Valmiki Ramayana · 22 verses
Read this chapter as a bookवाक्यम् एतत् तु वैदेह्या व्याहृतम् भर्तृ भक्त्या ।श्रुत्वा धर्मे स्थितो रामः प्रत्युवाच जानकीम्॥
vākyam etat tu vaidehyā vyāhṛtam bhartṛ bhaktyā |śrutvā dharme sthito rāmaḥ pratyuvāca jānakīm ||
हितम् उक्तम् त्वया देवि स्निग्धया सदृशम् वचः ।कुलम् व्यपदिशन्त्या च धर्मज्ञे जनक आत्मजे॥
hitam uktam tvayā devi snigdhayā sadṛśam vacaḥ |kulam vyapadiśantyā ca dharmajñe janaka ātmaje ||
किम् नु वक्ष्यामि अहम् देवि त्वया एव उक्तम् इदम् वचः ।क्षत्रियैः धार्यते चापो न आर्त शब्दो भवेद् इति॥
kim nu vakṣyāmi aham devi tvayā eva uktam idam vacaḥ |kṣatriyaiḥ dhāryate cāpo na ārta śabdo bhaved iti ||
ते च आर्ता दण्डकारण्ये मुनयः संशित व्रताः ।माम् सीते स्वयम् आगम्य शरण्याः शरणम् गताः॥
te ca ārtā daṇḍakāraṇye munayaḥ saṃśita vratāḥ |mām sīte svayam āgamya śaraṇyāḥ śaraṇam gatāḥ ||
वसन्तः काल कालेषु वने मूल फल अशनाः ।न लभन्ते सुखम् भीरु राक्षसैः क्रूर कर्मभिः॥
vasantaḥ kāla kāleṣu vane mūla phala aśanāḥ |na labhante sukham bhīru rākṣasaiḥ krūra karmabhiḥ ||
भक्ष्यन्ते राक्षसैः भीमैः नर मांसोपजीविभिः ।ते भक्ष्यमाणा मुनयो दण्डकारण्य वासिनः॥
bhakṣyante rākṣasaiḥ bhīmaiḥ nara māṃsopajīvibhiḥ |te bhakṣyamāṇā munayo daṇḍakāraṇya vāsinaḥ ||
अस्मान् अभ्यवपद्य इति माम् ऊचुर् द्विज सत्तमाः ।मया तु वचनम् श्रुत्वा तेषाम् एवम् मुखात् च्युतम्॥
asmān abhyavapadya iti mām ūcur dvija sattamāḥ |mayā tu vacanam śrutvā teṣām evam mukhāt cyutam ||
कृत्वा वचन शुश्रुषाम् वाक्यम् एतत् उदाहृतम् ।प्रसीदन्तु भवन्तो मे ह्रीः एषा तु मम अतुला॥
kṛtvā vacana śuśruṣām vākyam etat udāhṛtam |prasīdantu bhavanto me hrīḥ eṣā tu mama atulā ||
यद् ईदृशैः अहम् विप्रैः उपस्थेयैः उपस्थितः ।किम् करोमि इति च मया व्याहृतम् द्विज संनिधौ॥
yad īdṛśaiḥ aham vipraiḥ upastheyaiḥ upasthitaḥ |kim karomi iti ca mayā vyāhṛtam dvija saṃnidhau ||
सर्वैः एव समागम्य वाक् इयम् समुदाहृता ।राक्षसैः दण्डकारण्ये बहुभिः काम रूपिभिः॥
sarvaiḥ eva samāgamya vāk iyam samudāhṛtā |rākṣasaiḥ daṇḍakāraṇye bahubhiḥ kāma rūpibhiḥ ||
अर्दिताः स्म भृशम् राम भवान् नः तत्र रक्षतु ।होम काले तु संप्राप्ते पर्व कालेषु च अनघ॥
arditāḥ sma bhṛśam rāma bhavān naḥ tatra rakṣatu |homa kāle tu saṃprāpte parva kāleṣu ca anagha ||
धर्षयन्ति सुदुर्धर्षा राक्षसाः पिशित अशनाः ।राक्षसैः धर्षितानाम् च तापसानाम् तपस्विनाम्॥
dharṣayanti sudurdharṣā rākṣasāḥ piśita aśanāḥ |rākṣasaiḥ dharṣitānām ca tāpasānām tapasvinām ||
गतिम् मृगयमाणानाम् भवान् नः परमा गतिः ।कामम् तपः प्रभावेण शक्ता हन्तुम् निशाचरान्॥
gatim mṛgayamāṇānām bhavān naḥ paramā gatiḥ |kāmam tapaḥ prabhāveṇa śaktā hantum niśācarān ||
चिरार्जितम् न च इच्छामः तपः खण्डयितुम् वयम् ।बहु विघ्नम् तपो नित्यम् दुःश्चरम् चैव राघव॥
cirārjitam na ca icchāmaḥ tapaḥ khaṇḍayitum vayam |bahu vighnam tapo nityam duḥścaram caiva rāghava ||
तेन शापम् न मुंचामो भक्ष्यमाणाः च राक्षसैः ।तद् अर्द्यमानान् रक्षोभिः दण्डकारण्य वासिभिः॥
tena śāpam na muṃcāmo bhakṣyamāṇāḥ ca rākṣasaiḥ |tad ardyamānān rakṣobhiḥ daṇḍakāraṇya vāsibhiḥ ||
रक्ष नः त्वम् सह भ्रात्रा त्वम् नाथा हि वयम् वने ।मया च एतत् वचः श्रुत्वा कार्त्स्न्येन परिपालनम्॥
rakṣa naḥ tvam saha bhrātrā tvam nāthā hi vayam vane |mayā ca etat vacaḥ śrutvā kārtsnyena paripālanam ||
ऋषीणाम् दण्डकारण्ये संश्रुतम् जनकाअत्मजे ।संश्रुत्य न च शक्ष्यामि जीवमानः प्रतिश्रवम्॥
ṛṣīṇām daṇḍakāraṇye saṃśrutam janakāatmaje |saṃśrutya na ca śakṣyāmi jīvamānaḥ pratiśravam ||
मुनीनाम् अन्यथा कर्तुम् सत्यम् इष्टम् हि मे सदा ।अपि अहम् जीवितम् जह्याम् त्वाम् वा सीते स लक्ष्मणाम्॥
munīnām anyathā kartum satyam iṣṭam hi me sadā |api aham jīvitam jahyām tvām vā sīte sa lakṣmaṇām ||
न तु प्रतिज्ञाम् संश्रुत्य ब्राह्मणेभ्यो विशेषतः ।तत् अवश्यम् मया कार्यम् ऋषीणाम् परिपालनम्॥
na tu pratijñām saṃśrutya brāhmaṇebhyo viśeṣataḥ |tat avaśyam mayā kāryam ṛṣīṇām paripālanam ||
अनुक्तेन अपि वैदेहि प्रतिज्ञाय कथम् पुनः ।मम स्नेहात् च सौहार्दात् इदम् उक्तम् त्वया वचः॥
anuktena api vaidehi pratijñāya katham punaḥ |mama snehāt ca sauhārdāt idam uktam tvayā vacaḥ ||
परितुष्टो अस्मि अहम् सीते न हि अनिष्टो अनुशास्यते ।सदृशम् च अनुरूपम् च कुलस्य तव शोभने ।सधर्म चारिणी मे त्वम् प्राणेभ्यो अपि गरीयसी॥
parituṣṭo asmi aham sīte na hi aniṣṭo anuśāsyate |sadṛśam ca anurūpam ca kulasya tava śobhane |sadharma cāriṇī me tvam prāṇebhyo api garīyasī ||
इति एवम् उक्त्वा वचनम् महात्मासीताम् प्रियाम् मैथिल राज पुत्रीम् ।रामो धनुष्मान् सह लक्ष्मणेनजगाम रम्याणि तपो वनानि॥
iti evam uktvā vacanam mahātmāsītām priyām maithila rāja putrīm |rāmo dhanuṣmān saha lakṣmaṇenajagāma ramyāṇi tapo vanāni ||