Kanda.Sarga 2.117

राघवस्त्वथ यातेषु तपस्विषु विचिन्तयन् ।न तत्रारोचयद्वासं कारणैर्बहुभिस्तदा॥

rāghavastvatha yāteṣu tapasviṣu vicintayan |na tatrārocayadvāsaṃ kāraṇairbahubhistadā ||

इह मे भरतो दृष्टो मातरश्च सनागरा: ।सा च मे स्मृतिरन्वेति तान्नित्यमनुशोचत:॥

iha me bharato dṛṣṭo mātaraśca sanāgarā: |sā ca me smṛtiranveti tānnityamanuśocata: ||

स्कन्धावारनिवेशेन तेन तस्य महात्मन: ।हयहस्तिकरीषैश्च उपमर्द्द: कृतो भृशम्॥

skandhāvāraniveśena tena tasya mahātmana: |hayahastikarīṣaiśca upamardda: kṛto bhṛśam ||

तस्मादन्यत्र गच्छाम इति सञ्चिन्त्य राघव: ।प्रातिष्ठत स वैदेह्या लक्ष्मणेन च सङ्गत:॥

tasmādanyatra gacchāma iti sañcintya rāghava: |prātiṣṭhata sa vaidehyā lakṣmaṇena ca saṅgata: ||

सो ऽत्रेराश्रममासाद्य तं ववन्दे महायशा: ।तं चापि भगवानत्रि: पुत्रवत् प्रत्यपद्यत॥

so 'trerāśramamāsādya taṃ vavande mahāyaśā: |taṃ cāpi bhagavānatri: putravat pratyapadyata ||

स्वयमातिथ्यमादिश्य सर्वमस्य सुसत्कृतम् ।सौमित्रिं च महाभागां सीतां च समसान्त्वयत्॥

svayamātithyamādiśya sarvamasya susatkṛtam |saumitriṃ ca mahābhāgāṃ sītāṃ ca samasāntvayat ||

पत्नीं च समनुप्राप्तां वृद्धामामन्त्र्य सत्कृताम् ।सान्त्वयामास धर्मज्ञ: सर्वभूतहिते रत:॥

patnīṃ ca samanuprāptāṃ vṛddhāmāmantrya satkṛtām |sāntvayāmāsa dharmajña: sarvabhūtahite rata: ||

अनसूयां महाभागां तापसीं धर्मचारिणीम् ।प्रतिगृह्णीष्व वैदेहीमब्रवीदृषिसत्तम: ।रामाय चाचचक्षे तां तापसीं धर्मचारिणीम्॥

anasūyāṃ mahābhāgāṃ tāpasīṃ dharmacāriṇīm |pratigṛhṇīṣva vaidehīmabravīdṛṣisattama: |rāmāya cācacakṣe tāṃ tāpasīṃ dharmacāriṇīm ||

दशवर्षाण्यनावृष्ट्या दग्धे लोके निरन्तरम् ।यया मूलफले सृष्टे जाह्नवी च प्रवर्त्तिता॥

daśavarṣāṇyanāvṛṣṭyā dagdhe loke nirantaram |yayā mūlaphale sṛṣṭe jāhnavī ca pravarttitā ||

उग्रेण तपसा युक्ता नियमैश्चाप्यलङ्कृता ।दशवर्षसहस्राणि यया तप्तं महत्तप:॥

ugreṇa tapasā yuktā niyamaiścāpyalaṅkṛtā |daśavarṣasahasrāṇi yayā taptaṃ mahattapa: ||

अनसूया व्रतै: स्नाता प्रत्यूहाश्च निवर्त्तिता: ।देवकार्यनिमित्तं च यया संत्वरमाणया ।दशरात्रं कृता रात्रि: सेयं मातेव ते ऽनघ॥

anasūyā vratai: snātā pratyūhāśca nivarttitā: |devakāryanimittaṃ ca yayā saṃtvaramāṇayā |daśarātraṃ kṛtā rātri: seyaṃ māteva te 'nagha ||

तामिमां सर्वभूतानां नमस्कार्य्यां यशस्विनीम् ।अभिगच्छतु वैदेही वृद्धामक्रोधनां सदा ।अनसूयेति या लोके कर्मभि: ख्यातिमागता॥

tāmimāṃ sarvabhūtānāṃ namaskāryyāṃ yaśasvinīm |abhigacchatu vaidehī vṛddhāmakrodhanāṃ sadā |anasūyeti yā loke karmabhi: khyātimāgatā ||

एवं ब्रुवाणं तमृषिं तथेत्युक्त्वा स राघव: ।सीतामुवाच धर्मज्ञामिदं वचनमुत्तमम्॥

evaṃ bruvāṇaṃ tamṛṣiṃ tathetyuktvā sa rāghava: |sītāmuvāca dharmajñāmidaṃ vacanamuttamam ||

राजपुत्रि श्रुतं त्वेतन्मुनेरस्य समीरितम् ।श्रेयोर्थमात्मन: श्रीघ्रमभिगच्छ तपस्विनीम्॥

rājaputri śrutaṃ tvetanmunerasya samīritam |śreyorthamātmana: śrīghramabhigaccha tapasvinīm ||

सीता त्वेतद्वच: श्रुत्वा राघवस्य हितैषिण: ।तामत्रिपत्नीं धर्मज्ञामभिचक्राम मैथिली॥

sītā tvetadvaca: śrutvā rāghavasya hitaiṣiṇa: |tāmatripatnīṃ dharmajñāmabhicakrāma maithilī ||

शिथिलां वलितां वृद्धां जरापाण्डरमूर्द्धजाम् ।सततं वेपमानाङ्गी प्रवाते कदली यथा॥

śithilāṃ valitāṃ vṛddhāṃ jarāpāṇḍaramūrddhajām |satataṃ vepamānāṅgī pravāte kadalī yathā ||

तां तु सीता महाभागामनसूयां पतिव्रताम् ।अभ्यवादयदव्यग्रा स्वनाम समुदाहरत्॥

tāṃ tu sītā mahābhāgāmanasūyāṃ pativratām |abhyavādayadavyagrā svanāma samudāharat ||

अभिवाद्य च वैदेही तापसीं तामनिन्दिताम् ।बद्धाञ्जलिपुटा हृष्टा पर्यपृच्छदनामयम्॥

abhivādya ca vaidehī tāpasīṃ tāmaninditām |baddhāñjalipuṭā hṛṣṭā paryapṛcchadanāmayam ||

तत: सीतां महाभागां दृष्ट्वा तां धर्मचारिणीम् ।सान्त्वयन्त्यब्रवीद्धृष्टा दिष्ट्या धर्ममवेक्षसे॥

tata: sītāṃ mahābhāgāṃ dṛṣṭvā tāṃ dharmacāriṇīm |sāntvayantyabravīddhṛṣṭā diṣṭyā dharmamavekṣase ||

त्यक्त्वा ज्ञातिजनं सीते मानमृद्धिं च भामिनि ।अवरुद्धं वने रामं दिष्ट्या त्वमनुगच्छसि॥

tyaktvā jñātijanaṃ sīte mānamṛddhiṃ ca bhāmini |avaruddhaṃ vane rāmaṃ diṣṭyā tvamanugacchasi ||

नगरस्थो वनस्थो वा पापो वा यदि वा शुभ: ।यासां स्त्रीणां प्रियो भर्ता तासां लोका महोदया:॥

nagarastho vanastho vā pāpo vā yadi vā śubha: |yāsāṃ strīṇāṃ priyo bhartā tāsāṃ lokā mahodayā: ||

दु:शील: कामवृत्तो वा धनैवा परिवर्जित: ।स्त्रीणामार्यस्वभावानां परमं दैवतं पति:॥

du:śīla: kāmavṛtto vā dhanaivā parivarjita: |strīṇāmāryasvabhāvānāṃ paramaṃ daivataṃ pati: ||

नातो विशिष्टं पश्यामि बान्धवं विमृशन्त्यहम् ।सर्वत्रयोग्यं वैदेहि तप:कृतमिवाव्ययम्॥

nāto viśiṣṭaṃ paśyāmi bāndhavaṃ vimṛśantyaham |sarvatrayogyaṃ vaidehi tapa:kṛtamivāvyayam ||

न त्वेनमवगच्छन्ति गुणदोषमसत्स्त्रिय: ।कामवक्तव्यहृदया भर्तृनाथा श्चरन्ति या:॥

na tvenamavagacchanti guṇadoṣamasatstriya: |kāmavaktavyahṛdayā bhartṛnāthā ścaranti yā: ||

प्राप्नुवन्त्ययशश्चैव धर्मभ्रंशं च मैथिलि ।अकार्यवशमापन्ना: स्त्रियो या: खलु तद्विधा:॥

prāpnuvantyayaśaścaiva dharmabhraṃśaṃ ca maithili |akāryavaśamāpannā: striyo yā: khalu tadvidhā: ||

त्वद्विधास्तु गुणैर्युक्ता दृष्टलोकपरावरा: ।स्त्रिय: स्वग चरिष्यन्ति यथा धर्मकृतस्तथा॥

tvadvidhāstu guṇairyuktā dṛṣṭalokaparāvarā: |striya: svaga cariṣyanti yathā dharmakṛtastathā ||

तदेवमेनं त्वमनुव्रता सती पतिव्रतानां समयानुवर्तिनी ।भवस्व भर्त्तु: सहधर्मचारिणी यशश्च धर्मं च तत: समाप्स्यसि॥

tadevamenaṃ tvamanuvratā satī pativratānāṃ samayānuvartinī |bhavasva bharttu: sahadharmacāriṇī yaśaśca dharmaṃ ca tata: samāpsyasi ||