Kanda.Sarga 6.22

अथोवाच रघुश्रेष्ठः सागरम् दारुणम् वचः ।अद्य त्वाम् शोषयिष्यामि सपातालम् महार्णव॥

athovāca raghuśreṣṭhaḥ sāgaram dāruṇam vacaḥ |adya tvām śoṣayiṣyāmi sapātālam mahārṇava ||

शरनिर्दग्धतोयस्य परिशुष्कस्य सागर ।मया निहतसत्त्वस्य पाम्सुरुत्पद्यते महान्॥

śaranirdagdhatoyasya pariśuṣkasya sāgara |mayā nihatasattvasya pāmsurutpadyate mahān ||

मत्कार्मुकनिसृष्टेन शरवर्षेण सागर ।परम् तीरम् गमिष्यन्ति पद्भिरेव प्लवङ्गमाः॥

matkārmukanisṛṣṭena śaravarṣeṇa sāgara |param tīram gamiṣyanti padbhireva plavaṅgamāḥ ||

विचिन्वन्नाभिजानासि पौरुषम् वापि विक्रमम् ।दाव्नवालय सम्तापम् मत्तो नाम गमिष्यसि॥

vicinvannābhijānāsi pauruṣam vāpi vikramam |dāvnavālaya samtāpam matto nāma gamiṣyasi ||

ब्राह्मेणास्त्रेण सम्योज्य ब्रह्मदण्डनिभम् शरम् ।सम्योज्य धनुषि श्रे ष्ठे विचकर्ष महाबलः॥

brāhmeṇāstreṇa samyojya brahmadaṇḍanibham śaram |samyojya dhanuṣi śre ṣṭhe vicakarṣa mahābalaḥ ||

तस्मिन्विकृष्टे सहसा राघवेण शरासने ।रोदसी सम्पफालेव पर्वताश्च चकम्पिरे॥

tasminvikṛṣṭe sahasā rāghaveṇa śarāsane |rodasī sampaphāleva parvatāśca cakampire ||

तमश्च लोकमावव्रे दिशश्च न चकाशिरे ।प्रतिचुक्षुभिरे चाशु सराम्सि सरितस्तदा॥

tamaśca lokamāvavre diśaśca na cakāśire |praticukṣubhire cāśu sarāmsi saritastadā ||

तिर्यक् च सह नक्षत्रैः सम्गतौ चन्द्रभास्करौ ।भास्कराम्शुभिरादीप्तम् तमसा च समावृतम्॥

tiryak ca saha nakṣatraiḥ samgatau candrabhāskarau |bhāskarāmśubhirādīptam tamasā ca samāvṛtam ||

प्रचकाशे तदाकाशमुल्काशतविदीपितम् ।अन्तरिक्षाच्च निर्घाता निर्जग्मुरतुलस्वनाः॥

pracakāśe tadākāśamulkāśatavidīpitam |antarikṣācca nirghātā nirjagmuratulasvanāḥ ||

वपुःप्रकर्षेण ववुर्दिव्यमारुतपङ्क्त्यः ।बभञ्ज च तदा वृक्षान् जलदानुद्वहन् मुहुः॥

vapuḥprakarṣeṇa vavurdivyamārutapaṅktyaḥ |babhañja ca tadā vṛkṣān jaladānudvahan muhuḥ ||

आरुजम्श्चैव शैलाग्रान् शिखराणि बभञ्ज च ।दिवि च स्म महावेगाः सम्हताः समहास्वनाः॥

ārujamścaiva śailāgrān śikharāṇi babhañja ca |divi ca sma mahāvegāḥ samhatāḥ samahāsvanāḥ ||

मुमुचुर्वैद्युतानग्नीम्स्ते महाशनयस्तदा ।यानि भूतानि दृश्यानि चुक्रुशुश्चाशनेः समम्॥

mumucurvaidyutānagnīmste mahāśanayastadā |yāni bhūtāni dṛśyāni cukruśuścāśaneḥ samam ||

अदृश्यानि च भूतानि मुमुचुर्भैरवस्वनम् ।शिश्यरे चाभिभूतानि सम्त्रस्ताम्यद्विजन्ति च॥

adṛśyāni ca bhūtāni mumucurbhairavasvanam |śiśyare cābhibhūtāni samtrastāmyadvijanti ca ||

सम्प्रविव्यथिरे चापि न च पस्पन्दिरे भयात् ।सहभूतैः सतोयोर्मिः सनागः सहराक्षसः॥

sampravivyathire cāpi na ca paspandire bhayāt |sahabhūtaiḥ satoyormiḥ sanāgaḥ saharākṣasaḥ ||

सहसाभूत्ततो वेगाद्भीमवेगो महोदधिः ।योजनम् व्यतिचक्राम वेलामन्यत्र सम्प्लवात्॥

sahasābhūttato vegādbhīmavego mahodadhiḥ |yojanam vyaticakrāma velāmanyatra samplavāt ||

तम् तथा समतिक्रान्तम् नातिचक्राम राघवः ।समुद्धतममित्रघ्नो रामो नदनदीपतिम्॥

tam tathā samatikrāntam nāticakrāma rāghavaḥ |samuddhatamamitraghno rāmo nadanadīpatim ||

ततो मध्यात् समुद्रस्य सागरः स्वयम् उत्थितः ।उदयन् हि महाशैलान् मेरोर् इव दिवा करः॥

tato madhyāt samudrasya sāgaraḥ svayam utthitaḥ |udayan hi mahāśailān meror iva divā karaḥ ||

पन्नगैः सह दीप्त आस्यैः समुद्रः प्रत्यदृश्यत ।स्निग्ध वैदूर्य सम्काशो जाम्बू नद विभूषितः॥

pannagaiḥ saha dīpta āsyaiḥ samudraḥ pratyadṛśyata |snigdha vaidūrya samkāśo jāmbū nada vibhūṣitaḥ ||

रत्न माल्य अम्बर धरः पद्म पत्र निभ ईक्षणः ।सर्वपुष्पमयीम् दिव्याम् शिरसा धारयन् स्रजम्॥

ratna mālya ambara dharaḥ padma patra nibha īkṣaṇaḥ |sarvapuṣpamayīm divyām śirasā dhārayan srajam ||

जातरूपमयैश्चैव तपनीयविभूषितो भूषणोत्तमैः ।आत्मजानाम् च रत्नानाम् भूषितो भूषणोत्तमैः॥

jātarūpamayaiścaiva tapanīyavibhūṣito bhūṣaṇottamaiḥ |ātmajānām ca ratnānām bhūṣito bhūṣaṇottamaiḥ ||

धातुभिर्मण्डितः शैलो विविधैर्हमवानिव ।एकावलीमध्यगतम् तरलम् पाण्डरप्रभम्॥

dhātubhirmaṇḍitaḥ śailo vividhairhamavāniva |ekāvalīmadhyagatam taralam pāṇḍaraprabham ||

विपुलेनोरसा बिभ्रत्कौस्तुभस्य सहोदरम् ।आघूर्णिततरङ्गौघःकालिकानिलसम्कुलः॥

vipulenorasā bibhratkaustubhasya sahodaram |āghūrṇitataraṅgaughaḥkālikānilasamkulaḥ ||

गङ्गासिन्धुप्रधानाभिरापगाभिः समावृतः ।देवतानाम् सरूपाभिर्नानारूपाभिरीश्वरः॥

gaṅgāsindhupradhānābhirāpagābhiḥ samāvṛtaḥ |devatānām sarūpābhirnānārūpābhirīśvaraḥ ||

सागरः समतिक्रम्य पूर्वम् आमन्त्र्य वीर्यवान् ।अब्रवीत् प्रान्जलिर् वाक्यम् राघवम् शर पाणिनम्॥

sāgaraḥ samatikramya pūrvam āmantrya vīryavān |abravīt prānjalir vākyam rāghavam śara pāṇinam ||

पृथिवी वायुर् आकाशम् आपो ज्योतिः च राघवः ।स्वभावे सौम्य तिष्ठन्ति शाश्वतम् मार्गम् आश्रिताः॥

pṛthivī vāyur ākāśam āpo jyotiḥ ca rāghavaḥ |svabhāve saumya tiṣṭhanti śāśvatam mārgam āśritāḥ ||

तत् स्वभावो मम अपि एष यद् अगाधो अहम् अप्लवः ।विकारस् तु भवेद् राध एतत् ते प्रवदामि अहम्॥

tat svabhāvo mama api eṣa yad agādho aham aplavaḥ |vikāras tu bhaved rādha etat te pravadāmi aham ||

न कामान् न च लोभाद् वा न भयात् पार्थिव आत्मज ।रागान्नक्राकुलजलम् स्तम्भयेयम् कथम्चन॥

na kāmān na ca lobhād vā na bhayāt pārthiva ātmaja |rāgānnakrākulajalam stambhayeyam kathamcana ||

विधास्ये येन गन्तासि विषहिष्ये ह्यहम् तथा ।न ग्राहा विधमिष्यन्ति यावत्सेना तरिष्यति॥

vidhāsye yena gantāsi viṣahiṣye hyaham tathā |na grāhā vidhamiṣyanti yāvatsenā tariṣyati ||

हरीणाम् तरणे राम करिष्यामि यथास्थलम् ।तमब्रवीत्तदा रामः शृणु मे वरुणालय॥

harīṇām taraṇe rāma kariṣyāmi yathāsthalam |tamabravīttadā rāmaḥ śṛṇu me varuṇālaya ||

अमोघोऽयम् महाबाणः कस्मिन् देशे निपात्यताम् ।रामस्य वचनम् श्रुत्वा तम् च दृष्ट्वा महाशरम्॥

amogho'yam mahābāṇaḥ kasmin deśe nipātyatām |rāmasya vacanam śrutvā tam ca dṛṣṭvā mahāśaram ||

महोदधिर्महातेजा राघवम् वाक्यमब्रवीत् ।उत्तरेणावकाशोऽस्ति कश्चित्पुण्यतरो मम॥

mahodadhirmahātejā rāghavam vākyamabravīt |uttareṇāvakāśo'sti kaścitpuṇyataro mama ||

द्रुमकुल्य इति ख्यातो लोके ख्यातो यथा भवान् ।उग्रदर्शनकर्माणो बहवस्तत्र दस्यवः॥

drumakulya iti khyāto loke khyāto yathā bhavān |ugradarśanakarmāṇo bahavastatra dasyavaḥ ||

आभीरप्रमुखाः पापाः पिबन्ति सलिलम् मम ।तैर्न तत्स्पर्शनम् पापम् सहेयम् पापकर्मभिः॥

ābhīrapramukhāḥ pāpāḥ pibanti salilam mama |tairna tatsparśanam pāpam saheyam pāpakarmabhiḥ ||

अमोघः क्रियताम् राम तत्र तेषु शरोत्तमः ।तस्य तद्वचनम् श्रुत्वा सागरस्य महात्मनः॥

amoghaḥ kriyatām rāma tatra teṣu śarottamaḥ |tasya tadvacanam śrutvā sāgarasya mahātmanaḥ ||

मुमोच तम् शरम् दीप्तम् परम् सागरदर्शनात् ।तेन तन्मरुकान्तारम् प्^इथिव्याम् किल विश्रुतम्॥

mumoca tam śaram dīptam param sāgaradarśanāt |tena tanmarukāntāram p^ithivyām kila viśrutam ||

विपातितः शरो यत्र वज्राशनिसमप्रभः ।ननाद च तदा तत्र वसुधा शल्यपीडिता॥

vipātitaḥ śaro yatra vajrāśanisamaprabhaḥ |nanāda ca tadā tatra vasudhā śalyapīḍitā ||

तस्माद्बाणमुखात्तोयमुत्पपात रसातलात् ।स बभूव तदा कूपो व्रण इत्येव विश्रुतः॥

tasmādbāṇamukhāttoyamutpapāta rasātalāt |sa babhūva tadā kūpo vraṇa ityeva viśrutaḥ ||

सततम् चोत्थितम् तोयम् समुद्रस्येव दृश्यते ।अवदारणशब्दश्च दारुणः समपद्यत॥

satatam cotthitam toyam samudrasyeva dṛśyate |avadāraṇaśabdaśca dāruṇaḥ samapadyata ||

तस्मात्तद्बाणपातेन अपः कुक्षिष्वशोषयत् ।विख्यातम् त्रिषु लोकेषु मधुकान्तारमेव च॥

tasmāttadbāṇapātena apaḥ kukṣiṣvaśoṣayat |vikhyātam triṣu lokeṣu madhukāntārameva ca ||

शोषयित्वा तु तम् कुक्षिम् रामो दशरथात्मजः ।वरम् तस्मै ददौ विद्वान्मरवेऽमरविक्रमः॥

śoṣayitvā tu tam kukṣim rāmo daśarathātmajaḥ |varam tasmai dadau vidvānmarave'maravikramaḥ ||

पशव्यश्चाल्परोगश्च फलमूलरसायुतः ।बहुस्नेहो बहुक्षीरः सुगन्धिर्विविधौषधिः॥

paśavyaścālparogaśca phalamūlarasāyutaḥ |bahusneho bahukṣīraḥ sugandhirvividhauṣadhiḥ ||

एवमेतैर्गुणैर्युक्तो बहिभिः सम्युतो मरुः ।रामस्य वरदानाच्च शिवः पन्था बभूव ह॥

evametairguṇairyukto bahibhiḥ samyuto maruḥ |rāmasya varadānācca śivaḥ panthā babhūva ha ||

तस्मिन् दग्धे तदा कुक्षौ समुद्रः सरिताम् पतिः ।राघवम् सर्वशास्त्रज्ञमिदम् वचनम्ब्रवीत्॥

tasmin dagdhe tadā kukṣau samudraḥ saritām patiḥ |rāghavam sarvaśāstrajñamidam vacanambravīt ||

अयम् सौम्य नलो नाम तनुजो विश्व कर्मणः ।पित्रा दत्त वरः श्रीमान् प्रतिमो विश्व कर्मणः॥

ayam saumya nalo nāma tanujo viśva karmaṇaḥ |pitrā datta varaḥ śrīmān pratimo viśva karmaṇaḥ ||

एष सेतुम् महाउत्साहः करोतु मयि वानरः ।तम् अहम् धारयिष्यामि तथा हि एष यथा पिता॥

eṣa setum mahāutsāhaḥ karotu mayi vānaraḥ |tam aham dhārayiṣyāmi tathā hi eṣa yathā pitā ||

एवम् उक्त्वा उदधिर् नष्टः समुत्थाय नलस् ततः ।अब्रवीद् वानर श्रेष्ठो वाक्यम् रामम् महाबलः॥

evam uktvā udadhir naṣṭaḥ samutthāya nalas tataḥ |abravīd vānara śreṣṭho vākyam rāmam mahābalaḥ ||

अहम् सेतुम् करिष्यामि विस्तीर्णे वरुण आलये ।पितुः सामर्थ्यम् आस्थाय तत्त्वम् आह महाउदधिः॥

aham setum kariṣyāmi vistīrṇe varuṇa ālaye |pituḥ sāmarthyam āsthāya tattvam āha mahāudadhiḥ ||

असौ तु सागरो भीमः सेतुकर्मदिदृक्षया ।ददौ दण्डभयाद्गाधम् राघवाय महोदधिः॥

asau tu sāgaro bhīmaḥ setukarmadidṛkṣayā |dadau daṇḍabhayādgādham rāghavāya mahodadhiḥ ||

मम मातुर् वरो दत्तो मन्दरे विश्व कर्मणा ।औरसस् तस्य पुत्रो अहम् सदृशो विश्व कर्मणा॥

mama mātur varo datto mandare viśva karmaṇā |aurasas tasya putro aham sadṛśo viśva karmaṇā ||

औरसस्तस्य पुत्रोऽहम् सदृशो विश्वकर्मणा।स्मारितोऽस्म्यहमेतेन तत्त्वमाह महोदधिः॥

aurasastasya putro'ham sadṛśo viśvakarmaṇā |smārito'smyahametena tattvamāha mahodadhiḥ ||

न च अपि अहम् अनुक्तो वै प्रब्रूयाम् आत्मनो गुणान् ।समर्थ्श्चाप्यहम् सेतुम् कर्तुम् वै वरुणालये॥

na ca api aham anukto vai prabrūyām ātmano guṇān |samarthścāpyaham setum kartum vai varuṇālaye ||

तस्मादद्यैव बध्नन्तु सेतुम् वानरपुङ्गवाः ।ततो निसृष्ट रामेण सर्वतो हरि यूथपाः॥

tasmādadyaiva badhnantu setum vānarapuṅgavāḥ |tato nisṛṣṭa rāmeṇa sarvato hari yūthapāḥ ||

अभिपेतुर् महाअरण्यम् हृष्टाः शत सहस्रशः ।ते नगान् नग सम्काशाः शाखा मृग गण ऋषभाः॥

abhipetur mahāaraṇyam hṛṣṭāḥ śata sahasraśaḥ |te nagān naga samkāśāḥ śākhā mṛga gaṇa ṛṣabhāḥ ||

बभन्जुर् वानरास् तत्र प्रचकर्षुः च सागरम् ।ते सालैः च अश्व कर्णैः च धवैर् वम्शैः च वानराः॥

babhanjur vānarās tatra pracakarṣuḥ ca sāgaram |te sālaiḥ ca aśva karṇaiḥ ca dhavair vamśaiḥ ca vānarāḥ ||

कुटजैर् अर्जुनैस् तालैस् तिकलैस् तिमिशैर् अपि ।बिल्वकैः सप्तपर्णैश्च कर्णिकारैश्च पुष्पितैः॥

kuṭajair arjunais tālais tikalais timiśair api |bilvakaiḥ saptaparṇaiśca karṇikāraiśca puṣpitaiḥ ||

चूतैः च अशोक वृक्षैः च सागरम् समपूरयन् ।समूलामः च विमूलामः च पादपान् हरि सत्तमाः॥

cūtaiḥ ca aśoka vṛkṣaiḥ ca sāgaram samapūrayan |samūlāmaḥ ca vimūlāmaḥ ca pādapān hari sattamāḥ ||

इन्द्र केतून् इव उद्यम्य प्रजह्रुर् हरयस् तरून् ।तालान् दाडिमगुल्माम्श्च नारिकेलविभीतकान्॥

indra ketūn iva udyamya prajahrur harayas tarūn |tālān dāḍimagulmāmśca nārikelavibhītakān ||

करीरान् बकुलान्निम्बान् समाजह्रुरितस्ततः ।हस्तिमात्रान् महाकायाः पाषाणाम्श्च महाबलाः॥

karīrān bakulānnimbān samājahruritastataḥ |hastimātrān mahākāyāḥ pāṣāṇāmśca mahābalāḥ ||

पर्वताम्श्च समुत्पाट्य यन्त्रैः परिवहन्ति च ।प्रक्षिप्यमाणैर् अचलैः सहसा जलम् उद्धतम्॥

parvatāmśca samutpāṭya yantraiḥ parivahanti ca |prakṣipyamāṇair acalaiḥ sahasā jalam uddhatam ||

समुत्पतितम् आकाशम् अपासर्पत् ततस् ततः ।समुद्रम् क्षोभयामासुर्निपतन्तः समन्ततः॥

samutpatitam ākāśam apāsarpat tatas tataḥ |samudram kṣobhayāmāsurnipatantaḥ samantataḥ ||

सूत्राण्यन्ये प्रगृह्णन्ति ह्यायतम् शतयोजनम् ।नलः चक्रे महासेतुम् मध्ये नद नदी पतेः॥

sūtrāṇyanye pragṛhṇanti hyāyatam śatayojanam |nalaḥ cakre mahāsetum madhye nada nadī pateḥ ||

स तदा क्रियते सेतुर्वानरै र्घोरकर्मभिः ।दण्डनन्ये प्रगृह्णन्ति विचिन्वन्ति तथापरे॥

sa tadā kriyate seturvānarai rghorakarmabhiḥ |daṇḍananye pragṛhṇanti vicinvanti tathāpare ||

वानरैः शतशस्तत्र रामस्यज्ञापुरःसरैः ।मेघाभैः पर्वताभश्च तृणैः काष्ठैर्बबन्धरे॥

vānaraiḥ śataśastatra rāmasyajñāpuraḥsaraiḥ |meghābhaiḥ parvatābhaśca tṛṇaiḥ kāṣṭhairbabandhare ||

पुष्पिताग्रैश्च तरुभिः सेतुम् बध्नन्ति वानराः ।पाषाणाम्श्च गिरिप्रख्यान् गिरीणाम् शिखराणि च॥

puṣpitāgraiśca tarubhiḥ setum badhnanti vānarāḥ |pāṣāṇāmśca giriprakhyān girīṇām śikharāṇi ca ||

दृश्यन्ते परिधावन्तो गृह्य दानवसम्निभाः ।शिलानाम् क्षिप्यमाणानाम् शैलानाम् तत्र पात्यताम्॥

dṛśyante paridhāvanto gṛhya dānavasamnibhāḥ |śilānām kṣipyamāṇānām śailānām tatra pātyatām ||

बभूव तुमुलः शब्दस् तदा तस्मिन् महाउदधौ ।कृतानि प्रथमेनाह्ना योजनानि चतुर्दश॥

babhūva tumulaḥ śabdas tadā tasmin mahāudadhau |kṛtāni prathamenāhnā yojanāni caturdaśa ||

प्रहृष्टैजसम्काशैस्त्वरमाणैः प्लवङ्गमैः ।द्वितीयेन तथैवाह्ना योजनानि तु विशतिः॥

prahṛṣṭaijasamkāśaistvaramāṇaiḥ plavaṅgamaiḥ |dvitīyena tathaivāhnā yojanāni tu viśatiḥ ||

कृतानि प्लवगैस्तूर्णम् भीमकायैर्महाबलैः ।अह्ना तृतीयेन तथा योजनानि तु सागरे॥

kṛtāni plavagaistūrṇam bhīmakāyairmahābalaiḥ |ahnā tṛtīyena tathā yojanāni tu sāgare ||

त्वरमाणैर्महाकयैरेकविम्शतिरेव च ।चतुर्थेन तथा चाह्ना द्वाविम्शतिरथापि वा॥

tvaramāṇairmahākayairekavimśatireva ca |caturthena tathā cāhnā dvāvimśatirathāpi vā ||

योजनानि महावेगैः कृतानि त्वरितैस्ततः ।पञ्चमेन तथा चाह्ना प्लवगैः क्षिप्रकारिभिः॥

yojanāni mahāvegaiḥ kṛtāni tvaritaistataḥ |pañcamena tathā cāhnā plavagaiḥ kṣiprakāribhiḥ ||

योजनानि त्रयोविम्शत्सुवेलमधिकृत्य वै ।स वानरवरः श्रीमान् विश्वकर्मात्मजो बली॥

yojanāni trayovimśatsuvelamadhikṛtya vai |sa vānaravaraḥ śrīmān viśvakarmātmajo balī ||

बबन्ध सागरे सेतुम् यथा चास्य तथा पिता ।स नलेन कृतः सेतुः सागरे मकर आलये॥

babandha sāgare setum yathā cāsya tathā pitā |sa nalena kṛtaḥ setuḥ sāgare makara ālaye ||

शुशुभे सुभगः श्रीमान् स्वाती पथ इव अम्बरे ।ततो देवाः सगन्धर्वाः सिद्धाः च परम ऋषयः॥

śuśubhe subhagaḥ śrīmān svātī patha iva ambare |tato devāḥ sagandharvāḥ siddhāḥ ca parama ṛṣayaḥ ||

आगम्य गगने तस्थुर्द्रष्टुकामास्तदद्भुतम् ।दशयोजनविस्तीर्णम् शतयोजन मायतम्॥

āgamya gagane tasthurdraṣṭukāmāstadadbhutam |daśayojanavistīrṇam śatayojana māyatam ||

ददृशुर्देवगन्धर्वा नलसेतुम् सुदुष्करम् ।आप्लवन्तः प्लवन्तः च गर्जन्तः च प्लवम् गमाः॥

dadṛśurdevagandharvā nalasetum suduṣkaram |āplavantaḥ plavantaḥ ca garjantaḥ ca plavam gamāḥ ||

तम् अचिन्त्यम् असह्यम् च अद्भुतम् लोम हर्षणम् ।ददृशुः सर्व भूतानि सागरे सेतु बन्धनम्॥

tam acintyam asahyam ca adbhutam loma harṣaṇam |dadṛśuḥ sarva bhūtāni sāgare setu bandhanam ||

तानि कोटि सहस्राणि वानराणाम् महाओजसाम् ।बध्नन्तः सागरे सेतुम् जग्मुः पारम् महाउदधेः॥

tāni koṭi sahasrāṇi vānarāṇām mahāojasām |badhnantaḥ sāgare setum jagmuḥ pāram mahāudadheḥ ||

विशालः सुकृतः श्रीमान् सुभूमिः सुसमाहितः ।अशोभत महासेतुः सीमन्त इव सागरे॥

viśālaḥ sukṛtaḥ śrīmān subhūmiḥ susamāhitaḥ |aśobhata mahāsetuḥ sīmanta iva sāgare ||

ततः परे समुद्रस्य गदा पाणिर् विभीषणः ।परेषाम् अभिघत अर्थम् अतिष्ठत् सचिवैः सह॥

tataḥ pare samudrasya gadā pāṇir vibhīṣaṇaḥ |pareṣām abhighata artham atiṣṭhat sacivaiḥ saha ||

सुग्रीवस्तु ततः प्राह रामम् सत्यपराक्रमम् ।हनुमन्तम् त्वमारोह अङ्गदम् त्वथ लक्ष्मणः॥

sugrīvastu tataḥ prāha rāmam satyaparākramam |hanumantam tvamāroha aṅgadam tvatha lakṣmaṇaḥ ||

अयम् हि विपुलो वीर सागरो मकरालयः ।वैहायसौ युवामेतौ वानरौ धारयिष्यतः॥

ayam hi vipulo vīra sāgaro makarālayaḥ |vaihāyasau yuvāmetau vānarau dhārayiṣyataḥ ||

अग्रतस् तस्य सैन्यस्य श्रीमान् रामः सलक्ष्मणः ।जगाम धन्वी धर्म आत्मा सुग्रीवेण समन्वितः॥

agratas tasya sainyasya śrīmān rāmaḥ salakṣmaṇaḥ |jagāma dhanvī dharma ātmā sugrīveṇa samanvitaḥ ||

अन्ये मध्येन गच्चन्ति पार्श्वतो अन्ये प्लवम् गमाः ।सलिले प्रपतन्ति अन्ये मार्गम् अन्ये न लेभिरे॥

anye madhyena gaccanti pārśvato anye plavam gamāḥ |salile prapatanti anye mārgam anye na lebhire ||

केचिद् वैहायस गताः सुपर्णा इव पुप्लुवुः ।घोषेण महता घोषम् सागरस्य समुच्च्रितम्॥

kecid vaihāyasa gatāḥ suparṇā iva pupluvuḥ |ghoṣeṇa mahatā ghoṣam sāgarasya samuccritam ||

भीमम् अन्तर् दधे भीमा तरन्ती हरि वाहिनी ।वानराणाम् हि सा तीर्णा वाहिनी नल सेतुना॥

bhīmam antar dadhe bhīmā tarantī hari vāhinī |vānarāṇām hi sā tīrṇā vāhinī nala setunā ||

तीरे निविविशे राज्ञा बहु मूल फल उदके ।तद् अद्भुतम् राघव कर्म दुष्करम् ।समीक्ष्य देवाः सह सिद्ध चारणैः ।उपेत्य रामम् सहिता महर्षिभिः ।समभ्यषिन्चन् सुशुभिअर् जलैः पृथक्॥

tīre niviviśe rājñā bahu mūla phala udake |tad adbhutam rāghava karma duṣkaram |samīkṣya devāḥ saha siddha cāraṇaiḥ |upetya rāmam sahitā maharṣibhiḥ |samabhyaṣincan suśubhiar jalaiḥ pṛthak ||

जयस्व शत्रून् नर देव मेदिनीम् ।ससागराम् पालय शाश्वतीः समाः ।इति इव रामम् नर देव सत्कृतम् ।शुभैर् वचोभिर् विविधैर् अपूजयन्॥

jayasva śatrūn nara deva medinīm |sasāgarām pālaya śāśvatīḥ samāḥ |iti iva rāmam nara deva satkṛtam |śubhair vacobhir vividhair apūjayan ||