Loading
वाल्मीकि रामायण · 29 श्लोक
यह अध्याय पुस्तक में पढ़ेंताम् रात्रिम् उषितास् तत्र सुवेले हरि पुम्गवाः ।लन्कायाम् ददृशुर् वीरा वनान्य् उपवनानि च॥
tām rātrim uṣitās tatra suvele hari pumgavāḥ |lankāyām dadṛśur vīrā vanāny upavanāni ca ||
सम सौम्यानि रम्याणि विशालान्य् आयतानि च ।दृष्टि रम्याणि ते दृष्ट्वा बभूवुर् जात विस्मयाः॥
sama saumyāni ramyāṇi viśālāny āyatāni ca |dṛṣṭi ramyāṇi te dṛṣṭvā babhūvur jāta vismayāḥ ||
चम्पक अशोक पुम्नाग साल ताल समाकुला ।तमाल वन संचन्ना नाग माला समावृता॥
campaka aśoka pumnāga sāla tāla samākulā |tamāla vana saṃcannā nāga mālā samāvṛtā ||
हिन्तालैर् अर्जुनैर् नीपैः सप्त पर्णैश् च पुष्पितैः ।तिलकैः कर्णिकारैश् च पटालैश् च समन्ततः॥
hintālair arjunair nīpaiḥ sapta parṇaiś ca puṣpitaiḥ |tilakaiḥ karṇikāraiś ca paṭālaiś ca samantataḥ ||
शुशुभे पुष्पित अग्रैश् च लता परिगतैर् द्रुमैः ।लन्का बहु विधैर् दिव्यैर् यथा इन्द्रस्य अमरावती॥
śuśubhe puṣpita agraiś ca latā parigatair drumaiḥ |lankā bahu vidhair divyair yathā indrasya amarāvatī ||
विचित्र कुसुम उपेतै रक्त कोमल पल्लवैः ।शाद्वलैश् च तथा नीलैश् चित्राभिर् वन राजिभिः॥
vicitra kusuma upetai rakta komala pallavaiḥ |śādvalaiś ca tathā nīlaiś citrābhir vana rājibhiḥ ||
गन्ध आढ्यान्य् अभिरम्याणि पुष्पाणि च फलानि च ।धारयन्त्य् अगमास् तत्र भूषणानि इव मानवाः॥
gandha āḍhyāny abhiramyāṇi puṣpāṇi ca phalāni ca |dhārayanty agamās tatra bhūṣaṇāni iva mānavāḥ ||
तच् चैत्र रथ सम्काशम् मनोज्नम् नन्दन उपमम् ।वनम् सर्व ऋतुकम् रम्यम् शुशुभे षट्पद आयुतम्॥
tac caitra ratha samkāśam manojnam nandana upamam |vanam sarva ṛtukam ramyam śuśubhe ṣaṭpada āyutam ||
नत्यूह कोयष्टि भकैर् नृत्यमानैश् च बर्हिभिः ।रुतम् पर भृतानाम् च शुश्रुवे वन निर्झरे॥
natyūha koyaṣṭi bhakair nṛtyamānaiś ca barhibhiḥ |rutam para bhṛtānām ca śuśruve vana nirjhare ||
नित्य मत्त विहम्गानि भ्रमर आचरितानि च ।कोकिल आकुल षण्डानि विहग अभिरुतानि च॥
nitya matta vihamgāni bhramara ācaritāni ca |kokila ākula ṣaṇḍāni vihaga abhirutāni ca ||
भृन्ग राज अभिगीतानि भ्रमरैः सेवितानि च ।कोणालक विघुष्टानि सारस अभिरुतानि च॥
bhṛnga rāja abhigītāni bhramaraiḥ sevitāni ca |koṇālaka vighuṣṭāni sārasa abhirutāni ca ||
विविशुस् ते ततस् तानि वनान्य् उपवनानि च ।हृष्टाह् प्रमुदिता वीरा हरयः काम रूपिणः॥
viviśus te tatas tāni vanāny upavanāni ca |hṛṣṭāh pramuditā vīrā harayaḥ kāma rūpiṇaḥ ||
तेषाम् प्रविशताम् तत्र वानराणाम् महा ओजसाम् ।पुष्प संसर्ग सुरभिर् ववौ घ्राण सुखो अनिलः॥
teṣām praviśatām tatra vānarāṇām mahā ojasām |puṣpa saṃsarga surabhir vavau ghrāṇa sukho anilaḥ ||
अन्ये तु हरि वीराणाम् यूथान् निष्क्रम्य यूथपाः ।सुग्रीवेण अभ्यनुज्नाता लन्काम् जग्मुः पताकिनीम्॥
anye tu hari vīrāṇām yūthān niṣkramya yūthapāḥ |sugrīveṇa abhyanujnātā lankām jagmuḥ patākinīm ||
वित्रासयन्तो विहगांस् त्रासयन्तो मृग द्विपान् ।कम्पयन्तश् च ताम् लन्काम् नादैः स्वैर् नदताम् वराः॥
vitrāsayanto vihagāṃs trāsayanto mṛga dvipān |kampayantaś ca tām lankām nādaiḥ svair nadatām varāḥ ||
कुर्वन्तस् ते महा वेगा महीम् चारण पीडिताम् ।अजश् च सहसा एव ऊर्ध्वम् जगाम चरण उद्धतम्॥
kurvantas te mahā vegā mahīm cāraṇa pīḍitām |ajaś ca sahasā eva ūrdhvam jagāma caraṇa uddhatam ||
ऋक्षाः सिम्हा वराहाश् च महिषा वारणा मृगाः ।तेन शब्देन वित्रस्ता जग्मुर् भीता दिशो दश॥
ṛkṣāḥ simhā varāhāś ca mahiṣā vāraṇā mṛgāḥ |tena śabdena vitrastā jagmur bhītā diśo daśa ||
शिखरम् तु त्रिकूटस्य प्रांशु च एकम् दिवि स्पृशम् ।समन्तात् पुष्प संचन्नम् महा रजत सम्निभम्॥
śikharam tu trikūṭasya prāṃśu ca ekam divi spṛśam |samantāt puṣpa saṃcannam mahā rajata samnibham ||
शत योजन विस्तीर्णम् विमलम् चारु दर्शनम् ।श्लक्ष्णम् श्रीमन् महच् चैव दुष्प्रापम् शकुनैर् अपि॥
śata yojana vistīrṇam vimalam cāru darśanam |ślakṣṇam śrīman mahac caiva duṣprāpam śakunair api ||
मनसा अपि दुरारोहम् किम् पुनः कर्मणा जनैः ।निविष्टा तत्र शिखरे लन्का रावण पालिता॥
manasā api durāroham kim punaḥ karmaṇā janaiḥ |niviṣṭā tatra śikhare lankā rāvaṇa pālitā ||
दशयोजनविस्तीर्णा विंशद्योजनमायता ।सा पुरी गोपुरैर् उच्चैः पाण्डुर अम्बुद सम्निभैः ।कान्चनेन च सालेन राजतेन च शोभिता॥
daśayojanavistīrṇā viṃśadyojanamāyatā |sā purī gopurair uccaiḥ pāṇḍura ambuda samnibhaiḥ |kāncanena ca sālena rājatena ca śobhitā ||
प्रासादैश् च विमानैश् च लन्का परम भूषिता ।घनैर् इव आतप अपाये मध्यमम् वैष्णवम् पदम्॥
prāsādaiś ca vimānaiś ca lankā parama bhūṣitā |ghanair iva ātapa apāye madhyamam vaiṣṇavam padam ||
तस्याम् स्तम्भ सहस्रेण प्रासादः समलम्कृतः ।कैलास शिखर आकारो दृश्यते खम् इव उल्लिखन्॥
tasyām stambha sahasreṇa prāsādaḥ samalamkṛtaḥ |kailāsa śikhara ākāro dṛśyate kham iva ullikhan ||
चैत्यः स राक्षस इन्द्रस्य बभूव पुर भूषणम् ।शतेन रक्षसाम् नित्यम् यः समग्रेण रक्ष्यते॥
caityaḥ sa rākṣasa indrasya babhūva pura bhūṣaṇam |śatena rakṣasām nityam yaḥ samagreṇa rakṣyate ||
मनोज्ञाम् काञ्चनवतीम् सर्वतैरुपशोभिताम् ।नानाधातुविचित्रैश्च उद्यानैरुपशोभिताम्॥
manojñām kāñcanavatīm sarvatairupaśobhitām |nānādhātuvicitraiśca udyānairupaśobhitām ||
नानाविहगसम्घष्टाम् नानामृगनिषेविताम् ।नानाकुसुमसंपन्नाम् नानाराक्षससेविताम्॥
nānāvihagasamghaṣṭām nānāmṛganiṣevitām |nānākusumasaṃpannām nānārākṣasasevitām ||
ताम् समृद्धाम् समृद्ध अर्थो लक्ष्मीवाम्ल् लक्ष्मण अग्रजः ।रावणस्य पुरीम् रामो ददर्श सह वानरैः॥
tām samṛddhām samṛddha artho lakṣmīvāml lakṣmaṇa agrajaḥ |rāvaṇasya purīm rāmo dadarśa saha vānaraiḥ ||
ताम् महागृहसम्बाधां दृष्ट्वा लक्ष्मणपूर्वजः ।नगरीं त्रिदिवप्रख्यां विस्मयं प्राप वीर्यवान्॥
tām mahāgṛhasambādhāṃ dṛṣṭvā lakṣmaṇapūrvajaḥ |nagarīṃ tridivaprakhyāṃ vismayaṃ prāpa vīryavān ||
ताम् रत्न पूर्णाम् बहु सम्विधानाम् ।प्रासाद मालाभिर् अलम्कृताम् च ।पुरीम् महा यन्त्र कवाट मुख्याम् ।ददर्श रामो महता बलेन॥
tām ratna pūrṇām bahu samvidhānām |prāsāda mālābhir alamkṛtām ca |purīm mahā yantra kavāṭa mukhyām |dadarśa rāmo mahatā balena ||