Valmiki Ramayana · 21 verses
Read this chapter as a bookएष ते नृगशापस्य विस्तरो ऽभिहितो मया ।यद्यस्ति श्रवणे श्रद्धा शृणुष्वेहापरां कथाम्॥
eṣa te nṛgaśāpasya vistaro 'bhihito mayā |yadyasti śravaṇe śraddhā śṛṇuṣvehāparāṃ kathām ||
एवमुक्तस्तु रामेण सौमित्रिः पुनरब्रवीत् ।तृप्तिराश्चर्यभूतानां कथानां नास्ति मे नृप॥
evamuktastu rāmeṇa saumitriḥ punarabravīt |tṛptirāścaryabhūtānāṃ kathānāṃ nāsti me nṛpa ||
लक्ष्मणेनैवमुक्तस्तु राम इक्ष्वाकुनन्दनः ।कथां परमधर्मिष्ठां व्याहर्तुमुपचक्रमे॥
lakṣmaṇenaivamuktastu rāma ikṣvākunandanaḥ |kathāṃ paramadharmiṣṭhāṃ vyāhartumupacakrame ||
आसीद्राजा निमिर्नाम इक्ष्वाकूणां महात्मनाम् ।पुत्रो द्वादशमो वीर्ये धर्मे च परिनिष्ठितः॥
āsīdrājā nimirnāma ikṣvākūṇāṃ mahātmanām |putro dvādaśamo vīrye dharme ca pariniṣṭhitaḥ ||
स राजा वीर्यसम्पन्नः पुरं देवपुरोपमम् ।निवेशयामास तदा अभ्याशे गौतमस्य तु॥
sa rājā vīryasampannaḥ puraṃ devapuropamam |niveśayāmāsa tadā abhyāśe gautamasya tu ||
पुरस्य सुकृतं नाम वैजयन्तमिति श्रुतम् ।निवेशं यत्र राजर्षिर्निमिश्चक्रे महायशाः॥
purasya sukṛtaṃ nāma vaijayantamiti śrutam |niveśaṃ yatra rājarṣirnimiścakre mahāyaśāḥ ||
तस्य बुद्धिः समुत्पन्ना निवेश्य सुमहापुरम् ।यजेयं दीर्घसत्रेण पितुः प्रह्लादयन्मनः॥
tasya buddhiḥ samutpannā niveśya sumahāpuram |yajeyaṃ dīrghasatreṇa pituḥ prahlādayanmanaḥ ||
ततः पितरमामन्त्र्य इक्ष्वाकुं हि मनोः सुतम् ।वसिष्ठं वरयामास पूर्वं ब्रह्मर्षिसत्तमम्॥
tataḥ pitaramāmantrya ikṣvākuṃ hi manoḥ sutam |vasiṣṭhaṃ varayāmāsa pūrvaṃ brahmarṣisattamam ||
अनन्तरं स राजर्षिर्निमिरिक्ष्वाकुनन्दनः ।अत्रिमङ्गिरसं चैव भृगुं चैव तपोधनम्॥
anantaraṃ sa rājarṣirnimirikṣvākunandanaḥ |atrimaṅgirasaṃ caiva bhṛguṃ caiva tapodhanam ||
तमुवाच वसिष्ठस्तु निमिं राजर्षिसत्तमम् ।वृतो ऽहं पूर्वमिन्द्रेण अन्तरं प्रतिपालय॥
tamuvāca vasiṣṭhastu nimiṃ rājarṣisattamam |vṛto 'haṃ pūrvamindreṇa antaraṃ pratipālaya ||
अनन्तरं महाविप्रो गौतमः प्रत्यपूरयत् ।वसिष्ठो ऽपि महातेजा इन्द्रयज्ञमथाकरोत्॥
anantaraṃ mahāvipro gautamaḥ pratyapūrayat |vasiṣṭho 'pi mahātejā indrayajñamathākarot ||
निमिस्तु राजा विप्रांस्तान्समानीय नराधिपः ।अयजद्धिमवत्पार्श्वे स्वपुरस्य समीपतः ।पञ्चवर्षसहस्राणि राजा दीक्षामुपागमत्॥
nimistu rājā viprāṃstānsamānīya narādhipaḥ |ayajaddhimavatpārśve svapurasya samīpataḥ |pañcavarṣasahasrāṇi rājā dīkṣāmupāgamat ||
इन्द्रयज्ञावसाने तु वसिष्ठो भगवनृषिः ।सकाशमागतो राज्ञो हौत्रं कर्तुमनिन्दितः॥
indrayajñāvasāne tu vasiṣṭho bhagavanṛṣiḥ |sakāśamāgato rājño hautraṃ kartumaninditaḥ ||
तदन्तरमथापश्यद्गौतमेनाभिपूरितम् ।कोपेन महताविष्टो वसिष्ठो ब्रह्मणः सुतः॥
tadantaramathāpaśyadgautamenābhipūritam |kopena mahatāviṣṭo vasiṣṭho brahmaṇaḥ sutaḥ ||
स राज्ञो दर्शनाकाङ्क्षी मुहूर्तं समुपाविशत् ।तस्मिन्नहनि राजर्षिर्निद्रया ऽपहृतो भृशम्॥
sa rājño darśanākāṅkṣī muhūrtaṃ samupāviśat |tasminnahani rājarṣirnidrayā 'pahṛto bhṛśam ||
ततो मन्युर्वसिष्ठस्य प्रादुरासीन्महात्मनः ।अदर्शनेन राजर्षेर्व्याहर्तुमुपचक्रमे॥
tato manyurvasiṣṭhasya prādurāsīnmahātmanaḥ |adarśanena rājarṣervyāhartumupacakrame ||
यस्मात्त्वमन्यं वृतवान्मामवज्ञाय पार्थिव ।चेतनेन विनाभूतो देहस्तव भविष्यति॥
yasmāttvamanyaṃ vṛtavānmāmavajñāya pārthiva |cetanena vinābhūto dehastava bhaviṣyati ||
ततः प्रबुद्धो राजर्षिः श्रुत्वा शापमुदाहृतम् ।ब्रह्मयोनिमथोवाच संरम्भात् क्रोधमूर्च्छितः॥
tataḥ prabuddho rājarṣiḥ śrutvā śāpamudāhṛtam |brahmayonimathovāca saṃrambhāt krodhamūrcchitaḥ ||
अजानतः शयानस्य क्रोधेन कलुषीकृतः ।मुक्तवान्मयि शापाग्निं यमदण्डमिवापरम्॥
ajānataḥ śayānasya krodhena kaluṣīkṛtaḥ |muktavānmayi śāpāgniṃ yamadaṇḍamivāparam ||
तस्मात्तवापि ब्रह्मर्षे चेतनेन विना कृतः ।देहः सुरुचिरप्रख्यो भविष्यति न संशयः॥
tasmāttavāpi brahmarṣe cetanena vinā kṛtaḥ |dehaḥ suruciraprakhyo bhaviṣyati na saṃśayaḥ ||
इति रोषवशादुभौ तदानीमन्योन्यं शपितौ नृपद्विजेन्द्रौ ।सहसैव बभूवतुर्विदेहौ तत्तुल्याधिगतप्रभाववन्तौ॥
iti roṣavaśādubhau tadānīmanyonyaṃ śapitau nṛpadvijendrau |sahasaiva babhūvaturvidehau tattulyādhigataprabhāvavantau ||