Loading
Valmiki Ramayana · 70 verses
Read this chapter as a bookततो हतान् राक्षसपुङ्गवांस्तान् देवान्तकादित्रिशिरोतिकायान्।रक्षोगणास्तत्र हतावशिष्टास्ते रावणाय त्वरितं शशंसुः॥
tato hatān rākṣasapuṅgavāṃstān devāntakāditriśirotikāyān |rakṣogaṇāstatra hatāvaśiṣṭāste rāvaṇāya tvaritaṃ śaśaṃsuḥ ||
ततो हतांस्तान् सहसा निशम्य राजा मुमोहाश्रुपरिप्लुताक्षः।पुत्रक्षयं भ्रातृवधं च घोरं विचिन्त्य राजा विपुलं प्रदध्यौ॥
tato hatāṃstān sahasā niśamya rājā mumohāśrupariplutākṣaḥ |putrakṣayaṃ bhrātṛvadhaṃ ca ghoraṃ vicintya rājā vipulaṃ pradadhyau ||
ततस्तु राजानमुदीक्ष्य दीनं शोकार्णवे सम्परिपुप्लुवानम्।रथर्षभो राक्षसराजसूनुस्तमिन्द्रजिद्वाक्यमिदं बभाषे॥
tatastu rājānamudīkṣya dīnaṃ śokārṇave samparipupluvānam |ratharṣabho rākṣasarājasūnustamindrajidvākyamidaṃ babhāṣe ||
न तात मोहं प्रतिगन्तुमर्हसि यत्रेन्द्रजिज्जीवति राक्षसेन्द्र।नेन्द्रारिबाणाभिहतो हि कश्चित् प्राणान् समर्थः समरे ऽभिपातुम्॥
na tāta mohaṃ pratigantumarhasi yatrendrajijjīvati rākṣasendra |nendrāribāṇābhihato hi kaścit prāṇān samarthaḥ samare 'bhipātum ||
पश्याद्य रामं सह लक्ष्मणेन मद्बाणनिर्भिन्नविकीर्णदेहम्।गतायुषं भूमितले शयानं शितैः शरैराचितसर्वगात्रम्॥
paśyādya rāmaṃ saha lakṣmaṇena madbāṇanirbhinnavikīrṇadeham |gatāyuṣaṃ bhūmitale śayānaṃ śitaiḥ śarairācitasarvagātram ||
इमां प्रतिज्ञां शृणु शक्रशत्रोः सुनिश्चितां पौरुषदैवयुक्ताम्।अद्यैव रामं सह लक्ष्मणेन सन्तर्पयिष्यामि शरैरमोघैः॥
imāṃ pratijñāṃ śṛṇu śakraśatroḥ suniścitāṃ pauruṣadaivayuktām |adyaiva rāmaṃ saha lakṣmaṇena santarpayiṣyāmi śarairamoghaiḥ ||
अद्येन्द्रवैवस्वतविष्णुमित्रसाध्याश्विवैश्वानरचन्द्रसूर्याः।द्रक्ष्यन्तु मे विक्रममप्रमेयं विष्णोरिवोग्रं बलियज्ञवाटे॥
adyendravaivasvataviṣṇumitrasādhyāśvivaiśvānaracandrasūryāḥ |drakṣyantu me vikramamaprameyaṃ viṣṇorivograṃ baliyajñavāṭe ||
स एवमुक्त्वा त्रिदशेन्द्रशत्रुरापृच्छ्य राजानमदीनसत्त्वः।समारुरोहानिलतुल्यवेगं रथं खरश्रेष्ठसमाधियुक्तम्॥
sa evamuktvā tridaśendraśatrurāpṛcchya rājānamadīnasattvaḥ |samārurohānilatulyavegaṃ rathaṃ kharaśreṣṭhasamādhiyuktam ||
तमास्थाय महातेजा रथं हरिरथोपमम्।जगाम सहसा तत्र यत्र युद्धमरिन्दमः॥
tamāsthāya mahātejā rathaṃ harirathopamam |jagāma sahasā tatra yatra yuddhamarindamaḥ ||
तं प्रस्थितं महात्मानमनुजग्मुर्महाबलाः।संहर्षमाणा बहवो धनुःप्रवरपाणयः॥
taṃ prasthitaṃ mahātmānamanujagmurmahābalāḥ |saṃharṣamāṇā bahavo dhanuḥpravarapāṇayaḥ ||
गजस्कन्धगताः केचित् केचित् प्रवरवाजिभिः।प्रासमुद्गरनिस्त्रिंशपरश्वधगदाधराः॥
gajaskandhagatāḥ kecit kecit pravaravājibhiḥ |prāsamudgaranistriṃśaparaśvadhagadādharāḥ ||
स शङ्खनिनदैः पूर्णैर्भेरीणां चापि निस्वनैः।जगाम त्रिदशेन्द्रारिः स्तूयमानो निशाचरैः॥
sa śaṅkhaninadaiḥ pūrṇairbherīṇāṃ cāpi nisvanaiḥ |jagāma tridaśendrāriḥ stūyamāno niśācaraiḥ ||
स शङ्खशशिवर्णेन छत्रेण रिपुसूदनः।रराज प्रतिपूर्णेन नभश्चान्द्रमसा यथा॥
sa śaṅkhaśaśivarṇena chatreṇa ripusūdanaḥ |rarāja pratipūrṇena nabhaścāndramasā yathā ||
अवीज्यत ततो वीरो हैमैर्हेमविभूषितैः।चारुचामरमुख्यैश्च मुख्यः सर्वधनुष्मताम्॥
avījyata tato vīro haimairhemavibhūṣitaiḥ |cārucāmaramukhyaiśca mukhyaḥ sarvadhanuṣmatām ||
ततस्त्विन्द्रजिता लङ्का सूर्यप्रतिमतेजसा।रराजा प्रतिवीरेण द्यौरिवार्केण भास्वता॥
tatastvindrajitā laṅkā sūryapratimatejasā |rarājā prativīreṇa dyaurivārkeṇa bhāsvatā ||
स सम्प्राप्य महातेजा युद्धभूमिमरिन्दमः।स्थापयामास रक्षांसि रथं प्रति समन्ततः॥
sa samprāpya mahātejā yuddhabhūmimarindamaḥ |sthāpayāmāsa rakṣāṃsi rathaṃ prati samantataḥ ||
ततस्तु हुतभोक्तारं हुतभुक्सदृशप्रभः।जुहाव राक्षसश्रेष्ठो मन्त्रवद्विधिवत्तदा॥
tatastu hutabhoktāraṃ hutabhuksadṛśaprabhaḥ |juhāva rākṣasaśreṣṭho mantravadvidhivattadā ||
स हविर्लाजसंस्कारैर्माल्यगन्धपुरस्कृतैः।जुहुवे पावकं तत्र राक्षसेन्द्रः प्रतापवान्॥
sa havirlājasaṃskārairmālyagandhapuraskṛtaiḥ |juhuve pāvakaṃ tatra rākṣasendraḥ pratāpavān ||
शस्त्राणि शरपत्राणि समिधो ऽथ विभीतकाः।लोहितानि च वासांसि स्रुवं कार्ष्णायसं तथा॥
śastrāṇi śarapatrāṇi samidho 'tha vibhītakāḥ |lohitāni ca vāsāṃsi sruvaṃ kārṣṇāyasaṃ tathā ||
स तत्राग्निं समास्तीर्य शरपत्रैः सतोमरैः।छागस्य कृष्णवर्णस्य गलं जग्राह जीवतः॥
sa tatrāgniṃ samāstīrya śarapatraiḥ satomaraiḥ |chāgasya kṛṣṇavarṇasya galaṃ jagrāha jīvataḥ ||
सकृदेव समिद्धस्य विधूमस्य महार्चिषः।बभूवुस्तानि लिङ्गानि विजयं यान्यदर्शयन्॥
sakṛdeva samiddhasya vidhūmasya mahārciṣaḥ |babhūvustāni liṅgāni vijayaṃ yānyadarśayan ||
प्रदक्षिणावर्तशिखस्तप्तकाञ्चनभूषणः।हविस्तत् प्रतिजग्राह पावकः स्वयमास्थितः॥
pradakṣiṇāvartaśikhastaptakāñcanabhūṣaṇaḥ |havistat pratijagrāha pāvakaḥ svayamāsthitaḥ ||
सो ऽस्त्रमाहारयामास ब्राह्ममिन्द्ररिपुस्तदा।धनुश्चात्मरथं चैव सर्वं तत्राभ्यमन्त्रयत्॥
so 'stramāhārayāmāsa brāhmamindraripustadā |dhanuścātmarathaṃ caiva sarvaṃ tatrābhyamantrayat ||
तस्मिन्नाहूयमाने ऽस्त्रे हूयमाने च पावके।सार्धं ग्रहेन्दुनक्षत्रैर्वितत्रास नभःस्थलम्॥
tasminnāhūyamāne 'stre hūyamāne ca pāvake |sārdhaṃ grahendunakṣatrairvitatrāsa nabhaḥsthalam ||
स पावकं पावकदीप्ततेजा हुत्वा महेन्द्रप्रतिमप्रभावः।सचापबाणासिरथाश्वसूतः खे ऽन्तर्दधेत्मानमचिन्त्यरूपः॥
sa pāvakaṃ pāvakadīptatejā hutvā mahendrapratimaprabhāvaḥ |sacāpabāṇāsirathāśvasūtaḥ khe 'ntardadhetmānamacintyarūpaḥ ||
ततो हयरथाकीर्णं पताकाध्वजशोभितम्।निर्ययौ राक्षसबलं नर्दमानं युयुत्सया॥
tato hayarathākīrṇaṃ patākādhvajaśobhitam |niryayau rākṣasabalaṃ nardamānaṃ yuyutsayā ||
ते शरैर्बहुभिश्चित्रैस्तीक्ष्णवेगैरलङ्कृतैः।तोमरैरङ्कुशैश्चापि वानरान् जघ्नुराहवे॥
te śarairbahubhiścitraistīkṣṇavegairalaṅkṛtaiḥ |tomarairaṅkuśaiścāpi vānarān jaghnurāhave ||
रावणिस्तु ततः क्रुद्धस्तान्निरीक्ष्य निशाचरान्।हृष्टा भवन्तो युद्ध्यन्तु वानराणां जिघांसया॥
rāvaṇistu tataḥ kruddhastānnirīkṣya niśācarān |hṛṣṭā bhavanto yuddhyantu vānarāṇāṃ jighāṃsayā ||
ततस्ते राक्षसाः सर्वे नर्दन्तो जयकाङ्क्षिणः।अभ्यवर्षंस्ततो घोरान् वानरान् शरवृष्टिभिः॥
tataste rākṣasāḥ sarve nardanto jayakāṅkṣiṇaḥ |abhyavarṣaṃstato ghorān vānarān śaravṛṣṭibhiḥ ||
स तु नालीकनाराचैर्गदाभिर्मुसलैरपि।रक्षोभिः संवृतः सङ्ख्ये वानरान् विचकर्त ह॥
sa tu nālīkanārācairgadābhirmusalairapi |rakṣobhiḥ saṃvṛtaḥ saṅkhye vānarān vicakarta ha ||
ते वध्यमानाः समरे वानराः पादपायुधाः।अभ्यद्रवन्त सहिता रावणिं रणकर्कशम्॥
te vadhyamānāḥ samare vānarāḥ pādapāyudhāḥ |abhyadravanta sahitā rāvaṇiṃ raṇakarkaśam ||
इन्द्रजित्तु ततः क्रुद्धो महातेजा महाबलः।वानराणां शरीराणि व्यधमद्रावणात्मजः॥
indrajittu tataḥ kruddho mahātejā mahābalaḥ |vānarāṇāṃ śarīrāṇi vyadhamadrāvaṇātmajaḥ ||
शरेणैकेन च हरीन् नव पञ्च च सप्त च।चिच्छेद समरे क्रुद्धो राक्षसान् सम्प्रहर्षयन्॥
śareṇaikena ca harīn nava pañca ca sapta ca |ciccheda samare kruddho rākṣasān sampraharṣayan ||
स शरैः सूर्यसङ्काशैः शातकुम्भविभूषितैः।वानरान् समरे वीरः प्रममाथ सुदुर्जयः॥
sa śaraiḥ sūryasaṅkāśaiḥ śātakumbhavibhūṣitaiḥ |vānarān samare vīraḥ pramamātha sudurjayaḥ ||
ते भिन्नगात्राः समरे वानराः शपपीडिताः।पेतुर्मथितसङ्कल्पाः सुरैरिव महासुराः॥
te bhinnagātrāḥ samare vānarāḥ śapapīḍitāḥ |peturmathitasaṅkalpāḥ surairiva mahāsurāḥ ||
तं तपन्तमिवादित्यं घोरैर्बाणगभस्तिभिः।अभ्यधावन्त सङ्क्रुद्धाः संयुगे वानरर्षभाः॥
taṃ tapantamivādityaṃ ghorairbāṇagabhastibhiḥ |abhyadhāvanta saṅkruddhāḥ saṃyuge vānararṣabhāḥ ||
ततस्तु वानराः सर्वे भिन्नदेहा विचेतसः।व्यथिता विद्रवन्ति स्म रुधिरेण समुक्षिताः॥
tatastu vānarāḥ sarve bhinnadehā vicetasaḥ |vyathitā vidravanti sma rudhireṇa samukṣitāḥ ||
रामस्यार्थे पराक्रम्य वानरास्त्यक्तजीविताः।नर्दन्तस्ते ऽभिवृत्तास्तु समरे सशिलायुधाः॥
rāmasyārthe parākramya vānarāstyaktajīvitāḥ |nardantaste 'bhivṛttāstu samare saśilāyudhāḥ ||
ते द्रुमैः पर्वताग्रैश्च शिलाभिश्च प्लवङ्गमाः।अभ्यवर्षन्त समरे रावणिं पर्यवस्थिताः॥
te drumaiḥ parvatāgraiśca śilābhiśca plavaṅgamāḥ |abhyavarṣanta samare rāvaṇiṃ paryavasthitāḥ ||
तद्द्रुमाणां शिलानां च वर्षं प्राणहरं महत्।व्यपोहत महातेजा रावणिः समितिञ्जयः॥
taddrumāṇāṃ śilānāṃ ca varṣaṃ prāṇaharaṃ mahat |vyapohata mahātejā rāvaṇiḥ samitiñjayaḥ ||
ततः पावकसङ्काशैः शरैराशीविषोपमैः।वानराणामनीकानि बिभेद समरे प्रभुः॥
tataḥ pāvakasaṅkāśaiḥ śarairāśīviṣopamaiḥ |vānarāṇāmanīkāni bibheda samare prabhuḥ ||
अष्टादशशरैस्तीक्ष्णैः स विद्ध्वा गन्धमादनम्।विव्याध नवभिश्चैव नलं दूरादवस्थितम्॥
aṣṭādaśaśaraistīkṣṇaiḥ sa viddhvā gandhamādanam |vivyādha navabhiścaiva nalaṃ dūrādavasthitam ||
सप्तभिस्तु महा वीर्यो मैन्दं मर्मविदारणैः।पञ्चभिर्विशिखैश्चैव गजं विव्याध संयुगे॥
saptabhistu mahā vīryo maindaṃ marmavidāraṇaiḥ |pañcabhirviśikhaiścaiva gajaṃ vivyādha saṃyuge ||
जाम्बवन्तं तु दशभिर्नीलं त्रिंशद्भिरेव च।सुग्रीवमृषभं चैव सो ऽङ्गदं द्विविदं तथा।घोरैर्दत्तवरैस्तीक्ष्णैर्निष्प्राणानकरोत्तदा॥
jāmbavantaṃ tu daśabhirnīlaṃ triṃśadbhireva ca |sugrīvamṛṣabhaṃ caiva so 'ṅgadaṃ dvividaṃ tathā |ghorairdattavaraistīkṣṇairniṣprāṇānakarottadā ||
अन्यानपि तदा मुख्यान् वानरान् बहुभिः शरैः।अर्दयामास सङ्क्रुद्धः कालाग्निरिव मूर्च्छितः॥
anyānapi tadā mukhyān vānarān bahubhiḥ śaraiḥ |ardayāmāsa saṅkruddhaḥ kālāgniriva mūrcchitaḥ ||
स शरैः सूर्यसङ्काशैः सुमुक्तैः शीघ्रगामिभिः।वानराणामनीकानि निर्ममन्थ महारणे॥
sa śaraiḥ sūryasaṅkāśaiḥ sumuktaiḥ śīghragāmibhiḥ |vānarāṇāmanīkāni nirmamantha mahāraṇe ||
आकुलां वानरीं सेनां शरजालेन मोहिताम्।हृष्टः स परया प्रीत्या ददर्श क्षतजोक्षिताम्॥
ākulāṃ vānarīṃ senāṃ śarajālena mohitām |hṛṣṭaḥ sa parayā prītyā dadarśa kṣatajokṣitām ||
पुनरेव महातेजा राक्षसेन्द्रात्मजो बली।संसृज्य बाणवर्षं च शस्त्रवर्षं च दारुणम्।ममर्द वानरानीकमिन्द्रजित्त्वरितो बली॥
punareva mahātejā rākṣasendrātmajo balī |saṃsṛjya bāṇavarṣaṃ ca śastravarṣaṃ ca dāruṇam |mamarda vānarānīkamindrajittvarito balī ||
स्वसैन्यमुत्सृज्य समेत्य तूर्णं महारणे वानरवाहिनीषु।अदृश्यमानः शरजालमुग्रं ववर्ष नीलाम्बुधरो यथा ऽम्बु॥
svasainyamutsṛjya sametya tūrṇaṃ mahāraṇe vānaravāhinīṣu |adṛśyamānaḥ śarajālamugraṃ vavarṣa nīlāmbudharo yathā 'mbu ||
ते शक्रजिद्बाणविशीर्णदेहा मायाहता विस्वरमुन्नदन्तः।रणे निपेतुर्हरयो ऽद्रिकल्पा यथेन्द्रवज्राभिहता नगेन्द्राः॥
te śakrajidbāṇaviśīrṇadehā māyāhatā visvaramunnadantaḥ |raṇe nipeturharayo 'drikalpā yathendravajrābhihatā nagendrāḥ ||
ते केवलं सन्ददृशुः शिताग्रान् बाणान् रणे वानरवाहिनीषु।मायानिगूढं तु सुरेन्द्रशत्रुं न चावृतं राक्षसमभ्यपश्यन्॥
te kevalaṃ sandadṛśuḥ śitāgrān bāṇān raṇe vānaravāhinīṣu |māyānigūḍhaṃ tu surendraśatruṃ na cāvṛtaṃ rākṣasamabhyapaśyan ||
ततः स रक्षोधिपतिर्महात्मा सर्वे दिशो बाणगणैः शिताग्रैः।प्रच्छादयामास रविप्रकाशैर्विषादयामास च वानरेन्द्रान्॥
tataḥ sa rakṣodhipatirmahātmā sarve diśo bāṇagaṇaiḥ śitāgraiḥ |pracchādayāmāsa raviprakāśairviṣādayāmāsa ca vānarendrān ||
स शूलनिस्त्रिंशपरश्वधानि व्याविध्य दीप्तानलसन्निभानि।सविस्फुलिङ्गोज्ज्वलपावकानि ववर्ष तीर्व्रं प्लवगेन्द्रसैन्ये॥
sa śūlanistriṃśaparaśvadhāni vyāvidhya dīptānalasannibhāni |savisphuliṅgojjvalapāvakāni vavarṣa tīrvraṃ plavagendrasainye ||
ततो ज्वलनसङ्काशैः शरैर्वानरयूथपाः।ताडिताः शक्रजिद्बाणैः प्रफुल्ला इव किंशुकाः॥
tato jvalanasaṅkāśaiḥ śarairvānarayūthapāḥ |tāḍitāḥ śakrajidbāṇaiḥ praphullā iva kiṃśukāḥ ||
ते ऽन्योन्यमभिसर्पन्तो निनदन्तश्च विस्वरम्।राक्षसेन्द्रास्त्रनिर्भिन्ना निपेतुर्वानरर्षभाः॥
te 'nyonyamabhisarpanto ninadantaśca visvaram |rākṣasendrāstranirbhinnā nipeturvānararṣabhāḥ ||
उदीक्षमाणा गगनं केचिन्नेत्रेषु ताडिताः।शरैर्विविशुरन्योन्यं पेतुश्च जगतीतले॥
udīkṣamāṇā gaganaṃ kecinnetreṣu tāḍitāḥ |śarairviviśuranyonyaṃ petuśca jagatītale ||
हनुमन्तं च सुग्रीवमङ्गदं गन्धमादनम्।जाम्बवन्तं सुषेणं च वेगदर्शिनमेव च॥
hanumantaṃ ca sugrīvamaṅgadaṃ gandhamādanam |jāmbavantaṃ suṣeṇaṃ ca vegadarśinameva ca ||
मैन्दं च द्विविदं नीलं गवाक्षं गजगोमुखौ।केसरिं हरिलोमानं विद्युदृंष्ट्रं च वानरम्॥
maindaṃ ca dvividaṃ nīlaṃ gavākṣaṃ gajagomukhau |kesariṃ harilomānaṃ vidyudṛṃṣṭraṃ ca vānaram ||
सूर्याननं ज्योतिमुखं तथा दधिमुखं हरिम्।पावकाक्षं नलं चैव कुमुदं चैव वानरम्॥
sūryānanaṃ jyotimukhaṃ tathā dadhimukhaṃ harim |pāvakākṣaṃ nalaṃ caiva kumudaṃ caiva vānaram ||
प्रासैः शूलैः शितैर्बाणैरिन्द्रजिन्मन्त्रसंहितैः।विव्याध हरिशार्दूलान् सर्वांस्तान् राक्षसोत्तमः॥
prāsaiḥ śūlaiḥ śitairbāṇairindrajinmantrasaṃhitaiḥ |vivyādha hariśārdūlān sarvāṃstān rākṣasottamaḥ ||
स वै गदाभिर्हरियूथमुख्यान् निर्भिद्य बाणैस्तपनीयपुङ्खैः।ववर्ष रामं शरवृष्टिजालैः सलक्ष्मणं भास्कररश्मिकल्पैः॥
sa vai gadābhirhariyūthamukhyān nirbhidya bāṇaistapanīyapuṅkhaiḥ |vavarṣa rāmaṃ śaravṛṣṭijālaiḥ salakṣmaṇaṃ bhāskararaśmikalpaiḥ ||
स बाणवर्षैरभिवर्ष्यमाणो धारानिपातानिव तानचिन्त्य।समीक्षमाणः परमाद्भुतश्री रामस्तदा लक्ष्मणमित्युवाच॥
sa bāṇavarṣairabhivarṣyamāṇo dhārānipātāniva tānacintya |samīkṣamāṇaḥ paramādbhutaśrī rāmastadā lakṣmaṇamityuvāca ||
असौ पुनर्लक्ष्मण राक्षसेन्द्रो ब्रह्मास्त्रमाश्रित्य सुरेन्द्रशत्रुः।निपातयित्वा हरिसैन्यमुग्रमस्मान् शरैरर्दयति प्रसक्तः॥
asau punarlakṣmaṇa rākṣasendro brahmāstramāśritya surendraśatruḥ |nipātayitvā harisainyamugramasmān śarairardayati prasaktaḥ ||
स्वयम्भुवा दत्तवरो महात्मा खमास्थितो ऽन्तर्हितभीमकायः।कथं नु शक्यो युधि नष्टदेहो निहन्तुमद्येन्द्रजिदुद्यतास्त्रः॥
svayambhuvā dattavaro mahātmā khamāsthito 'ntarhitabhīmakāyaḥ |kathaṃ nu śakyo yudhi naṣṭadeho nihantumadyendrajidudyatāstraḥ ||
मन्ये स्वयम्भूर्भगवानचिन्त्यो यस्यैतदस्त्रं प्रभवश्च यो ऽस्य।बाणावपातांस्त्वमिहाद्य धीमन् मया सहाव्यग्रमनाः सहस्व॥
manye svayambhūrbhagavānacintyo yasyaitadastraṃ prabhavaśca yo 'sya |bāṇāvapātāṃstvamihādya dhīman mayā sahāvyagramanāḥ sahasva ||
प्रच्छादयत्येष हि राक्षसेन्द्रः सर्वा दिशः सायकवृष्टिजालैः।एतच्च सर्वं पतिताग्र्यशूरं न भ्राजते वानरराजसैन्यम्॥
pracchādayatyeṣa hi rākṣasendraḥ sarvā diśaḥ sāyakavṛṣṭijālaiḥ |etacca sarvaṃ patitāgryaśūraṃ na bhrājate vānararājasainyam ||
आवां तु दृष्ट्वा पतितौ विसञ्ज्ञौ निवृत्तयुद्धौ गतरोषहर्षो।ध्रुवं प्रवेक्ष्यत्यमरारिवासमसौ समादाय रणाग्रलक्ष्मीम्॥
āvāṃ tu dṛṣṭvā patitau visañjñau nivṛttayuddhau gataroṣaharṣo |dhruvaṃ pravekṣyatyamarārivāsamasau samādāya raṇāgralakṣmīm ||
ततस्तु ताविन्द्रजिदस्त्रजालैर्बभूवतुस्तत्र तथा विशस्तौ।स चापि तौ तत्र विदर्शयित्वा ननाद हर्षाद्युधि राक्षसेन्द्रः॥
tatastu tāvindrajidastrajālairbabhūvatustatra tathā viśastau |sa cāpi tau tatra vidarśayitvā nanāda harṣādyudhi rākṣasendraḥ ||
स तत्तदा वानरसैन्यमेवं रामं च सङ्ख्ये सह लक्ष्मणेन।विषादयित्वा सहसा विवेश पुरीं दशग्रीवभुजाभिगुप्ताम्॥
sa tattadā vānarasainyamevaṃ rāmaṃ ca saṅkhye saha lakṣmaṇena |viṣādayitvā sahasā viveśa purīṃ daśagrīvabhujābhiguptām ||
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीये आदिकाव्ये श्रीमद्युद्धकाण्डे त्रिसप्ततितमः सर्गः॥
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīye ādikāvye śrīmadyuddhakāṇḍe trisaptatitamaḥ sargaḥ ||