Kanda.Sarga 6.82

श्रुत्वा तु भीमनिर्ह्रादं शक्राशनिसमस्वनम्।वीक्षमाणा दिशः सर्वा दुद्रुवुर्वानरर्षभाः॥

śrutvā tu bhīmanirhrādaṃ śakrāśanisamasvanam |vīkṣamāṇā diśaḥ sarvā dudruvurvānararṣabhāḥ ||

तानुवाच ततःसर्वान् हनुमान् मारुतात्मजः।विषण्णवदनान् दीनांस्त्रस्तान् विद्रवतः पृथक्॥

tānuvāca tataḥsarvān hanumān mārutātmajaḥ |viṣaṇṇavadanān dīnāṃstrastān vidravataḥ pṛthak ||

कस्माद्विषण्णवदना विद्रवध्वे प्लवङ्गमाः।त्यक्तयुद्धसमुत्साहाः शूरत्वं क्वनु वो गतम्॥

kasmādviṣaṇṇavadanā vidravadhve plavaṅgamāḥ |tyaktayuddhasamutsāhāḥ śūratvaṃ kvanu vo gatam ||

पृष्ठतो ऽनुव्रजध्वं मामग्रतो यान्तमाहवे।शूरैरभिजनोपेतैरयुक्तं हि निवर्तितुम्॥

pṛṣṭhato 'nuvrajadhvaṃ māmagrato yāntamāhave |śūrairabhijanopetairayuktaṃ hi nivartitum ||

एवमुक्ताः सुसंहृष्टा वायुपुत्रेण वानराः।शैलशृङ्गाण्यगांश्चैव जगृहुर्हृष्टमानसाः॥

evamuktāḥ susaṃhṛṣṭā vāyuputreṇa vānarāḥ |śailaśṛṅgāṇyagāṃścaiva jagṛhurhṛṣṭamānasāḥ ||

अभिपेतुश्च गर्जन्तो राक्षसान् वानरर्षभाः।परिवार्य हनूमन्तमन्वयुश्च महाहवे॥

abhipetuśca garjanto rākṣasān vānararṣabhāḥ |parivārya hanūmantamanvayuśca mahāhave ||

स तैर्वानरमुख्यैश्च हनुमान् सर्वतो वृतः।हुताशन इवार्चिष्मानदहच्छत्रुवाहिनीम्॥

sa tairvānaramukhyaiśca hanumān sarvato vṛtaḥ |hutāśana ivārciṣmānadahacchatruvāhinīm ||

स राक्षसानां कदनं चकार सुमहाकपिः।वृतो वानरसैन्येन कालान्तकयमोपमः॥

sa rākṣasānāṃ kadanaṃ cakāra sumahākapiḥ |vṛto vānarasainyena kālāntakayamopamaḥ ||

स तु कोपेन चाविष्टः शोकेन च महाकपिः।हनुमान् रावणिरथे ऽपातयन्महतीं शिलाम्॥

sa tu kopena cāviṣṭaḥ śokena ca mahākapiḥ |hanumān rāvaṇirathe 'pātayanmahatīṃ śilām ||

तामापतन्तीं दृष्ट्वैव रथः सारथिना तदा।विधेयाश्वसमायुक्तः सुदूरमपवाहितः॥

tāmāpatantīṃ dṛṣṭvaiva rathaḥ sārathinā tadā |vidheyāśvasamāyuktaḥ sudūramapavāhitaḥ ||

तमिन्द्रजितमप्राप्य रथस्थं सहसारथिम्।विवेशधरणीं भित्त्वा सा शिला व्यर्थमुद्यता॥

tamindrajitamaprāpya rathasthaṃ sahasārathim |viveśadharaṇīṃ bhittvā sā śilā vyarthamudyatā ||

पातितायां शिलायां तु रक्षसां व्यथिता चमूः।निपतन्त्या च शिलया राक्षसा मथिता भृशम्॥

pātitāyāṃ śilāyāṃ tu rakṣasāṃ vyathitā camūḥ |nipatantyā ca śilayā rākṣasā mathitā bhṛśam ||

तमभ्यधावञ्छतशो नदन्तः काननौकसः॥

tamabhyadhāvañchataśo nadantaḥ kānanaukasaḥ ||

ते द्रुमांश्च महावीर्या गिरिशृङ्गाणि चोद्यताः।क्षिपन्तीन्द्रजितः सङ्ख्ये वानरा भीमविक्रमाः॥

te drumāṃśca mahāvīryā giriśṛṅgāṇi codyatāḥ |kṣipantīndrajitaḥ saṅkhye vānarā bhīmavikramāḥ ||

वृक्षशैलमहावर्षं विसृजन्तः प्लवङ्गमाः।शत्रूणां कदनं चक्रुर्नेदुश्च विविधैः स्वरैः॥

vṛkṣaśailamahāvarṣaṃ visṛjantaḥ plavaṅgamāḥ |śatrūṇāṃ kadanaṃ cakrurneduśca vividhaiḥ svaraiḥ ||

वानरैस्तैर्महावीर्यैर्घोररूपा निशाचराः।वीर्यादभिहता वृक्षैर्व्यवेष्टन्त रणाजिरे॥

vānaraistairmahāvīryairghorarūpā niśācarāḥ |vīryādabhihatā vṛkṣairvyaveṣṭanta raṇājire ||

स्वसैन्यमभिवीक्ष्याथ वानरार्दितमिन्द्रजित्।प्रगृहीतायुधः क्रुद्धः परानभिमुखो ययौ॥

svasainyamabhivīkṣyātha vānarārditamindrajit |pragṛhītāyudhaḥ kruddhaḥ parānabhimukho yayau ||

स शरौघानवसृजन् स्वसैन्येनाभिसंवृतः।जघान कपिशार्दूलान् स बहून् दृष्टविक्रमः॥

sa śaraughānavasṛjan svasainyenābhisaṃvṛtaḥ |jaghāna kapiśārdūlān sa bahūn dṛṣṭavikramaḥ ||

शूलैरशनिभिः खड्गैः पट्टिशैः कूटमुद्गरैः।ते चाप्यनुचरास्तस्य वानरान् जघ्नुरोजसा॥

śūlairaśanibhiḥ khaḍgaiḥ paṭṭiśaiḥ kūṭamudgaraiḥ |te cāpyanucarāstasya vānarān jaghnurojasā ||

सस्कन्धविटपैः सालैः शिलाभिश्च महाबलः।हनुमान् कदनं चक्रे रक्षसां भीमकर्मणाम्॥

saskandhaviṭapaiḥ sālaiḥ śilābhiśca mahābalaḥ |hanumān kadanaṃ cakre rakṣasāṃ bhīmakarmaṇām ||

स निवार्य परानीकमब्रवीत्तान् वनौकसः।हनुमान् सन्निवर्तध्वं न नः साध्यमिदं बलम्॥

sa nivārya parānīkamabravīttān vanaukasaḥ |hanumān sannivartadhvaṃ na naḥ sādhyamidaṃ balam ||

त्यक्त्वा प्राणान् विवेष्टन्तो रामिप्रियचिकीर्षवः।यन्निमित्तं हि युद्ध्यामो हता सा जनकात्मजा॥

tyaktvā prāṇān viveṣṭanto rāmipriyacikīrṣavaḥ |yannimittaṃ hi yuddhyāmo hatā sā janakātmajā ||

इममर्थं हि विज्ञाप्य रामं सुग्रीवमेव च।तौ यत् प्रतिविधास्येते तत् करिष्यामहे वयम्॥

imamarthaṃ hi vijñāpya rāmaṃ sugrīvameva ca |tau yat pratividhāsyete tat kariṣyāmahe vayam ||

इत्युक्त्वा वानरश्रेष्ठो वारयन् सर्ववानरान्।शनैः शनैरसंत्रस्तः सबलः सन्न्यवर्तत॥

ityuktvā vānaraśreṣṭho vārayan sarvavānarān |śanaiḥ śanairasaṃtrastaḥ sabalaḥ sannyavartata ||

ततः प्रेक्ष्य हनूमन्तं व्रजन्तं यत्र राघवः।स होतुकामो दुष्टात्मा गतश्चैत्यनिकुम्भिलाम्॥

tataḥ prekṣya hanūmantaṃ vrajantaṃ yatra rāghavaḥ |sa hotukāmo duṣṭātmā gataścaityanikumbhilām ||

निकुम्भिलामधिष्ठाय पावकं जुहवेन्द्रजित्॥

nikumbhilāmadhiṣṭhāya pāvakaṃ juhavendrajit ||

यज्ञभूम्यां तु विधिवत् पावकस्तेन रक्षसा।हूयमानः प्रजज्वाल मांसशोणितभुक् तदा॥

yajñabhūmyāṃ tu vidhivat pāvakastena rakṣasā |hūyamānaḥ prajajvāla māṃsaśoṇitabhuk tadā ||

सो ऽर्चिःपिनद्धो ददृशे होमशोणिततर्पितः।सन्ध्यागत इवादित्यः सुतीव्रो ऽग्निः समुत्थितः॥

so 'rciḥpinaddho dadṛśe homaśoṇitatarpitaḥ |sandhyāgata ivādityaḥ sutīvro 'gniḥ samutthitaḥ ||

अथेन्द्रजिद्राक्षसभूतये तु जुहाव हव्यं विधिना विधानवित्।दृष्ट्वा व्यतिष्ठन्त च राक्षसास्ते महासमूहेषु नयानयज्ञाः॥

athendrajidrākṣasabhūtaye tu juhāva havyaṃ vidhinā vidhānavit |dṛṣṭvā vyatiṣṭhanta ca rākṣasāste mahāsamūheṣu nayānayajñāḥ ||

इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीये आदिकाव्ये श्रीमद्युद्धकाण्डे द्व्यशीततमः सर्गः॥

ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīye ādikāvye śrīmadyuddhakāṇḍe dvyaśītatamaḥ sargaḥ ||