तत्र तत्कर्म कृत्वा ।पवनगतिरनीकं प्राविशत्संप्रहृष्टः ।रघुवरनृपसूनोद्वर्धयन् युद्धहर्षं ।तरुमृगगणमुख्यैः पूज्यमानो हरीन्द्रः॥

sa iti savitṛsūnustatra tatkarma kṛtvā |pavanagatiranīkaṃ prāviśatsaṃprahṛṣṭaḥ |raghuvaranṛpasūnodvardhayan yuddhaharṣaṃ |tarumṛgagaṇamukhyaiḥ pūjyamāno harīndraḥ ||